İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2024/578 K.2024/861

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesi ile; müvekkili ...'un, ticari işlerinde kullanmak üzere ... Bankası A.Ş.'den kendi adına düzenlenmiş çek koçanını teslim aldığını, söz konusu koçandan; ... Bankası A.Ş.'nin. 08.12.2023 basım tarihli ve ... seri numaralı çeki, ... Bankası A.Ş.'nin. 08.12.2023 basım tarihli ve ... seri numaralı çeki, ... Bankası A.Ş.'nin. 08.12.2023 basım tarihli ve ... seri numaralı çeki, ... Bankası A.Ş.'nin.

08.12.2023 basım tarihli ve ... seri numaralı çeki ve ... Bankası A.Ş.'nin.

08.12.2023 basım tarihli ve ... seri numaralı çekinin boş ve imzasız şekilde müvekkilince herhangi bir 3. şahsa keşide edilmeden, müvekkilinin zilyetliğindeyken kaybolmak suretiyle zayi olduğunu ve elinden çıktığını beyanla öncelikle dava konusu boş, imzasız ve 3. şahsa keşide edilmeyen çeklerin ibrazında ödenmesini önlemek üzere ivedi olarak ödeme yasağı konulmasına, gerekli bildirim ve ilanların yapılmasına, dava konusu çeklerin ihtiyati haciz dahil olmak üzere herhangi bir yasal işleme konu edilmemesi amacıyla ihtiyati tedbir kararı verilmesine, dava konusu çeklerin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi'nin 29/02/2024 tarih ve 2024/157 Esas - 2024/216 Karar sayılı kararında; "...Dava; hukuki niteliği itibariyle TTK'nın 818/s madde hükmü delaletiyle, aynı kanunun 757.madde hükümlerinde belirtilen zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.

Tüm dosya kapsamı incelenip birlikte değerlendirildiğinde; keşideci tarafından imzalanmamış ,düzenleme tarihi ve bedeli olmayan boş çek yaprağının çek vasfı taşımadığı, boş çek yapraklarının TTK.nun 780 'nci maddesindeki anlamda "çek" vasfında olmadığı ve bu nedenle çekin zayii olması nedenine dayalı TTK.nun 759/1 maddesinin somut olayda uygulanma imkanının bulunmadığı ayrıca TTK'nın 757/1 maddesine göre kıymetli evrakın iptalini ancak evrak üzerinde hak sahibi olan lehtar veya yetkili hamilin isteyebileceği,

davacının kendisine ait hesaba bağlı olarak verilen çek yapraklarında keşideci olabileceği ve keşidecinin ise hamilin ortaya çıkmasından sonra ancak menfi tespit veya istirdat davası açabileceği, davacının çek hamili sıfatının bulunmadığı,

keşideci sıfatı ile kıymetli evrakın iptali davası açtığı anlaşılmış olup nitekim Yargıtay 11. HD. 'nin 02/10/2017 tarih ve 2016/2755 Esas - 2017/4927 Karar sayılı ilamında da belirtildiği üzere çekin iptalini isteme hakkı sadece hamile ait olup, keşideci olan davacının kıymetli evrakın iptali davasını açma ehliyeti bulunmadığından açıklanan nedenlerle davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir." gerekçesi ile, "DAVANIN REDDİNE," karar verilmiş ve verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesi ile. Yerel mahkemece verilen söz konusu kararın hukuki dayanaktan yoksun ve eksik inceleme neticesinde oluşturulmuş olup kaldırılması gerektiğini, TTK'nın. 651. maddesinin:“ Kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir.

Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir.” şeklinde, 759. maddesinin: " Poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptaline karar verilmesi istenebilir.

İptal isteminde bulunan kişi, poliçe elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür." şeklinde ve, 760. maddesinin:" Mahkeme, dilekçe sahibinin, poliçe elinde iken zıyaa uğradığına dair verdiği açıklamaları inandırıcı bulursa, verilecek ilanla, poliçeyi eline geçireni, poliçeyi belirli bir süre içinde getirmeye davet ve aksi takdirde poliçenin iptaline karar vereceğini ihtar eder." şeklinde düzenlendiğini.

Yerleşiklik kazanmış Yüksek Mahkeme içtihatlarında zayii sebebiyle çek iptali isteminin kabulü şartlarının. "Talep, zayi sebebiyle çek iptali istemine dair olup, mahkemece, iptali istenen çeklerde davacının yetkili hamil olduğunu kanıtlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Esasen hasımsız olarak açılan bu davada iptal talebinde bulunan şahsın ispat etmesi gereken husus zilyedi bulunduğu çekin rizası hilafına elinden çıkmasıdır.

Ancak, iptal davasında kesin ispat aranmayıp çekin kaybolduğunun "kuvvetle muhtemel" olduğunu göstermesi yeterlidir (6102 Sayılı TTK. m. 760). ... Davacının daha fazlasını ispata zorlanması, zayi sebebiyle çek iptali hükümlerinin uygulanmasını imkânsız hale getirecektir. Kaldı ki, dosya kapsamında davacının iddiasının aksini kanıtlayacak somut bir delil bulunmamaktadır." (YARGITAY 11. HUKUK DAİRESİ E. 2016/3882, K. 2017/6192, T.

15.11.2017) denilmek suretiyle izah edildiğini, huzurdaki davaya konu çeklerin, zayii olması sebebiyle iptaline karar verilebilmesi için gerekli tüm şartların somut olayda mevcut olduğunun açık olduğunu.

Boş ve imzasız şekilde müvekkili tarafından herhangi bir 3. şahsa keşide edilmeden rızası dışında elinden çıkması suretiyle zayi olan 5 (beş) adet çek yapraklarının doldurulup tedavüle koyulması ihtimali bulunmakta olup söz konusu durumun gerçekleşmesi halinde müvekkilinin mali açıdan zor durumda kalacağını, söz konusu çeklerin kötü niyetli kişilerce piyasaya sürülme olasılığının halen bulunduğunu, müvekkili aleyhine mali açıdan telafisi zor zararlar ortaya çıkacağından bahisle Yerel Mahkemece davanın reddine ilişkin verilen kararın hukuka aykırı olup kaldırılması gerektiğini,

kötü niyetli kişilerce çek koçanının piyasaya sürülme ihtimalinin ortadan kaldırılması için eksik inceleme sonucu verilen kararın kaldırılarak gerekli incelemenin yapılması ve talebin kabulü ile ilgili bankaya müzekkere yazılması gerektiğini beyanla Yerel mahkemece verilen kararın kaldırılarak davanın Dairemizde yeniden görülerek kabulüne ve kıymetli evrakların iptaline karar verilmesini, bu mümkün değilse davanın reddine dair hükmün kaldırılarak dosyanın yeniden karar verilmek üzere Yerel mahkemeye gönderilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 818/1. maddesinin atfı ile 757-759 maddeleri gereği zayii olduğu iddiası ile çekin iptali talebine ilişkindir. Mahkemece yukarıda açıklanan gerekçe ile davanın reddine karar verilmiş karara karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

6102 Sayılı TTK'nın 818/1-s maddesinin atfı ile aynı kanunun 757/1 ve 759/1 maddeleri uyarınca; iradesi dışında çek elinden çıkan hamil, çekin kimde olduğu bilinmiyorsa, çekin ödeme yeri veya hamilin yerleşim yerinden çekin iptaline karar verilmesini talep edebilir.

Çekin zayii nedeniyle iptali davası açma hakkı hamile ait olup, zayi nedeniyle iptal talebinde bulunan kişi, çekin hamili olduğunun ve çekin kaybolduğunun "kuvvetle muhtemel" olduğunu ispata elverişli deliller sunmalıdır. TTK'nın 757. maddesi uyarınca ancak kıymetli evrak (kambiyo senedi) vasfında olan çek hakkında iptal kararı verilebilir.

Somut dosyada davacı tarafından beyan edildiği üzere dava konusu evraklar, TTK'nın 780. maddesinde düzenlenen zorunlu unsurları taşımayan boş çek yaprağıdır. Kıymetli evrak niteliğinde olmayan boş çek yaprakları hakkında zayi nedeniyle iptal kararı verilemeyeceği gibi keşideci tarafından çekin zayi nedeniyle iptali talep edilemeyeceğinden Mahkemece davanın reddine karar verilmesi usul ve yasaya uygundur.

Açıklanan nedenlerle, dosya içerisindeki bilgi ve belgelere göre, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılmış ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.