İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2024/127 K.2024/213

İlk Derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili olan davacının ... İstanbul Merkez Şubesinin ... seri numaralı, 30/09/2019 keşide tarihli keşide yeri İstanbul olan 40.000 TL bedelli çek keşide ettiğini, davacının mevcutta bulunan ofisini farklı bir yere taşırken ilgili çekin o esnada kaybedildiğini ve halen bulunamadığını ileri sürerek, ... İstanbul Merkez Şubesinin ... seri numaralı, 30/09/2019 keşide tarihli keşide yeri İstanbul olan 40.000 TL bedelli çek için müzekkere yazılmasına ve ... İstanbul Merkez Şubesinin ... seri numaralı, 30/09/2019 keşide tarihli keşide yeri İstanbul olan 40.000 TL bedelli çekin zayii nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi 22/11/2023 tarih ve 2023/794 Esas - 2023/757 Karar sayılı kararı ile; " Dava, TTK 757 vd. Maddelerine dayalı zayi nedeniyle davaya konu çekin iptali istemine ilişkindir. Dava, basit yargılama usûlüne tabi olup, çekişmesiz yargı işlerindendir. Kıymetli evrak üzerinde hak sahibi olan şahıs, zayi nedenine dayalı olarak iptaline karar verilmesini isteyebilir.

Bu şahıs kıymetli evrakın yekili hamili, ntifa hakkı sahibi, rehin hakkı alacaklısı veya bunların vekilleri yahut komisyoncusu olabilir. Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle senedin zayi olması halinde hak sahibine iptal kararı alarak, hakkını senetsiz olarak ileri sürme ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir.

(TTK.652) Bu nedenle, çek iptali davası açma hakkı yetkili hamile tanınmış olup, çek keşidecisinin bu davayı açma hakkı bulunmamaktadır. Somut olayda. Davacı tarafından davaya konu edilen ...

İstanbul Merkez Şubesinin ... seri numaralı, 30/09/2019 keşide tarihli keşide yeri İstanbul olan 40.000TL bedelli çek keşide edildiği, ilgili çekin kaybedilmiş olduğu ve halen bulunamadığı iddiası ile huzurdaki dava açılmış ise de; davaya konu çekin keşidecisinin davacı olduğu, çek keşidecisi davacının TTK'nın 757 vd. maddeleri gereğince iptal davası açma hakkı bulunmadığı anlaşılmakla davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. " gerekçeleri ile; " 1-)Davanın REDDİNE, ... " karar verilmiş ve verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle.

Her ne kadar mahkemece müvekkilin ilgili çekin keşidecisi olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmişse de mahkemece yetersiz inceleme yapılması sonucunda hatalı hüküm verildiğini, müvekkilin ilgili çekin hamili niteliğinde olduğunu, ilgili çekin keşidecisinin ... olduğunu, müvekkilin ilgili çeki firmadan aldığını ve taşınma sırasında ilgili çeki kaybettiğini, mahkemece bankalara yazı yazılması durumunda müvekkilin keşideci olmadığı açıkça anlaşılacakken hataya düşülerek duruşma açılmadan doğrudan müvekkilin keşideci olduğu varsayılarak davanın reddedildiğini, mahkemece önce bankaya yazı yazılması, ilgili çeke ait bilgilerin alınması,

çekin fotoğrafının istenmesi ve duruşma açılarak ilgili hususlar için inceleme yapılması gerekirken herhangi bir işlem yapılmadan doğrudan müvekkilin keşideci olduğu varsayılarak davanın reddedildiğini, mahkemece yetersiz inceleme yapılarak karar verilmesinin açıkça hatalı hüküm verilmesine sebebiyet verdiğini beyanla.

Açıklanan ve re’sen dikkate alınacak sair nedenlerle, müvekkil aleyhine usul, yasalar ve somut olayın özelliklerine aykırılık teşkil eden İstanbul 11. Asliye Ticaret Mahkemesi' nin 2023/794 Esas- 2023/757 Karar sayılı kararının aleyhlerine olan yönleri açısından istinafen incelenerek müvekkil lehine kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava, TTK'nın 818/s atfıyla uygulanması gereken 757- 764. madde hükümlerine göre zayii nedeniyle çek iptali talebine ilişkindir.

Mahkemece keşidecinin çek iptali davası açma hakkı bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur. TTK'nın 757-764. maddelerinde yer alan yasal düzenlemelere göre çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı TTK'nın 651/2.maddesi uyarınca senet üzerinde hak sahibi bulunan hamile aittir.

Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibi hamile iptal kararı alarak, hakkını senetsiz olarak ileri sürme ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir. Keşidecinin, muhatap bankayı ödemeden men yetkisi bulunmamaktadır. Çek ibraz edildiği takdirde, hak talep eden hamile karşı menfi tespit davası açma imkanı mevcuttur.

HMK'nın 114/h maddesi uyarınca davacının dava açmakta hukuki yararının bulunması dava şartıdır. Yine TTK'nın 651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişi senede bağlı alacak hakkı olan hamildir. Davacı keşidecinin, hamil adına bu davayı açmakta hukuki yararı ve aktif husumet ehliyeti bulunmamaktadır.

Davacı vekili dava dilekçesinde çekin keşidecisinin davacı olduğunu belirtmiş ve dava dilekçesi ekinde sunulan tahsilat makbuzunda da çekin ... tarafından davacıdan alındığı görüldüğünden Mahkemece davanın reddine karar verilmiştir.

Davacı vekili tarafından dava konusu çekin keşidecisinin ... olduğu gerekçesi ile istinaf başvurusunda bulunulmuş ise de, istinaf sebebinin dava dilekçesi ve sunulan tahsilat makbuzu ile uyuşmadığı ve istinaf sebebini doğrular delil sunulmadığından Mahkemece karar tarihindeki delil durumuna göre davanın reddine karar verilmesi isabetli olup, davacı vekilinin aksi yöndeki istinaf sebebi yerinde görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle; ilk derece mahkemesi karar ve gerekçesi usul ve yasaya uygun olup, kamu düzenine aykırılık da tespit edilmediğinden, davacının istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nun 353/1-b1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılmış ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.