İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2025/2046 K.2025/1992

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen ara karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

İhtiyati tedbir isteyen davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı müvekkilinin, davalıya verilen çek bedelleri yönünden borçlu olmadığının tespitine, çeklerin bedellerinin dava sonuna kadar ödenmemesi için ihtiyati tedbir kararı verilmesine, çekleri takibe konu edilmemesi yönünde karar verilmesine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi 11/09/2025 tarih ve 2025/810 Esas sayılı ara kararında;

".....Tüm dosya kapsamında yapılan inceleme sonucunda. Talebin ... Bankası, Gebze/İzmit Şubesi'ne ait, 05/10/2025 tarihli , 100.000,00 TL bedelli, 2061041 seri nolu çek, ... Bankası, Gebze/İzmit Şubesi'ne ait, 05/11/2025 tarihli , 150.000,00 TL bedelli, 2061042 seri nolu çek, ... Bankası, Gebze/İzmit Şubesi'ne ait, 05/12/2025 tarihli , 150.000,00 TL bedelli, 2061043 seri nolu çek, ...

Bankası, Gebze/İzmit Şubesi'ne ait, 31/12/2025 tarihli , 200.000,00 TL bedelli, ... seri nolu çeklerin icra takibine konu edilmemesi ve çeklerin ödenmesinin durdurulması talebine ilişkin olduğu, dosyaya sunulan ve incelenen evraklar gözetildiğinde ihtiyati tedbir talep edenin HMK 389 vd. Maddeleri gözönüne alınarak ve 3. kişilerin haklarını etkilemeyecek mahiyette ihtiyati tedbir kararı verilmesi gerektiğinden talebe konu çekler yönünden yalnızca taraflar arasında hüküm ifade etmek üzere takibin teminat karşılığında durdurulmasına karar vermek gerektiği ve çeklerle ilgili ödeme yasağı konulmasına ilişkin talep yönünden davacı vekili her ne

kadar dava konusu çeklerin ödenmemesi amacıyla ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiş ise de; menfi tespit davalarına özgü tedbir türü İİK'nın 72.maddesinde özel olarak düzenlenmiş olup bunların dışında bir tedbirin verilemeyecek olması,

bu tedbirlerin yanında davacının ayrıca HMK'nın 389.maddesi uyarınca tedbir talebinde bulunmasının mümkün olmayıp üçüncü kişilerinde haklarını zedeler şekilde tedbir kararı verilemeyeceği ve davacı vekili tarafından dosyaya sunulan delillerin somut delil kabul edilip haklılık konusunda yaklaşık ispat ölçüsü kriterine de uymaması hususları gözönüne alındığında davacı vekilinin,dava konusu çeklerin ibrazında ödenmemesine ilişkin ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmiştir." gerekçesi ile,

''1-Yaklaşık ispat oluşmadığından ödeme yasağına ilişkin talebin reddine, 2-İhtiyati tedbir isteyen davacı vekilinin talebinin İİK 72/2.maddesi gereğince kabulü KABULÜ İLE; -İhtiyati tedbir konusu 4 adet çek toplamı 600.000,0-TL'nin %20'si olan 120.000,00 TL nakdi teminat veya kesin ve süresiz banka teminat mektubu ibraz edildiğinde. İşbu davanın taraflarıyla sınırlı olmak kaydıyla; -...

Bankası, Gebze/İzmit Şubesi'ne ait, 05/10/2025 tarihli , 100.000,00 TL bedelli, 2061041 seri nolu çek, -... Bankası, Gebze/İzmit Şubesi'ne ait, 05/11/2025 tarihli , 150.000,00 TL bedelli, 2061042 seri nolu çek, -... Bankası, Gebze/İzmit Şubesi'ne ait, 05/12/2025 tarihli , 150.000,00 TL bedelli, 2061043 seri nolu çek, -...

Bankası, Gebze/İzmit Şubesi'ne ait, 31/12/2025 tarihli , 200.000,00 TL bedelli, ... seri nolu çekler yönünden davalı tarafından davacı aleyhine yapılacak icra takibinin durdurulması konusunda İHTİYATİ TEDBİR KARARI VERİLMESİNE,'' karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İhtiyati tedbir talep eden davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemenin ödeme yasağı taleplerini yalnızca İİK 72. madde ile sınırlı tutarak değerlendirdiğini, oysa ki HMK 389 ve devamı maddelerinde düzenlenen genel ihtiyati tedbir hükümlerinin menfi tespit davalarında da uygulanabilir nitelikte olduğunu, yerel mahkemenin dosyaya sunulan delilleri “yaklaşık ispat” için yetersiz gördüğünü, ancak menfi tespit davalarında aranacak ispat derecesinin kesin değil, yaklaşık ispat olduğunu, dosyaya sunulan belgelerin borçlarının olmadığını gösterecek yeterlilikte olduğunu, mahkeme tarafından gereği gibi değerlendirilmediğini,

Dosyada mevcut belgeler uyarınca müvekkil 600.000 TL tutarında mal alımı için ödeme yapmış olmasına rağmen, bugüne kadar yalnızca 40.000 TL’lik mal teslim edildiğini, yani alımın büyük kısmının hiç ifa edilmediğini, bu açık durumun çeklerin karşılıksız kaldığını ve müvekkilimin borçsuzluğunu yaklaşık ispat edecek kuvvetteki en somut gösterge olduğunu, çeklerin kambiyo senedi olduğunu, ibrazı halinde derhal ödeme yapılacağını, mahkemenin reddettiği ödeme yasağı talebinin müvekkilin haksız yere borç altına girmesine yol açacağını,

oysa İİK 72 ve HMK 389 birlikte değerlendirildiğinde ihtiyati tedbirin amacının da tam olarak bu tür haksız ödemelerin önüne geçtiğini, çeklerin ibrazında ödenmesi halinde davacı müvekkilin alacağını fiilen kaybedeceğini ve telafisi imkânsız zarara uğrayacağını, menfi tespit davasının sonunda haklılıkları ortaya çıksa dahi ödenmiş olan çek bedellerinin geri alınmasının neredeyse imkansız olduğunu, menfi tespit davasının amacının da müvekkilin haksız yere borç altına girmesini önlemek olduğunu, dava sonuçlanıncaya kadar çeklerin ödenmemesine yönelik ihtiyati tedbir verilmemesinin davanın amacını boşa çıkaracağını,

ödeme yasağı kararının aynı zamanda üçüncü kişilerin iyi niyetli olup olmadığının tespitine hizmet ettiğini, çek muvazaalı şekilde devredilmişse, ödeme yasağının kötü niyetli devralanın haksız kazanç sağlamasını engelleyeceğini, iyi niyetli üçüncü kişi varsa dava sonucunda hakkının korunacağını, bu nedenle ödeme yasağının adalet dengesini gözeten bir tedbir olduğunu belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak taleplerinin kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır.Talep; çekten ötürü borçlu olunmadığının tespiti istemli davada, dava konusu ...

Bankası, Gebze/İzmit Şubesi'ne ait, 05/10/2025 tarihli, 100.000,00 TL bedelli, 2061041 seri nolu çek, 05/11/2025 tarihli, 150.000,00 TL bedelli, 2061042 seri nolu çek, 05/12/2025 tarihli, 150.000,00 TL bedelli, 2061043 seri nolu çek, 31/12/2025 tarihli, 200.000,00 TL bedelli, ... seri nolu toplam 600.000,00 TL.

Bedelli 4 adet çekin keşidecisi davacı, lehdarı davalı olan çekler üzerine tedbiren ödeme yasağı konulmasına, davacı aleyhine çeke dayalı takip yapılmasının tedbiren önlenmesine karar verilmesi istemine ilişkindir.Mahkemece, davacı yanın çek üzerine ödeme yasağı konulmasına yönelik tedbir istemi reddedilmiş, çeke dayalı takip yapılmamasına yönelik tedbir istemi ise İİK'nun 72 maddesi kapsamında %20 teminat mukabilinde kabul edilmiş, davacı vekili tarafından reddedilen tedbir istemi yönünden istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İcra ve İflas Kanunu'nun 72/2. maddesinde icra takibinden önce açılan menfi tesbit davasına bakan mahkemece, talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebileceği düzenlenmiştir.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 389/1. maddesi "Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir," hükmünü içermektedir.

Aynı kanunun 390/3. maddesi hükmü uyarınca da, ihtiyati tedbir talep edenin davanın esası yönünden haklılığını yaklaşık olarak ispat etmesi gerekir. Somut olaya döndüğümüzde, davacı taraf dava dilekçesi ile; davalı ...

Ayakkabıcılık ve İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketinden iş ayakkabısı alımı yapmak üzere ticari ilişkiye girdiğini, bu kapsamda toplam 600.000 TL bedelli 4 adet çekin keşide edilerek davalıya avans olarak verildiğini, yaptığı bu ödemeye karşılık davalı şirket tarafından 561.853,68 TL tutarındaki malın bugüne kadar teslim edilmediğini ve çeklerin bedelsiz kaldığını ileri sürüp dava dilekçesi ekinde çek suretleri, çek çıkış bodrosu, cari hesap ekstresini ibraz ettiği gözetildiğinde, davacı ile davalı şirket arasında yapılan ticari satım sözleşmesi uyarınca dava konusu çeklerin avans olarak verildiği,

çek bedeli kadar davalı tarafça mal teslim edilmediği ve çeklerin bedelsiz olduğu yönündeki iddialar ispata muhtaç olup açılan menfi tespit davasında iddia ve ve savunma doğrultusunda yargılama içinde toplanıp incelenecek deliller ışığında yapılacak yargılama sonucunda tespit edilecektir. Davacı tarafından dosyaya ibraz edilen belgeler, HMK'nın 390/3 maddesine göre yaklaşık olarak ispata yeterli değildir.

Talep ve ara karar tarihi itibariyle yaklaşık ispat koşulunun gerçekleşmediği anlaşılmakla, mahkemesince bu gerekçe ile davacı tarafın tüm ihtiyati tedbir taleplerinin reddine karar verilmesi gerekirken yukarıdaki kendi içerisinde çelişkili gerekçe ile ihtiyati tedbir talebinin kısmen kabulüne karar verilmesi yerinde görülmemiş ise de, aleyhe istinaf olmadığı gözetildiğinde, davacı vekilinin kısmen ret kararına yönelik istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.

Sonuç itibariyle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilerek, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.