İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2024/642 K.2024/720

İlk Derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkil ... Tekstil Tic. Ltd. Şti., ... Limited Şirketi'ne (Mersis No: ...) branda satışı yaptığını, ... İnşaat' ın a ücret olarak ... Esentepe Şubesi'ne ait 90.000 TL Bedelli, ... Seri numaralı, 30.03.2024 tarihli ve ... Esentepe Şubesi'ne ait 90.000 TL Bedelli, ...

Seri numaralı ve 30.04.2024 Tarihli çekleri keşide ederek müvekkil şirkete teslim ettiğini, dava konusu çeklerin, lehtar ve hamil sıfatı ile müvekkil şirketin elindeyken kaybolduğunu, zayi edilen çeklerin üçüncü şahısların eline geçmesi halinde müvekkil şirketin mağdur olacağını, kötü niyetli üçüncü kişiler tarafından hukuka aykırı yollarla müvekkil şirketin zarara uğratılmaması amacıyla yerel mahkemece tedbir kararı verilerek bu çeklere dönük ödeme yasağı konulmasına ve çeklerin kaybolmasına ve çeklerin kaybolması nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ettiklerini beyanla.

İhtiyati tedbir kararı verilerek çekler üzerine ödeme yasağı konulmasına, davanın kabulü ile ... Esentepe Şubesi'ne ait 90.000 TL Bedelli, ... Seri numaralı, 30.03.2024 Tarihli ve ... Esentepe Şubesi'ne ait 90.000 TL Bedelli, ... Seri numaralı ve 30.04.2024 Tarihli çeklerin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

İlk derece mahkemesinin 13/02/2024 tarihli tensip tutanağının "4" numaralı ara kararı ile; " Dosyanın tetkikinde, davacının çeklerin hamili olduğuna ilişkin herhangi bir bilgi veya belge sunulmadığından, davacı vekiline davacının çeklerin hamili olduğuna ilişkin bilgi veya belge sunması için 1 haftalık kesin süre verilmesine, " karar verilmiştir.

Davacı vekili 20/02/2024 günü ilk derece mahkemesine sunmuş olduğu beyan dilekçesinde özetle; davaya konu çeklerin lehtarı ve hamilinin müvekkili şirket olup, bu doğrultuda çeklerin keşidecisi ... İnşaat Ltd.

Şti.'nin münferiden temsil ve ilzama yetkili müdürü ...'in yazılı beyanını işbu dilekçeleri ekinde sunduklarını, keşideci şirket yetkilisinin, davaya konu çekleri düzenlediğini ve müvekkil şirkete teslim ettiğini, davaya konu çeklerin, müvekkil şirketin elindeyken kaybolduğunu, mahkemece gerekli görülmesi durumunda keşideci ... İnşaat Ltd. Şti.'nin ortağı ve müdürü ...'in tanık sıfatıyla Mahkeme huzurunda dinlenmesini talep ettiklerini beyan etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi 22/02/2024 tarih ve 2024/82 Esas Sayılı Ara Kararı ile; "Davaya konu edilen çeklerin seri numaralarıyla beyanda bulunulan ve sureti sunulan çeklerin birbiriyle örtüşmediği, davacının yasal hamili olduğuna dair yaklaşık ispat sağlayacak şekilde belge ve evrak sunulmadığı anlaşılmakla, davacı vekilinin ihtiyati tedbir talebinin reddine, " karar verilmiş ve verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle. Müvekkil ... Tekstil Tic. Ltd. Şti.'nin ... İnşaat Limited Şirketi'ne branda satışı yaptığını, ... İnşaat' ın da satış bedeli karşılığı olarak ... Esentepe Şubesi'ne ait 90.000 TL Bedelli, ... Seri numaralı, 30.03.2024 Tarihli ve ... Esentepe Şubesi'ne ait 90.000 TL Bedelli, ...

Seri numaralı ve 30.04.2024 Tarihli çekleri keşide ederek müvekkil şirkete teslim ettiğini, dava konusu çeklerin, lehtar ve hamil sıfatıyla müvekkil şirketin elindeyken cirolanmamışken kaybolduğunu, Mahkemeden çeklerin ödenmemesi amacıyla ihtiyati tedbir talebinde bulunulduğunu, mahkemece tensip tutanağındaki 4 numaralı ara karar uyarınca; çekleri keşide eden ... İnşaat Ltd.

Şti.'nin münferiden temsil ve ilzama yetkili müdürü ...'in yazılı beyanının dosyaya sunulduğunu, keşideci şirket yetkilisinin, branda satışı karşılığında davaya konu çekleri müvekkil şirkete verdiklerini, müvekkil şirketin çeklerin yasal lehtar ve hamili olduğunu ve hatta gerekli görülmesi halinde Mahkeme huzurunda tanıklık yapabileceğini bildirdiğini, bununla birlikte, müvekkili şirketin talebi üzerine keşideci şirketin, davaya konu çeklerin kaybolması nedeniyle müvekkil şirkete yeni çekler verdiğini, bu yeni çeklerin birer örneğinin de anılan dilekçe ekinde sunulduğunu,

taraflar arasındaki ilişkinin gerçek olduğunu gösterebilmek amacıyla yeni çeklerin örneklerinin sunulduğunu, ancak mahkemece 22.02.2024 tarihli ara karar ile "Davaya konu edilen çeklerin seri numaralarıyla beyanda bulunulan ve sureti sunulan çeklerin birbiriyle örtüşmediği,

davacının yasal hamili olduğuna dair yaklaşık ispat sağlayacak şekilde belge ve evrak sunulmadığı anlaşılmakla" denilerek ihtiyati tedbir taleplerinin reddedildiğini, Yargıtay 11. Hukuk Dairesin' nin 15.11.2017 tarih, 2016/3882 Esas ve 2017/6192 Karar sayılı ilamında, "Talep, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkin olup, mahkemece, iptali istenen çeklerde davacının yetkili hamil olduğunu kanıtlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Esasen hasımsız olarak açılan bu davada iptal talebinde bulunan şahsın ispat etmesi gereken husus zilyedi bulunduğu çekin rızası hilafına elinden çıkmasıdır. Ancak, iptal davasında kesin ispat aranmayıp çekin kaybolduğunun 'kuvvetle muhtemel' olduğunu göstermesi yeterlidir (6102 sayılı TTK. m. 760). Davacı, çeklerin lehtarı ve hamili olduğu ileri sürerek iptalini talep ettiği çeklere dair bilgileri mahkemeye bildirmiştir.

Davacının daha fazlasını ispata zorlanması, zayi nedeniyle çek iptali hükümlerinin uygulanmasını imkânsız hale getirecektir.

Kaldı ki, dosya kapsamında davacının iddiasının aksini kanıtlayacak somut bir delil bulunmamaktadır." denilmiş olduğunu, (benzer mahiyette İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi' nin 30.12.2020 Tarih, 2020/1512 Esas ve 2020/1411 Karar sayılı ilamı) 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 389. maddesinin, "Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde,

uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir." hükmünü amir olduğunu, hamilin rızası dışında çekin kaybolması sonucunda çeklerin düzenlenme tarihi itibariyle ilgili bankaya ibraz edilmesi tehlikesinin her durumda karine olarak mevcut olduğunu, kötü niyetli bir kişi tarafından atılacak sahte bir imza ile kaybolan çeklerin cirolanması,

ibraz üzerine çeklerin karşılıksız çıkması durumunda çek bedelinin müvekkil şirketten tahsili, karşılıksız çıkmaması durumunda ise keşideci şirket tarafından müvekkil şirkete verilen yeni çeklerin bedellerinin müvekkil şirket tarafından tahsil edilememesi durumlarının söz konusu olabileceğini, böyle bir zararın doğabileceği tartışmasızken tedbir talebinin reddinin hatalı olduğunu, Kaldı ki, ihtiyati tedbir kararı ile davanın esasına dönük olarak nihai bir koruma tesis edilmeyecek olup, koşulları bulunması durumunda HMK md. 396 uyarınca ihtiyati tedbirin değiştirilmesine ya da kaldırılmasına da karar verilebileceğini,

mahkemece bu husus da değerlendirilmeden tedbir taleplerinin reddine karar verilmesi nedeniyle müvekkil şirketin hukuki korumadan mahrum kaldığını, tabiri caizse müvekkil şirketin tek tesellisinin, keşideci şirketten yeni çekleri alabilmiş olması ve çek bedellerinin de yüksek olmaması olduğunu, İleri sürerek; açıklanan ve re'sen gözetilecek nedenlerle; ilk derece mahkemesinin 22/02/2024 tarihli ara kararı ile alınan ihtiyati tedbir talebinin reddi kararının kaldırılmasına ve ...

Esentepe Şubesi'ne ait 90.000 TL Bedelli, ... Seri numaralı, 30.03.2024 Tarihli; ... Esentepe Şubesi'ne ait 90.000 TL Bedelli, ... Seri numaralı, 30.04.2024 Tarihli çeklerin ödenmemesine yönelik olarak ihtiyati tedbire hükmolunmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır.

Talep, 6102 Sayılı TTK’nun 818/1-s bendi atfı ile 757 ila 764. maddeleri hükümlerine göre zayi nedeniyle çek iptali istemiyle açılan davada, çekle ilgili ödeme yasağı kararı verilmesine ilişkin olup, mahkemece davaya konu çek suretinin mahkemeye sunulmaması nedeniyle yaklaşık ispat koşulunun oluşmadığından bahisle talebin reddine karar verilmiştir.

6102 TTK'nun 757. maddesi uyarınca, iradesi dışında çek elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, çekle ilgili ödeme yasağı kararı verilmesini isteyebilecektir. Aynı Kanunun 759/1 fıkrası uyarınca çeki eline geçiren kişi bilinmiyorsa, mahkemeden çekin iptaline karar verilmesi istenebilir. Çekin iptalini talep hakkı hamile aittir.

6102 TTK'nun 788/1 fıkrası uyarınca, açıkça emre yazılı kaydıyla veya bu kayıt olmaksızın belirli bir kişi lehine ödenmesi şart kılınan çekin devri, ciro ve zilyetliğin devri ile mümkündür.

6100 Sayılı HMK'nun 389/1 fıkrası uyarınca; mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir.

Yine 6100 Sayılı HMK'nun 390/3 maddesine göre, tedbir talep eden, öncelikle tedbir istemine ilişkin dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır. Buradaki ispatın ölçüsü, “yaklaşık ispat” kuralına göre belirlenir. Davacı vekili tarafından, ilk derece mahkemesi ara kararı uyarınca dosyaya sunulan beyan dilekçesine ekli, ...

İnşaat Limited Şirketi'nin temsil ve ilzama münferiden yetkili şirket ortağı ve müdürü olduğu imza sirküleri ve sicil kaydından anlaşılan ... tarafından, şirket adına dosyaya sunulan beyan dilekçesinde; davacı şirkete, dava konusu ... Esentepe Şubesi'ne ait 90.000-TL bedelli, ... seri numaralı ve 30/03/2024 tarihli ve ... Esentepe Şubesi'ne ait 90.000-TL bedelli, ... seri numaralı ve 30/04/2024 tarihli çekler, ...

İnşaat Limited Şirketi adına bizzat tarafınca düzenlenip, lehtar davacı şirkete teslim edildiğini, bu çeklerin, davacı şirketin branda satışı karşılığında branda ücreti olarak verildiğini, davacı şirketin, bu çeklerin lehtarı ve hamili olduğunu, davacı şirketin bu çekleri kaybettiğini kendilerine bildirmiş olması nedeniyle ... Esentepe Şubesi'ne ait 90.000 TL bedelli, ... seri numaralı ve 30/03/2024 tarihli ve ...

Esentepe Şubesi'ne ait 90.000-TL bedelli, ... seri numaralı ve 30/04/2024 tarihli yeni çeklerin ... İnşaat Limited Şirketi adına bizzat tarafınca düzenlenip, branda ücreti olarak davacı şirkete teslim edildiğini, bu yeni çeklerin de ekte sunulduğunu, mahkemece gerekli görülmesi durumunda davaya konu çekler hakkında tanıklık yapmaya hazır olduğunu, davaya konu çeklerin kötü niyetli kişilerin eline geçmesi durumunda ...

İnşaat Limited Şirketi unvanlı şirketinin de zarar görmesi tehlikesi bulunduğunu beyan ettiği anlaşılmıştır. İlk derece mahkemesi tarafından her ne kadar, davacının yetkili hamil olduğunu yaklaşık düzeyde ispat edemediği gerekçesi ile tedbir istemi reddedilmiş ise de; dava konusu ... Esentepe Şubesi'ne ait 90.000-TL bedelli, ... seri numaralı ve 30/03/2024 tarihli ve ...

Esentepe Şubesi'ne ait 90.000-TL bedelli, ... seri numaralı ve 30/04/2024 tarihli çeklerin branda satışı karşılığı düzenlenip lehdar olarak davacı şirkete verildiği, bizzat keşideci şirket tarafından beyan edilmiş olduğundan, artık davacının yaklaşık düzeyde ispat koşulunu sağladığının kabulü gerekir. Mahkemece tedbir isteminin kabulüne karar verilmesi gerekirken, reddine karar verilmesi yerinde olmamış, davacı vekilinin istinaf sebebi yerinde bulunmuştur.

Açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK'nın 353/1-b-2 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, dairemizce HMK'nun 392/1 fıkrası uyarınca dava konusu çeklerin bedelinin %15'i oranındaki teminat mukabilinde çeklerin bankaya ibrazı halinde tedbiren ödenmemesine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.