İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2023/1473 K.2026/659

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin meşru hamil olduğu çeklerin çalınması üzerine 30.11.2018 keşide tarihli, 45.000,00 TL bedelli, ..... şubesine ait ... seri numaralı çek için Bakırköy 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/398 E. sayılı dosyası, 30.10.2018 keşide tarihli, 50.000,00 TL bedelli, ... şubesine ait ... seri numaralı çek için Bakırköy 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/385 E. sayılı dosyası, 30.11.2018 keşide tarihli, 15.000,00 TL bedelli, ...... şubesine ait ...seri numaralı çek için Bakırköy 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/386 E. sayılı dosyası, 31.10.2018 keşide tarihli, 35.000,00 TL bedelli,

..... ... şubesine ait ... seri numaralı çek için Bakırköy 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/395 E. sayılı dosyası ile zayi nedeniyle çek iptali davası açılmış olduğunu ve her bir çek için mahkemesinden ayrı ayrı ödemeden men kararı alındığını, davaya konu icra takibine dayanak yapılmış bulunan 30.10.2018 keşide tarihli, 50.000,00 TL bedelli, ... şubesine ait ... seri numaralı çek için Bakırköy 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/385 E. sayılı dosyası üzerinden 21.09.2018 tarihli ödemeden men kararı verilmiş olduğunu, bankanın 04.10.2018 tarihli yazısı ile ödemeden men şerhinin işlendiğinin tespit edildiğini,

müvekkili şirketin cirosundan sonraki cirantalar incelendiği zaman fiilen ticari faaliyetleri olmayan ve kağıt üzerinde sözde faaliyet gösteren şirketler olduğunun taraflarınca tespit edilmiş olduğunu, 30.10.2018 tarihli davaya konu çeki bankaya ibraz eden davalı tarafın ...

Tic. isimli şahıs şirketinin ....... nezdinde tescil tarihinin bile çekin ibrazından 15 gün önce yani 15.10.2018 tarihi olduğununu, çekin arkasında ciroları bulunan şirketlerin ticari kayıt ve defterleri incelendiği zaman ciroların tek amacının davalıyı iyi niyetli göstermeye yönelik olduğunun açıkça görüleceğini, diğer ciranta .... A.Ş.'nin 2018 yılı Nisan ayı içerisinde kurulduğunu beyanla .... İcra Müdürlüğü'nün ...

E. sayılı icra takibinin teminatsız olarak, Mahkemen aksi kanaatte ise uygun göreceği teminat bedeli karşılığında yargılamanın sonuna kadar tedbiren durdurulması na, çeke ilişkin müvekkili şirketin borçlu olmadığının tespitine, ....

İcra Müdürlüğü'nün ... e. sayılı icra takibinin iptaline ve çekin müvekkiline iadesine, davalının icra takibinin %20'sinden az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı tarafça cevap dilekçesi sunulmamış, davalı vekili bilirkişi raporuna karşı beyan dilekçesinde; davalının iyi niyetli, meşru hamil olduğundan bahisle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

Mahkemece; davanın çekin istirdadı davası olduğu, dava konusu çekin; keşidecisi ... olan ... Şubesine ait ... çek nolu, 30/10/2018 keşide tarihli, 50.000,00 TL bedelli çek olduğu, çekin arka yüzünün incelenmesinde; lehtar .... Şti'nin cirosundan sonra sırasıyla davacı .... A.Ş, ....... Şti, .... Şti, ....

A.Ş, ve son olarak da davalı ... cirolarının bulunduğu ve çekin 30/10/2018 tarihinde ibraz edildiği, dosyaya sunulan SMMM bilirkişisinin 22/11/2019 tarihli raporunda, dava konusu çekin .... Şti tarafından aralarındaki ticari ilişkiye istinaden davacı ...'e verildiği, davacı ...'in dava dışı ...A.Ş ile de ticari ilişkisi olduğu, davalı tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi nedeni ile davalı tarafından dava dışı ...

A.Ş.'den çekin alınıp alınmadığı ile ilgili bir inceleme yapılamadığının bildirildiği.

Davacıların ciranta olarak bulunduğu dava konusu çekin davacı ...'in dava dışı ...şirketi ile olan ticari ilişkisi nedeni ile ...şirketine gönderilmek üzere kargoya verildiği ve kargoya verilmesinden sonra çalındığı, çekin davacının eline geçmesi ve akabinde dava dışı ...Şirketine göndeilmesine ilişkin hususun ticari kayıtlarla örtüştüğü, davalı aleyhine kayıp kambiyo senedinden kaynaklanan çokça sayıda menfi tespit ve istirdat davaları bulunduğu, davalıya ait benzer mahiyette birçok dosyanın olması nedeniyle çalınan çekin de aynı yöntem ile davalının eline geçtiği kanaatinin hasıl olduğu,

davacıları farklı olan, ülkenin farklı yerlerinde kaybolan bono ve çekin genelde aynı cirantaların imzası ile davalının eline geçerek son hamil olarak takip başlatılması, bu cirantaların şirket olması ve bu şirketlerin işlemlerinin şüpheli olması hayatın olağan akışına uygun olmadığı gibi davalının iyi niyetini ortadan kaldıran organize bir durumun olduğunu gösterdiği,

tüm bu nedenlerle davalı hamilin dava konusu çeki iktisabında kötüniyetli olduğunun kabulünün gerektiği, keza hamil olarak gözüken davalı hakkında çokça sayıda benzer nitelikte dava olmasına rağmen davalıyı iyi niyetli kabul etmenin TMK 2.madde uyarınca dürüstlük ve iyi niyet kurallarına da aykırı olacağı gerekçesi ile davanın kabulü ile dava konusu çekin davalıdan istirdadına ve hüküm altına alınan alacağın % 20'si oranında 10.000,00 TL kötüniyet tazminatının davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiş ve karara karşı davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

DAVALI VEKİLİNCE İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ. Davalı müvekkilinin çeki elinde bulunduran meşru ve iyi niyetli yetkili hamil olduğu, bu nedenle alacağını tahsil etmek için icra takibine başvurmasında da usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı, davalının çekin veriliş koşullarını ve ne sebeple verildiğini araştırma yükümlülüğünün olmadığı,

davacının öncellikle yetkili hamil olduğunu, sonra da bu çeklerin rızası dışında elinden çıktığını ve yeni hamilin kötü niyetli olduğunu ispat etmesi gerektiği, çeki çalan veya bulan kişinin sahte ciro ile devretmesi halinde, bunu bilmeyen ve bilebilecek durumda olmayan hamilin korunması gerektiği, yasa hükümleri ve yerleşik Yargıtay içtihatları uyarınca ilgili çeki hukuka hukuka uygun ve yetkili bir şekilde elinde bulunduran davalıya karşı verilen Yerel mahkeme kararının kaldırılması gerektiğine ilişkindir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava, TTK'nın 792. maddesi kapsamında çekin istirdadı ve kötü niyet tazminatı taleplerine ilişkindir. Mahkemece, yukarıda açıklanan gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmiş ve karara karşı davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

6102 Sayılı TTK'nın 792. maddesi uyarınca; çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.

Anılan yasal düzenlemeye göre; çek istirdadı davasında davacı istirdadını talep ettiği çekin yetkili ve meşru hamili olduğunu, çekin elinden rızası hilafına çıktığını ve çeki eline geçirmiş bulunan yeni hamilin çekin iktisabında kötü niyetli veya ağır kusurlu olduğunu ispatla yükümlüdür.Somut olayda; dava konusu ... ...Şubesi'ne ait, keşide yeri ..., keşide tarihi 30/10/2018 olan, ... seri numaralı ve 50.000 TL bedelli çekin ....

Şti. adına keşide edildiği, bu şirket tarafından ciro edilerek davacıya verildiği, davacı tarafından ...Şirketi'ne ciro edildiği ve teslim edilmek üzere kargoya verildiği, dosyada mübrez kargo görevlisi tarafından yapılan şikayet başvurusundan, çekin kargo şirketi hakimiyetinde iken çalındığının anlaşıldığı, çekteki sonraki ciroların ise sırasıyla ....... ........ ..., ...

A.Ş. ve davalıya ait olduğu, çekin davalı tarafından bankaya ibraz edildiği, karşılıksız çıktığı ve ayrıca ödemeden men kararı olması sebebiyle yasal karşılığının da ödenmediği, davalı tarafından çekin .... İcra Müdürlüğü’nün ...

Esas sayılı dosyası ile icra takibine konu edildiği, davacı tarafından Bakırköy 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/385 Esas sayılı dosyası ile çek iptali davası açıldığı ve çekle ilgili olarak davacının şikayeti üzerine Bakırköy CBS'nin 2018/19281 soruşturma sayılı dosyasının açıldığı,

İlk derece mahkemesince yapılan incelemede, davalının farklı olaylarda, hırsızlık yoluyla elden çıkan çekleri devralıp, bir çoğunu son hamil olarak farklı kişiler/firmalar aleyhine icra takiplerine konu ettiği, davaya konu olayın şekliyle çok benzer şekilde hırsızlık veya kaybolma olayları kapsamında çeklerin davalının eline geçmesi nedeniyle davalıya karşı açılmış soruşturma ve dava dosyalarının olduğu ve aleyhine kararlar verildiğinin tespit edildiği,

dava konusu çekle birlikte çalınan diğer çeklerin de kimi aynı kişilere, kimi farklı kişilere ait cirolarla davalının eline geçtiği, Dairemizin 16/10/2025 tarihli, 2023/334 Esas ve 2025/1761 Karar sayılı ve İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi'nin 27/10/2025 tarihli, 2023/538 Esas ve 2025/1729 Karar sayılı emsal kararlarında; bir tacir olarak basiretli davranması gereken davalının, hırsızlık kapsamında çalınmış çekleri aynı/benzer ciro silsilesiyle, yeterli araştırmayı yapmadan iktisabında ağır kusurlu olduğunun kabul edildiği,

bu minvalde Mahkemece davalının çekin iktisabında ağır kusurlu kabul edilmesi ile davanın kabulüne karar verilmesinin usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere göre, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı gibi kamu düzenine aykırılık da görülmediğinden, davalının istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.