İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2021/1916 K.2021/1681

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesi ile, ... Tic A.Ş. Firması müvekkili şirket nezdinde 309800000000107 numaralı nakliyat abonman sigorta poliçesi sigortalısı olduğunu, dava dışı sigortalı tarafından ABD 'de yerleşik Sommers İnc. Firmasına 28.03.29016 tarih ve A-008488 seri numaralı fatura muhteviyatı CIF CHARLESTON olarak 66 rulo dokusuz örgüsüz kumaş emtia satıldığını, satışı gerçekleştirilen emtianın Türkiyeden ABD'ye kadar olan Denizyolu nakliyesini... Nak. Tic. Ltd. Şti.

Firması sorumluluğunda gerçekleştiğini, Nakliyeci firma organizasyonu dahilinde emtia sigortalının Gaziantep'ten bulunan tesislerden PONU 306470-3 nolu 45 feetlik kapalı tip konteynere yüklendikten sonra ön nakliyesinin gerçekleştirilerek Mersin Limanından Maersk Newport isimli gemiye 22.04.2016 tarihinde yüklendiğini ve gemi ABD' NİN Charleston Limanına hareket ettiğini, ve Geminin Charleston Limanın'na varışına müteakip söz konusu emtialerın gemiden tahliye edildiğini, alıcı şirketin North Carolina' daki Lincolton sevk edildiğini,

ancak depo yetkilileri tarafından yapılan kontrollerde konteyner içerisinde bulunan emtianın bir kısmının ıslak konteyner tavan panelinde delik/yırtık olduğu tespit edildiğini, ekspertiz paronuna göre ıslak konteyner tavan panelinde delik/yırtık olduğunun tespiti ile söz konusu hasarın emtianın yüklü olduğu PONU-306470-3 nolu konteyner tavanın delik/yırtık olması nedeni ile yağmur sularının emtiaya sirayet ettiği ve emtianın ıslanmak suretiyle hasarlandığı kanaatine varldığını,meydana gelen zarar nedeniyle sigortalıya 31.08.2016 tarihinde 7.875,00 USD ve 18.11.2016 tarihinde de 450.00 USD olarak toplam Türk Lirası bazında 30.581,17 TL hasar

tazminatı ödendiğini, sigortalıya ödenen 24.581,56 TL asıl alacak ile 1.163,75 TL işlemiş faiz (yasal faiz) ve 6.000 eksper ücreti ve toplam 31.745,31 TL tazminata istinaden emtiaların yüklendiği ... A.Ş ye ve davalı aleyhine Anadolu 1. İcra Müdürlüğü'nün ...

E sayılı dosyası ile ilamsız icra takibi başlatıldığını, davalı tarafgından yapılan söz koünusu itiraz, haksız olduğundan, davanın kabulü ile takibin 15.726,41 TL lik kısmına ilişkin itirazlarının iptaline ve takibin devamını, davalı borçlunun %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminata mahkum edilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı borçluya tahmilinie karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesi ile, davanın reddi ile İstanbul Anadolu. İcra Müdürlüğü'nün ...

E sayılı dosyasıyla toplam 31.745,31 TL alacak talebiyle icra takibi başlatıldığını, icra ödeme emrinin şirkete tebliğinden sonra yasal süresi içerisinde 26.07.2017 tarihinde takibe ve borca itiraz edildiğini, icra müdürlüğü tarafından takibin durdurulmasına karar verildiğini ve 31.05.2018 tarihinde huzurdaki davanın açıldığını, icra takip dosyasında borçlu olarak gösterilen dava dışı ...

Denizcilik A.Ş firmasından toplam 16.018,90 TL' nin tahsil edilerek ibralaşmanın yapıldığını, müvekkili firmanın sorumluluğunun Mersin Limanındaki yüklemeden sonra başladığını, konteynırların Mersin Limanından gemiye yüklenmesinden ABD'ye deniz yoluyla nakledilmesi işleminin müvekkili tarafından gerçekleştirildiğini, kusuru ve sorumluluğu olmayan davalı şirketin iddia edilen zarardan da sorumlu olmadığını,

bu sebeple açılan davayı kabul etmediklerini haksız ve hukuki yararı bulunmayan davanın reddine karar verilmesini ve yarıca haksız takip nedeniyle de davacı-takip alacaklısı sigorta şirketinin asıl alacak tutaranını %20 sinden az olmamak kaydıyla İcra İnkar Tazminatına da mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi 17/06/2021 tarih ve 2020/196 Esas - 2021/285 Karar sayılı kararında; "....Davalı vekilince cevap dilekçesi ile, icra takip dosyasında borçlu olarak gösterilen dava dışı ...A.Ş firmasından davacının toplam 16.018,90 TL' nin tahsil ederek ibralaşma yapıldığından bahisle davanın ... AŞ ye ihbarı talep edilmiş olup, ihbar olununca dosyaya ilgili ibraname ile ödeme belgeleri sunulmuştur. Dosyaya sunulan ve davacı sigorta şirketince düzenlendiği anlaşılan Alındı ve İbraname başlıklı belge incelendiğinde; davaya konu konşimento bilgileri tahtında;

"Bizler, A... A.Ş., Sevkiyatçı ve/veya Alıcı ve/veya vekil Kargo Sigortacısı ve/veya Kargı ile ilgili diğer taraflar olarak veya onların adına ("Kargo Menfaatleri") iş bu belgeyle: 16.018,90.TL(onaltabin onksekiz TL doksan kuruş) tutarını, Esplanaden 50, RK-1098, Kopenhag K, Danimarka adresinde mukim ...den tam ve nihai olarak yukarıda belirtilen Kargo ile ilgili veya bağlantılı tüm Kargo Menfaatlerini kapatmak üzere kabul ettiğimizi beyan ederiz.

Hesap Kapatma Ödemisi dikkate alındığında, herhangi bir hak iddiası veya çekince olmaksızın ...A/S'yi, gemi, kaptanını, mürettebatını, vekillerini, sahiplerini, yöneticilerini ve/veya nakliye firmasını yine, ... nin bağlı ve alt kuruluşlarını, onların yöneticilerini, çalışanlarını, görevlilerini ve temsilcilerini, yukarıda belirtilen Kargo ile bağlantılı olana tüm yükümlülüklerden ibra ediyoruz.

Aşağıdakileri taahhüt ediyoruz;

1-Kargo İlgilileri adın ve namına usulüne uygun olarak yetkilendirildik ve onlar adına Kapatma Ödemesini kabul ediyoruz; ve/veya

2-Nakliye Belgelerinin yasal sahibiyiz ve/veya dava açmak üzere vekalet yetkimiz bulunmaktadır; ve

3-Nakliye Belgesi kapsamında veya diğer sebeplerle, Kargo ile ilgili olarak herhangi bir tarafın dava açma hakkı yoktur; ve

4-Kargo İlgililerinin tüm hakları ... ye devredilmiş ve devri kararlaştırılmıştır; ve

5-... yi yukarıdaki teminatların ihlali sebebiyle tazmin edeceği ve zararlardan muaf tutacağız.

Ek olarak:

i. İbra, ....tarafından herhangi bir yükümlülüğün kabulü olarak yorumlanmayacaktır; ve

ii. İşbu İbra İngiltere ve Galler yasalarına tabi olacak ve onlara göre yorumlanacaktır, bu İbra ile ilgili anlaşmazlıklar münhasıran, Londra'da bulunan Yüksek Mahkeme tarafından çözümlenecektir." şeklinde düzenlendiği ve davacı sigorta şirketince imzalandığı anlaşılmıştır.

Davacı şirket bir sigorta şirketinin, olmakla birlikte basiretli bir tacir olarak imzaladığı ibranamenin içeriği ve sonuçları hakkında bilgi sahibi olması beklenmektedir.

Davacı vekili her ne kadar bu ibraname ile yalnızca dava dışı ... nin ibra edildiği belirtilmişse de, yine basiretli bir tacir olan davacının imzalamış olduğu ibranemeyi bu hususta net ifadelerle düzenlemiş olması beklenmektedir .Yukarıda içeriği açıklanan ibraname incelendiğinde, ise, davacının " Kargo ile ilgili veya bağlantılı tüm Kargo Menfaatlerini kapatmak üzere" ödemeyi aldığı ve "Nakliye Belgesi kapsamında veya diğer sebeplerle, Kargo ile ilgili olarak herhangi bir tarafın dava açma hakkı yoktur ve Kargo İlgililerinin tüm hakları .../S ye devredilmiş ve devri kararlaştırılmıştır" maddesini de kabul ettiği gözetilerek,

davacının tüm hasar bedeli ile ilgili olarak ibraname sunduğu ve kargo ile ilgili tüm dava haklarını ...A/S ye devrettiği mahkemece kabul olunmakla, hasara ilişkin dava açma hakkı bulunmayan davacının aktif husumet ehliyeti bulunmadığından..."gerekçesi ile,

Davanın aktif husumet yokluğu nedeni ile reddine, karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesi ile, Davanın konusunun; ...Tekstil San.ve Tic. A.Ş.’firması, müvekkili şirket nezdinde, 309800000000107 numaralı nakliyat abonman sigorta poliçesi sigortalısı olduğunu,

Dava dışı sigortalı şirket tarafından , ABD’de yerleşik Sommers Inc. Firmasına 28.03.2016 tarih ve A-008488 seri numaralı fatura muhteviyatı CIF CHARLESTON olarak 66 rulo (Net: 17.128,98 Kg. Brüt:17.398,00 Kg.) Dokusuz Örgüsüz Kumaş emtia satıldığını, satışı gerçekleştirilen emtianın Türkiye’den ABD’ye kadar olan denizyolu nakliyesi ...Ltd.

Şti. firması sorumluluğunda gerçekleşmiş olup Nakliyeci firma organizasyonu dahlinde emtia sigortalının Gaziantep’te bulunan tesislerinden PONU 306470-3 nolu 45 feetlik kapalı tip konteynere yüklendikten sonra ön nakliyesinin gerçekleştirilerek Mersin Limanından Davalı Maersk Newport isimli gemiye 22.04.2016 tarihinde yüklendiği ve gemi ABD’nin Charleston Limanı’na hareket etmiş ve geminin Charleston Limanı’na varışına müteakip söz konusu emtialar gemiden tahliye edildiği,

alıcı şirketin North Carolina’daki Lincolnton deposuna sevk edildiğini, ancak depo yetkilileri tarafından yapılan kontrollerde konteyner içerisinde bulunan emtianın bir kısmının ıslak ve konteyner tavan panelinde delik/yırtık olduğunun tespit edildiğini,

Ekli ekspertiz raporuna göre de; alıcının North Carolina’ da bulunan Lincolnton deposuna sevk edilen emtiaların depo yetkilileri tarafından konteyner kapakları açılarak emtianın tahliye edilmek istendiği sırada yapılan kontrollerde konteyner içerisinde bulunan emtianın bir kısmın ıslak ve konteyner tavan panelinde delik/yırtık olduğunun tespit edildiği,

söz konusu hasarın emtianın yüklü olduğu PONU-306470-3 nolu konteyner tavanının delik/yırtık olması nedeni ile yağmur sularının emtiaya sirayet ettiği ve emtianın ıslanmak suretiyle hasarlanmış olduğu görüş ve kanaatine varıldığını, ayrıca taraflarına sunulan fotoğraflar ve teslim belgesi üzerindeki rezerv notuna göre de konteyner tavanındaki deliğin/hasarın, konteynerin limanlarda yükleme/boşaltma/aktarımı sırasında almış olduğu bir darbe sonucu meydana gelmiş olabileceğini,

meydana gelen zarar nedeniyle sigortalıya 31.08.2016 tarihinde 7.875.00 USD ve 18.11.2016 tarihinde de 450.00 USD olarak toplam Türk Lirası bazında 30.581,17 TL hasar tazminatı ödendiğini,

Türk Ticaret Kanunu’nun 1472 maddesi, sigortacıya ödediği tazminatı haksız fiili ile zarara sebebiyet verenlerden ve bu zarardan sorumlu olanlardan, Rücu hakkı vermektedir. İş bu kanun maddesi ışığında sigortalıya ödenen 24.581,56 TL asıl alacak ile 1.163,75 TL işlemiş faiz (yasal faiz) ve 6.000 eksper ücreti ve toplam 31.745,31 TL tazminata istinaden emtiaların yüklendiği ... A.Ş ye ve ... Nak. Tic. Ltd. Şti. aleyhine Anadolu 1.İcra Müdürlüğü’nün ... E. sayılı dosyası ile ilamsız icra takibi başlatıldığını, davalı tarafından yapılan söz konusu itiraz , haksız olduğundan davanın kabulü ile takibin 15.726,41 TL lik kısmına ilişkin itirazın iptaline ve takibin devamına karar verilmesi talep ve dava edildiğini,

İlk derece mahkemesi kararının hatalı olduğunu,

Davanın ibraname ile aktif husumet yokluğu nedeniyle reddinin hatalı olduğunu,

Karara dayanak oluşturan ibranamenin geçerli kabul edilmesi durumunda dahi borcun tamamının ödenmiş olduğunun kabul edilmesinin hatalı olduğunu, zira ihbar olunan ....Ş 'nin 29.06.2017 tarihinde 16.018,90 TL lik ödeme yaptığı ile geriye kalan 15.726,41 TL için itirazın iptali davası açıldığını, ihbar olunan tarafından ödeme yapıldığı konusunda ihtilaf bulunmadığını, ihbar olunan tarafından her ne kadar borcun tamamının ibralaşma işlemi ile giderildiği iddia edilmekte ise de 31.745,31 TL lik alacağın 16.018,90 TL' sinin ödenmiş olmasının kısmi tahsilat olarak değerlendirilmesi gerekeceğini, bu bakımdan davalı ...Tic.

Ltd. Şti. firması bakımından borç devam etmekte olduğunu, kaldı ki ... Denizcilik tarafından ödeme yapılmış olması da davadaki haklılıkları bakımından karine oluşturmakta olduğunu, bu bahisle ibraname geçerlilik şartlarını taşımadığından geçerli olmamakla birlikte geçerli kabul edilmesi halinde dahi kısmi tahsilat olarak kabul edilerek borcun davalı yönünden baki olduğunu,

İleri sürerek istinaf başvurusunun kabulü ile, ilk derece mahkemesi kararının istinaf incelemesi sonucunda kaldırılmasına, yeniden yargılama yapılarak talep doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava, dava dışı sigortalısına hasar bedelini ödeyen davacı sigortacının, sigortalısının haklarına halef olarak açtığı rücuen tazmin talepli itirazın iptali davasıdır. Mahkemece, davanın aktif husumet yokluğu nedeni ile reddine, karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

Davaya konu İstanbul Anadolu 1. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası incelendiğinde. Alacaklı ... A.Ş. tarafından borçlular .. Tic. Ltd. Şti. Ve ... Denizcilik aleyhine 29/05/2017 tarihinde 24.581,56 TL. Asıl alacak, 1.163,75 TL. İşlemiş faiz, 6.000,00 TL. Exper ücreti olmak üzere toplam: 31.745,31.TL. alacağın tahsili talebiyle ilamsız icra takibi yapıldığı, borçluların itirazı ile takibin durduğu ve dava dışı borçlu ... Denizcilik A.Ş.

Tarafından takip tutarının 16.018, 90 TL.lik kısmının ödendiği belirtilerek ödenmeyen 15.726,41 TL. lik miktar yönünden davalı borçlunun itirazının iptali ile takibin devamına karar verilmesi talebiyle eldeki davanın açıldığı anlaşılmıştır.Dava dışı ... Denizcilik A.Ş.

İle davacı arasında icra takibinden sonra davadan önce düzenlenen ALINDI VE İBRANAME başlıklı belge incelendiğinde;'' ...Yükten kaynaklanan veya bununla bağlantılı olarak yük ilgililerinin tüm hasar taleplerine ilişkin nihai mutabakatın sağlandığını, mutabakat ödemesi kapsamında, ...yi, gemiyi, kaptanı, mürettebatı, acenteleri, armatörleri, işletmeciler ve/veya taşıyıcının yanı sıra , ...A/S nin kurumsal bağlı ortaklarını ve iştirakleri ve bunların yöneticileri, memurları, çalışanları ve temsilcilerini,

yukarıda belirtilen Kargo'dan kaynaklanan veya bunlarla bağlantılı olarak ortaya çıkan herhangi bir sorumluluktan dolayı herhangi bir sınırlama olmaksızın ve koşulsuz ibra ediyoruz.

Aşağıdakileri taahhüt ediyoruz; 1-Kargo İlgilileri adına ve namına usulüne uygun olarak yetkilendirildik ve onlar adına Kapatma Ödemesini kabul ediyoruz; ve/veya 2-Nakliye Belgelerinin yasal sahibiyiz ve/veya dava açmak üzere vekalet yetkimiz bulunmaktadır; ve 3-Nakliye Belgesi kapsamında veya diğer sebeplerle, Kargo ile ilgili olarak herhangi bir tarafın dava açma hakkı yoktur; ve 4-Kargo İlgililerinin tüm hakları...e devredilmiş ve devri kararlaştırılmıştır; ve 5-...yi yukarıdaki teminatların ihlali sebebiyle tazmin edeceği ve zararlardan muaf tutacağız. Ek olarak: i. İbra,... tarafından herhangi bir yükümlülüğün kabulü olarak yorumlanmayacaktır; ve

ii. İşbu İbra İngiltere ve Galler yasalarına tabi olacak ve onlara göre yorumlanacaktır, bu İbra ile ilgili anlaşmazlıklar münhasıran, Londra'da bulunan Yüksek Mahkeme tarafından çözümlenecektir," şeklinde düzenlendiği ve davacı sigorta şirketince imzalandığı anlaşılmıştır.

Mahkeme gerekçesinde de belirtildiği üzere, " Kargo ile ilgili veya bağlantılı tüm Kargo Menfaatlerini kapatmak üzere" ödemeyi aldığı ve "Nakliye Belgesi kapsamında veya diğer sebeplerle, Kargo ile ilgili olarak herhangi bir tarafın dava açma hakkı yoktur ve Kargo İlgililerinin tüm hakları ....ye devredilmiş ve devri kararlaştırılmıştır," maddesi de gözetilerek, davacının tüm hasar bedeli ile ilgili olarak ibraname sunduğu ve kargo ile ilgili tüm dava haklarını ...S ye devrettiği tesbit edilmekle;

mahkemece, hasara ilişkin dava açma hakkı bulunmayan davacının aktif husumet ehliyeti bulunmadığından davanın reddine yönelik karar verilmesi dosya kapsamına, usul ve yasaya uygun olup davacı vekilinin aksi yöndeki istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.

Sonuç olarak; dosya kapsamı, mahkemenin kabul ve gerekçesi ve istinaf sebepleri gözetildiğinde; mahkeme kararı usul ve yasaya uygun bulunduğundan davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b1 maddesine göre esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur