İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2021/1791 K.2024/424

İlk Derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı davacılar vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle. Davacı vekilinin vermiş olduğu 13.12,2018 tevzi tarihli dava dilekçesinde özetle;Davacı ... Sistemleri A+Ş.'nitı tüm Türkiye çapulda Güneş Enerji Santrali (flGES") kurutumunu yaptığım ve işlettiğini, davacı ... A.Ş.'nin ("...") ise întegreen ile aynı adreste bulunan grup şirketlerden biri olduğunu, bu kapsamda ...

A.Ş/den ("...) güneş paneli satın alımı yapılmış olup toplam tutarın 735.455 USD olduğunu,Bu panel alımı için 3 ayrı e-fatura kesildiğini, ilk faturanın 20.02.2018 tarihli ve 290.493,00 USD bedelli, ikinci fatura 02.03.2018 tarihli ve 57.637,50 USD ve üçüncü fatura ise 05.03.2018 tarihli ve 387.324,00 USD tutarlı olduğunu, ekte Sayın Mahkemenin dikkatine sunulan faturalar kesilmişse de ödemelerin bir kısmının havale bir kısmının i$e verilen çeklerle yapıldığını,Bu satın alma işlemi kapsamında davalı ... verilmiş olan 21.06.2018 ödeme tarihli,

... numaralı 1.167.956 TL tutarlı çekin davacı tarafından vadesinde ödenemeyeceği için davalı ... ile ekli Protokol akdedildiğini, işbu Protokol kapsamında, davacının 21.06.2018 tarihinde davalı ...'nun hesabına 350.000 TL havale yaptığım ve davalı ... adına 05.07.2018 tarihinde ödenmek üzere 100.000 TL'Iik, 29.07.2018 tarihinde ödenmek üzere 300.000 TL'lik, 29.08,2018 tarihinde ödenmek tizete 250.000 TL'lik,

29.09.2018 tarihinde ödenmek üzere 197,000 TL7ik 4 adet çek keşide ettiğini* ayrıca söz konusu 21,06.2018 tarihli çek’in vadesinde ödenememesi nedeniyle Protokoldün davalı ... ayrıca vade farkı adı altında 212,400 TL tutarında 10.09.2018 ödeme tarihli çek keşide ettiğini, davalı ... lehine keşide edilen tüm çek bedellerinin ödenmiş olup, Protokol'ün 3. maddesi gereği davalı ...’nun 180.000 TL +KDV tutarındaki vade farkı faturasının 30,10,2018 tarihinde kestiğini ve davacıya ilettiğini, 1.167,956 TL'Iik iade aldığı çek karşılığında, toplam 1.409.400 TL ödeyen davacının,

Protokol'deki tüm yükümlülüklerini yerine getirdiğini,Protokol’ün 4. maddesinin ise;"Integreeriin 10-05.2018 tarihinde 15.07.2018 vadeli 150.000 USD tutarında ...'ya teslim ettiği çekin vadesini BANKA ile konuşularak 30,11.2018 olarak değiştirecektir Protokoldeki tüm TL çekler ile hesaplanmış veya hesaplanacak tüm vade farkları ödemeleri bittikten sonra bu çek işlemsiz bir şekilde frıtegreen re iade edilecektir.11 şeklinde olup,

somut durumda tüm çeklerin ödendiği ve vade farkı faturası da kesilmiş olduğuna göre işbu menfi tespit davasına konu 15.07.2018 ödeme tarihli düzenlenmiş olan ancak sonradan ödeme tarihi 30,11,2018 olarak değiştirilen ... no'lu 150,000 USD tutarlı çekin işlemsiz şekilde iade edilmesinin gerektiğini,İhtiyati tedbir talebinin İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/1513 D. İş -2018/1541 K. sayılı ilamı ile kabul edildiğini ve ...

Bankası Mecidiyeköy Şubesine ait 30/11/2018 vade tarihli ... çek numaralı, 150.000 USD Bedelli, keşidecisi ... A.Ş. lehdan ... A.Ş. olan çekin bedelinin %15'i tutarında teminat yatırıldığında davalı ...

A.Ş. ve diğer cirantalar tarafından bankaya ibrazı halinde bedelinin ödenmesinin ve icra takibine konu edilmesinin tedbiren durdurulmasına karar verildiğini,İhtiyati tedbir karan sonrası huzurdaki menfi tespit davasının ikame edildiğini,Alınan ihtiyati tedbir karan akabinde, tedbir karan alınan çeke ilişkin olarak yasal süresi içinde ÜK 72 uyarınca EK-5'te belirtilen 150.000 USD bedelli,

30.11.2018 vade tarihli çekin bedelsizliği ile davacıların bu çekten borçlu olmadığının tespiti ve çekin iadesi amacıyla huzurdaki davanın İkame edildiğini,İhtiyati tedbir talebinde bulunulduğu sırada davaya konu çekin bir üçüncü kişiye ciro edilip edilmediği bilinmediğinden karşı taraf olarak yalnızca ... firmasının gösterildiğini, ancak aradan geçen süreçte, çekin takas odasına davalı ...

T, A.Ş. tarafından ibraz edildiğinin görülmesinden ötürü huzurdaki davaya taraf olarak eklendiğini, burada çeki teminat olarak alan ... da protokolü ihlal ederek kötüniyetle çeki davalı bankaya ciro ettiğinin anlaşıldığını,Davalı ...'ın çeki teminat olarak almış olmasına rağmen ciranta olarak tahsil için ibraz etmesinin kötüniyetli olduğunu,Davaya konu çekin arkası incelendiğinde, davalı ... tarafından davalı ...'a ciro edildiğinin anlaşıldığını ve banka tarafından çekin 30,11.2018 tarihinde ibraz edildiğini,

davalı bankanın söz konusu cironun temlik cirosu olduğu yönünde kaşe basmışssa da Yargıtay kararlan uyarınca sabit hale gelmiş olan "bankalann müşterilerine kullandırdığı krediler sebebiyle müşterilerinden ciro yoluyla edindikleri çeklerin temlik veya tahsil cirosu olamayacağı, çünkü bankalann mal/emtia satan değil kredi kullandıran kuruluşlar olduklan ve kredinin teminatı olmak üzere kredi müşterilerinden ciro yoluyla aldıkları çeklerdeki ciroların da olsa olsa rehin cirosu olabileceği içtihadı" dikkate alınarak ve hukukumuzda da çeklerde rehin cirosu yapılamayacağından davalı bankanın yetkili meşru hamil olmadığını,

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin emsal nitelikteki 2012/11833 E, 2014/2980 K, sayılı kararında da zikrolunduğu üzere çekte rehin cirosunun caiz olmayıp, rehin veya bunun sonucunu elde etmeye yönelik teminat amacıyla çekin ciro edilmesi halinde çeki devir alan bankanın çeke dayalı haklan kullanamayacağını,Dolayısıyla işbu çeke ilişkin bedelsİzlık definin her iki davalı tarafa da ileri sürülebilecek olup, bankanın teminaten aldığı çeki kendi adma tahsil için ibrazında kötüniyetli olduğunun ortaya çıktığını,Tüm bu nedenlerle,

davaya konu çeke ilişkin alınan tedbir kararının yargılamanın kesinleşmesine kadar devamı ile çekin bedelsizliği nedeniyle çekten dolayı davacıların borcu olmadığının tespiti ile çekin iadesini talep ettiklerini,Yukarıda arz ve izah edilen nedenler ve re’sen tespit edilecek nedenlerle, davalı ... A.Ş.'nin taraflar arasındaki 26.08.2018 tarihli Protokol'e aykırı davrandığının tespiti ile, ...

Bankası Mecidiyeköy Şubesine ait 30/11/2018 vade tarihli ... çek numaralı, 150*000 USD Bedelli, keşidecİsi ... A.Ş. lehdan ...

A,Ş> olan çekin bedelsizliği ile davacı ların bu çeklerden dolayı borçlu olmadığının tespitine ve çekin iadesine, davaya konu çekin teminaten verildiği bilinmesine rağmen kötünıyetle tahsili için ibraz edilmiş olması nedeniyle %20 oranında kötüniyet tazminatına hükmedİlmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... T A.Ş vekili cevap dilekçesinde özetle. Davalı Bankanın Kavacık Şubesi ile diğer davalı ...

A Ş, arasında akdedilen Genel Kredi sözleşmesi uyarınca dava konusu çekin davalı bankaya tevdi edildiğini, davalı bankanın iyi niyetli hamil olduğunu,Davalı bankanın davacı ile diğer davalı fiıma arasındaki temel borç ilişkisinin muhatabı olmadığım, söz konusu davada davalı bankanın davalı olma sıfatının bulunmadığını, bu nedenle davanın davalı banka yönünden husumet yokluğu nedeniyle reddi gerektiğini* ayrıca dava dilekçesinde ticari ilişkinin ve protokol sözleşmesinin diğer-davalı ... ile akdedildiğinin anlaşıldığını,

davalı bankanın söz konusu protokolün de tarafı olmayıp* davalı bankanın bu tür bir sözleşmenin tarafı olmasının da beklenemeyeceğini* bu nedenle de, davalı bankaya bu yönde bir husumetin yöneltilemeyeceğini* davanın öncelikle davalı bankaya husumet yönel ti 1 e meye ce ğind e n reddine karar verilmesini talep ettiğini,Davalı Lehtar ...

TİCARET A.Ş/nin, dava konusu çeki davalı bankaya yukanda açıklanan ve cari hesap şeklinde işleyen ticari kredi borcu nedeniyle bir borç ödeme aracı olarak ciro yoluyla teslim ettiğini, davacının iyi niyetli yetkili hamil olduğunu, alacağı yetkili hamili bulunduğu bir çeke dayanan davalının alacaklı olduğunu ayrıca ispat etme mükellefiyetinin de olmadığını,

Yargıtay içtihaüannın bu yönde olduğunu:"Alacağı meşru hamili bulunduğu bir çeke dayanan davalının alacaklı olduğunu ayrıca ispat etmek mükellefiyeti mevcut değildir,11 (Yargıtay 1LHD* 08.12*1987,6456/6904)Davalı bankanın taraflar arasındaki temel ilişkiyi ve bu ilişkiden kaynaklanan uyuşmazlıkları bilmesinin mümkün olmadığını, davalı banka bakımından asıl olanın iyi niyet olduğunu, olayda bilerek borçlu yararına hareketten söz edilemeyeceğini, zira çek metninde taraflar arasındaki ilişkiyi açıklayan,

mutlak ya da nisbi defi hakkı veren bir kaydın da bulunmadığını ‘Takip alacaklısının kötü niyetli olduğu iddia ve ispat edilmediği gibi senet metninde de sözleşme sebebiyle verildiğine dair bir ibare bulunmadığı anlaşılmakla takip alacaklısına karşı senedin teminat senedi olduğu iddiası ileri sürülemez. Senedin teminat senedi olduğu iddiasının senedi ciro yoluyla devralan yetkili hamil takip alacaklısına karşı ileri süremeyeceği hususu nazara alınarak istemin reddi".

(Yargıtay, 12