İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2022/556 K.2024/1220

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin sigortalısı dava dışı ... San. Ve Tic. Ltd. Şti.ye ait emtiaların ... Gemisi ile Türkiye den Malezya ya taşındığını, emtialar teslim alındığında konteyner içindeki limon ve nar emtialarının çürümüş ve bozulmuş olduğunun tespit edildiğini, ekspertiz raporu ile emtiaların yanlış sıcaklıklarda taşındığının tespit edildiğini, sigortalısına hasar bedelini ödediklerini, davalı ... A.Ş.

Nin navlun faturasının düzenlendiğini ve davalının akdi taşıyan olarak hareket ettiğini, ödenen hasar bedelinin tahsili için İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile icra takibi yapıldığını, davalının itirazı üzerine takibin durduğunu beyanla, itirazın iptali ile takibin devamına, %20 den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; aktif husumet itirazlarının bulunduğunu, aktif husumet yokluğundan davanın reddinin gerektiğini, milletlerarası yetki itirazlarının bulunduğunu, davaya bakmada yetkili mahkemelerin İngiliz Yüksek Mahkemelerinin olduğunu, müvekkilinin dava konusu taşımada taşıyan sıfatına haiz olduğunu, davacının sigortalısının da taşıtan sıfatına haiz olduğunu, konşimento tahtında yapılan taşımanın FCL taşıma şekline göre yapıldığını, taşımanın limandan limana yapıldığını,

yüklerin 18/10/2018 tarihinde yüklemesinin yapıldığını ve 10/11/2018 tarihinde boşaltma limanına vardığını ve ayna tarihte de tahliyenin tamamlandığını, konşimentoya ilişkin de herhangi bir şerh/kayıt konulmadığını, müvekkilinin sorumluluğunun yüklerin gemiye yüklenmesi ile başladığını ve yüklerin limana varışı ile sona erdiğini, eşyada meydana gelen hasarda hiçbir şekilde müvekkilinin kusur ve sorumluluğunun bulunmadığını, davacı iddiasının aksine dava konusu yüklemenin taşıtan tarafından gerçekleştirildiğini, usulüne uygun olarak yapılmış bir hasar ihbarının bulunmadığını, beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi 06/01/2022 tarih ve 2021/157 Esas- 2022/1 Karar sayılı kararında; ".....Konişmentoda nihai teslim yeri olarak “...” gösterilmiştir. Dava konusu emtia belirlenmiş olan boşaltma yeri olan Port Kelang’a alıcıya teslim edilmek üzere, dava dışı sigortalı satıcı tarafından davalı ile navlun sözleşmesi kurulmuş olup emtianın nihai varış yerine kadar olan aşamada bir hasarın meydana gelmesi durumunda taşıyanın sorumluluğuna gidilebilecektir.

Bilirkişi Heyeti tarafından yapılan teknik inceleme sonucunda, hasarın malların Port Klang limanına 10/11/2018 tarihinde gerçekleştiği, tahliye sırasında hasara ilişkin bir kayıt olmadığı, 13/11/2018 tarihinde alıcı firma adresinde konteynerin kapaklarının açılıp emtiaların indirilmesi sırasında bozulmanın anlaşıldığı, 14/11/2018 tarihinde ekspertiz incelemesinin gerçekleştirilmiş olduğu, taşınan meyvelerin sevkiyat öncesi bozulmaya başlamış olma ihtimalini gösterecek bir veri dosyada yer almadığı, davalı fiili taşıyanın, mühürlü konteynere müdahale etme ihtimali olmadığı,

sorumluluğunun konteynerin soğutucu ünitesine enerji sağlamak olduğu göz önünde bulundurulduğunda, davacının iddiasının ispatlanamadığı zira konteyner içi + 7 C, + 8 C taşıma sıcaklığının taşınan emtianın zarar görmesine, hasara uğramasına neden olacak bir parametre olmadığı, emtiada oluşan zararın Türkiye’den Malezya’ya kadar olan deniz taşıması sırasında meydana gelmiş olduğuna yönelik bir verinin bulunmadığı görüş ve kanaati bildirilmiştir.

Bu değerlendirmeye bağlı olarak, zararın deniz taşıması sırasında meydana gelmemiş olduğu bir başka ifade ile, hasarın eşyanın taşıyanın hakimiyetinde bulunduğu süre içerisinde meydana geldiğinin davacı tarafça ispat olunmadığı sonucuna varıldığından; davalının emteanın uğradığı hasardan sorumlu olmadığı mahkemece kabul edilmiştir.

Dosyaya sunulan bilirkişi raporundaki tespitler mahkemece denetime ve hüküm kurmaya elverişli bulunmuş ve dayandıkları gerekçeler ile ulaştıkları tespitler ise mahkemece dosya kapsamı ve deliller ile uyumlu bulunduğundan bilirkişi raporu da hükme esas alınarak davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir...."gerekçesi ile, ''1-Davanın reddine,'' karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle.

Yerel Mahkeme kararında, davaya konu yükte meydana gelen hasar bakımından herhangi bir tutanak düzenlenmemiş olduğu ve hasara yönelik yazılı ihbarın davalı taşıyana bildirilmediği, hasarın deniz yolu ile taşıma sırasında meydana geldiği hususunun ispat edilmesi gerektiği, sorumluluğun konteynerin soğutucu ünitesine enerji sağlamak olduğu göz önünde bulundurulduğunda, davacının iddiasının ispatlanamadığı, konteyner içi +7°C, +8°C taşıma sıcaklığının taşınan emtianın zarar görmesine neden olacak bir parametre olmadığı,

emtiada oluşan zararın deniz taşıması sırasında meydana gelmiş olduğuna yönelik bir verinin bulunmadığından bahisle zararın deniz taşıması sırasında meydana gelmediği, hasarın eşyanın taşıyanın hakimiyetinde bulunduğu süre içerisinde meydana geldiğinin davacı tarafça ispat olunmadığı sonucuna varılarak,

davalının emtianın uğradığı hasardan sorumlu olmadığının mahkemece kabul edilerek davanın reddine karar verildiğini,Yerel mahkemenin konşimentoda yer alan emtiaların +6°C'de taşınması gerektiği kaydını hiçe sayarak hatalı bir değerlendirme yaptığını, dava konusu taşımaya ilişkin düzenlenen konşimentoda hiçbir şekilde hasar kaydı olmadığını, bu kapsamda emtianın gemiye hasarsız ve eksiksiz yüklendiğinin kabulü gerektiği, davalının emtiayı alıcıya eksiksiz ve hasarsız bir şekilde teslim etme yükümlülüğünün bulunduğunu, ayrıca hasarın, Danıştay kararı uyarınca hukuki belge niteliğini haiz ekspertiz raporu ile tespit edildiğini,

bu nedenle TTK madde 1185'e göre hasar ihbarı yapılmasına gerek olmadığını, davalının hasardan haberdar olmadığı düşünülse dahi Yargıtay'ın yerleşik içtihatları uyarınca hasar ihbarının yapılmaması halinde dahi dosyanın diğer deliller göz önünde bulundurularak değerlendirilmesi gerektiğini,Davaya konu olayın özetinde, davacının sigortalı limon, greyfurt ve nar emtiasının taşıma sırasında hasar gördüğünü, konteyner içindeki termostat cihazının verilerine bakılarak sıcaklığın yüksek olduğunu ve konteyner içindeki emtiaların çürümüş ve bozulmuş olduğunun tespit edildiğini, eksperlerce yapılan incelemeler neticesinde hasarın,

emtianın +6°C yerine +8°C'de taşınması sonucunda meydana geldiğini, ayrıca davalı tarafın dava konusu emtianın kendisinin sorumluluğu altında hasara uğradığını kabul etmediğini, ancak TTK'nun 1239. maddesine göre taşıyanın eşyanın haricen iyi halde olduğunun belirtildiğini, Davalının taşıma sırasında gerekli dikkat ve özeni göstermediğini, emtianın hasarsız ve eksiksiz olarak teslim edilmediğini, dolayısıyla TTK md. 1178 uyarınca taşıyanın sorumluluğunun bulunduğunu,

ayrıca gümrük işlemleri sırasında dahi taşıyanın yüke özen sorumluluğunun bulunduğunun Yargıtay kararı ile de desteklendiğini,Ekspertiz raporlarının hukuki belge niteliğinde olduğunu, davalının hasar tespiti yapılmadığı iddiasının reddi gerektiğini, Yargıtay kararları ve mevzuat hükümleri uyarınca yerel mahkemenin davanın reddine karar vermesinin yerinde olmadığını, bu sebeple yerel mahkeme kararının istinaf incelemesi neticesinde kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmişlerdir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava, Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi ve Abonman Sözleşmesine dayalı rücuen tazmin talebiyle başlatılan icra takibine itiraz üzerine açılan itirazın iptali davasıdır.

Mahkemece, davanın reddine, karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur. Davacı tarafça, davalı ... AŞ'nin akdi taşıyan, davalı ... Ltd'ye izafeten ... A.Ş'ye karşı fiili taşıyan sıfatıyla eldeki davanın açıldığı belirtilmiştir.Mahkemece 15/04/2021 tarihli duruşmanın 1nolu ara kararı uyarınca. Davalı ... Ltd. Ye izafeten ... A.Ş.

Hakkındaki davanın işbu dosyadan tefrik edilerek yeni esasa kaydının yapılmasına, yargılamaya yeni esas üzerinden devam olunmasına, karar verildiği ve tefrik kararı üzerine tefrik edilen davanın mahkemenin 2021/157 Esasına kaydedilip bu esas üzerinden yapılan yargılama sonucunda istinafa konu kararın verildiği anlaşılmıştır.

Somut olayda, dava dışı sigortalı ... şirketine ait, 17.671,20 USD değerindeki, 5 palet limon, 8 palet greyfurt, 8 palet nar emtiasının Mersin'den Malezya'ya taşınması için ... numaralı konşimento tanzim edildiği, davalı şirketin bu konşimento tahtında taşıyan , davacının sigortalısı ... Ticaret Ltd.

Şti.'nin ise taşıtan sıfatına haiz olduğu, konşimento tahtında yapılan taşıma, FCL (Full Container Load) taşıma şeklinde yapıldığı, buna ilaveten konşimentoda “CY/CY (Container Yard to Container Yard)” kaydı bulunduğu, bu kayıt, taşımanın limandan limana yapıldığını belirttiği, taşıma, Konşimento’ya uygun olarak, yüklerin 18/10/2018 tarihinde yükleme limanında gemiye yüklenerek geminin 10/11/2018 tarihinde boşaltma limanına varması ile tamamlandığı, aynı tarihte tahliye tamamlanıp konşimento’ya ilişkin herhangi bir şerh/kayıt konulmayıp yüklerin gönderilen ... tarafından teslim alındığı,

13.11.2018 tarihinde alıcı firma adresinde bozulmanın fark edilerek 14/11/2018 tarihinde ekspertiz incelemesinin gerçekleştirilmiş olduğu anlaşılmıştır.Mahkemece taraf delillerinin ibrazı sağlanarak, bilirkişi incelemesi yaptırılmış, bilirkişi heyetinden rapor alınarak istinafa konu karar verilmiştir. Mahkemece alınan bilirkişi heyet raporunda.

Konşimento üzerindeki CY/CY kaydına göre söz konusu taşıma limandan limana yapıldığı, konteyner taşıtan tarafından yüklenerek mühürlü bir şekilde taşıyana teslim edildiği, taşıma süreci sonunda teslimden sonra hasarın fark edildiği, taşınan meyvelerin sevkiyat öncesi bozulmaya başlamış olma ihtimalini gösterecek bir verinin dosyada yer almadığı, davalı taşıyıcının, mühürlü konteynere müdahale etme ihtimalinin olmadığı, sorumluluğunun konteynerin soğutucu ünitesine enerji sağlamak olduğu göz önünde bulundurulduğunda, davacının iddiasının ispatlanamadığı,“...

Turunçgil Meyveleri-Depoldma Klavuzu na göre; depolama sıcaklığı, diğer faktörlerle birlikte, meyvenin türüne, çeşidine, üretim alanına, fizyolojik koşullara, olgunluk derecesine, depolama süresine bağlı bulunduğunu, kısa süreli depolamalarda (1-2 Hafta süreli) sıcaklık, limonlar için, limon çeşidine göre +8 ve +12 derece olarak belirtildiğini, TTK m.1185'te öngörülen muayene ve ihbar yükünün yerine getirilmediğini, TTK madde 1178/2 uyarınca hasarın eşyanın davalı taşıyanın hakimiyetinde bulunduğu sırada meydana gelmiş olması olduğunun ispatlanamadığı, davalıların mevdana gelen hasardan sorumlu olmadığı,

belirtilmiştir.HMK 282 maddesinde "Hakim bilirkişinin oy ve görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir," yasal düzenlemesi yer almaktadır. Davacı vekili tarafından ileri sürülen istinaf sebepleri yargılama aşamasında verilen itiraz ve beyan dilekçeleri ile de ileri sürülmüş, ilk derece mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporunda ve mahkemece verilen hüküm gerekçesinde bu iddialar ve itirazlar değerlendirilmiştir.

Davaya konu taşımaya ilişkin konişmentoda konteynere ilişkin herhangi bir hasar kaydının olmadığı, Konşimento tahtında yapılan taşıma, FCL taşıma şeklinde yapıldığı, buna ilaveten konşimentoda “CY/CY'' kaydı bulunduğu, bu kayıt, taşımanın limandan limana yapıldığını belirttiği, taşıma, Konşimento’ya uygun olarak, yüklerin 18/10/2018 tarihinde yükleme limanında gemiye yüklenerek geminin 10/11/2018 tarihinde boşaltma limanına varması ile tamamlandığı, aynı tarihte tahliye tamamlanarak taşımaya ilişkin konşimento’ya herhangi bir şerh/kayıt konulmadığı ve yüklerin gönderilen ... tarafından teslim alındığı anlaşılmıştır.

Davaya konu taşımanın 10.11.2018 tarihinde tamamlanıp aynı tarihte yükün gemiden tahliye edilmiş olmasına rağmen hasara ilişkin herhangi bir tutanak düzenlenmemiş olduğu ve hasara yönelik TTK. 1185/1. maddesine uygun şekilde davalı taşıyana ihbar edildiğine veya TTK.

1185/2. maddeye uygun olarak tarafların katılımıyla mahkemece inceleme yapıldığına dair bir belge ya da bilgi bulunmadığından, bu durumda TTK m. 1185/4 hükmü gereğince, taşıyanın eşyayı deniz taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği, eşyada bir zıya veya hasar meydana gelmiş ise, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten kaynaklanmış olacağının kabul edileceği, ancak bu karinelerin aksinin ispat edilebileceği, bu durumda ispat yükünün tazminat talep eden davacıda olduğu, konişmento da yüke ilişkin bir ihtirazi kayıt bulunmadığı gibi mahkemece alınan bilirkişi heyet raporunda;

taşınan meyvelerin sevkiyat öncesi bozulmaya başlamış olma ihtimalini gösterecek bir verinin dosyada yer almadığı, davalı taşıyıcının, mühürlü konteynere müdahale etme ihtimalinin olmadığı, davalı taşıyıcının sorumluluğunun konteynerin soğutucu ünitesine enerji sağlamak olduğu göz önünde bulundurulduğunda, davacının iddiasının ispatlanamadığının belirtildiği, gemi limanda tahliye edildikten sonra konteynerde gözle görülür bir hasarın olmadığı,

gemi ve liman görevlileri tarafından konteyner el değiştirme tutanağının veya konteynerin limandan gönderilenin yetkili temsilcisi tarafından teslim alındığı sırada tutulmuş bulunan bir hasar tutanağının bulunmadığı anlaşılmıştır.Dosya kapsamına göre davacı tarafça, hasarın, davalı taşıyıcının sorumluluk sahasında iken ve taşıyıcının kusuru ile meydana geldiğinin ispatlanmadığı anlaşılmakla.

İlk Derece Mahkemesince davanın reddine yönelik verilen hüküm ve gerekçesinde yasa ve usule aykırılık bulunmadığı gibi kamu düzenine aykırılık da görülmediğinden, mahkemenin kabul ve gerekçesine yönelik davacı vekilinin aksi yöndeki istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.Sonuç olarak, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.