İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2025/75 K.2025/117

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

İhtiyati tedbir talep eden vekili talep dilekçesinde özetle, davacı şirketle dava dışı ... Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi arasındaki ticarete davacı şirketin ...'nın lehtarı olduğu çeki keşide ederek şirketin çalışanına ödeme olarak teslim ettiğini, firma çalışanın çeki ...

Kargo aracılığıyla ... gönderi numarası ile şirket genel merkezine gönderdiğini, çekin genel merkeze ulaşmadığını kargo bilgisinde çekin çalındığının bildirildiğini, bu hususta davacı şirket tarafından Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına 2024/66177 soruşturma sayılı dosyası ile suç duyurusunda bulunulduğunu, 04/03/2024 tarihinde yapılan şikayet hususunda kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiğini, davacının Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2024/129 esas sayılı dosyası ile çek zayi davası ikame ettiğini,

Yargıtay içtihatları gereğince çeki elinde bulunduran ve kaybeden yahut çaldıran kişinin bu davayı açması gerekmesi sebebiyle dava sürecini yürütemediklerini, bu sefer ...

Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketinin çek iptal davasını ikame ettiğini, İzmir 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2024/238 esas sayılı dosyası ile yapılan yargılamada ödeme yasağı talebinin reddedildiğini, iş bu yargılamanın halen devam ettiğini, söz konusu çekin ibraz süresi geldiğinde çek hakkında Bakırköy 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2024/215 değişik iş sayılı dosyasından ihtiyati haciz kararı ile sözde alacaklı şahsın Bakırköy ...

İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyası ile 09/07/2024 tarihinde takibe geçildiğini, iş bu takip ile dava dışı ...'nın bütün banka hesaplarının bloke olduğunu, davacı şirketin 11/07/2024 tarihinde dosyaya borç bakiyesi miktarını depo ettiğini, takipten önce açılan İzmir 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2024/147 değişik iş sayılı dosyasında %15 teminat ile tedbir kararı verildiğini, bu vesile ile hacizlerin kalktığını, ancak davacı şirket adına işlem olmaması sebebiyle davacı şirketin hesaplarına ve mal varlığına tekrardan haciz konulduğunu, davacının hareket kabiliyetinin kısıtlandığını ve ticari olarak zor duruma düştüğünü,

davalı ... tarafından mevzu bahis çekin icra takibine geçilmiş olması ve müvekkili şirkete haciz baskısı ile bakiyenin ödetilmeye çalışılması sebebiyle teminatlı veya teminatsız olarak ihtiyati tedbir kararlı menfi tespit davası açılmasının zorunlu hale geldiğini, bu sebeple arabuluculuk başvurusu yapıldığını ve Bakırköy Arabuluculuk Daire Başkanlığı'nın ... başvuru ve ... arabuculuk sayılı dosyası ile başvuru sürecinde olunduğunu, arabuluculuk sürecinin tamamlanmasını müteakip menfi tespit davası sürecine girişileceğini belirterek, ...

Bankası Etlik Şubesine ait 30/06/2024 keşide tarihli, ... seri numaralı lehtarı ... San. Ve Tic. A.Ş. Keşidecisi davacı şirket olan 294.000,00-TL tutarındaki çek sebebi ile Bakırköy ...

İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı geçilen takibe davacı tarafça depo edilen bedel sebebiyle hacizlerin kaldırılmasını, yatırılacak teminat ile tedbir kararı koyularak icra dosyasındaki paranın alacaklıya ödenmemesine karar verilmesini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ettiği görülmüştür. İlk Derece Mahkemesinin 02/08/2024 tarihli kararı ile.

"Davacı tarafın ihtiyati tedbir talebinin %20 teminat karşılığı kabulü ile; -Takip çıkış miktarı üzerinden takdiren % 20 oranında belirlenen 58.606,21 TL nakdi teminat yatırılması ya da banka teminat mektubunun (kesin ve süresiz) mahkememize ibraz edilmesi, dava dosyası ile icra dosyasındaki tarafların aynı olması halinde Bakırköy ... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasının takip dosyasında icra veznesine girecek olan paranın İİK.

72/3. maddesi uyarınca dava sonuna kadar alacaklıya ödenmemesi yönünden ihtiyati tedbir konulmasına," karar verilmiştir. Aleyhine ihtiyati tedbir talep edilen ... vekili 12/11/2024 tarihli ihtiyati talep dilekçesinde; talep eden ... İnşaat Taahhüt Tic. Ve San. Ltd. Şti.

Tarafından ihtiyati tedbir talepli menfi tespit davası açıldığını, arabuluculuk sürecinde olunması nedeniyle dosyaya yatırılan paranın alacaklı/müvekkiline ödenmemesi konusunda ihtiyati tedbir talep edildiğini, mahkememiz dosyasından İİK 73. Maddesi gereği dosyaya yatırılan paranın ödenmemesi konusunda ihtiyati tedbir kararı verildiğini, menfi tespit davası açılacağına ilişkin arabuluculuk sürecinin 21/08/2024'te sona erdiğini, ihtiyati tedbir talep eden tarafından HMK madde 397'ye göre süresinde dava açılmadığından ihtiyati tedbir kararının kalktığını beyan etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi 18/11/2024 tarih ve 2024/257 D.İş - 2024/256 Karar sayılı kararı ile: "HMK 397. Maddesi "İhtiyati tedbir kararı dava açılmasından önce verilmişse, tedbir talep eden, bu kararın uygulanmasını talep ettiği tarihten itibaren iki hafta içinde esas hakkındaki davasını açmak ve dava açtığına ilişkin evrakı, kararı uygulayan memura ibrazla dosyaya koydurtmak ve karşılığında bir belge almak zorundadır.

Aksi hâlde tedbir kendiliğinden kalkar." hükmü gereği dava açıldığına ve arabuluculuğa başvurulduğuna ilişkin belge sunulmadığından, bu sebeple tedbirin kalkmış sayılacağına karar vermek gerekmiştir." gerekçesi ile, "1-Süresinde dava açıldığına ilişkin belge sunulmadığından ihtiyati tedbirin kalkmış sayılacağına," karar verilmiş ve karara karşı ihtiyati tedbir isteyen vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İhtiyati tedbir isteyen vekili istinaf dilekçesinde özetle, 02.08.2024 tarihinde talepleri ve yatırdıkları teminat sebebi ile Bakırköy 7. Asliye Ticaret Mahkemesi 2024/257 Değişik iş numaralı dosyasından 2024/256 Karar numarasıyla 02.08.2024 tarihinde İİK 72/3 gerekçesi ile icra veznesine girecek olan paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verdiğini; daha önce 01/08/2024 tarihinde Bakırköy 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2024/706 esas sayılı dosyasının ikame edildiğini; ikame edilen bu dosyanın zaten menfi tespit davası olduğunu;

dosyada alacaklının talebi doğrultusunda, süresinde dava açıldığını gösteren bir evrak sunulmadığı gerekçe gösterilerek tedbirin kaldırıldığını; ancak yukarıda ifade edildiği gibi tedbir talep edilmeden evvel 01/08/2024 tarihinde menfi tespit davasının zaten ikame edildiğini; bu sırada arabuluculuk başvurusuda yapıldığını; ikame edilen menfi tespit davalarının arabuluculuk dava şartı yokluğundan usulden reddedildiğini; ancak dosyanın kesinleşmesinin 10/09/2024'de mümkün olabildiğini;

bu sırada arabuluculuk görüşmelerinin tamamlandığını ve 21/08/2024 tarihli oturumda anlaşamama tutanağı da tutulduğunu, Yine İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nde 2024/575 Esas sayısı ile görülen davacısının ...

Sanayi ve Ticaret A.Ş. olduğu başka bir menfi tespit davası da ikame edildiğini; bu sebeple yeni bir menfi tespit davasından ise mevcutta ikame edilmiş olan menfi tespit davasına müdahale etmenin her iki şirketin de menfaatini koruyacağına karar verildiğini ve mevzu bahis dosyaya da müdahale dilekçeleri sunulduğunu, Bakırköy 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nde 2024/ 706 Esas numaralı dosya ile 01/08/2024 tarihinde ikame edilen menfi tespit davasından sonra 02/08/2024 tarihinde 2024/257 Değişik iş sayılı ihtiyati tedbir talepleri üzerinden tedbir kararı verildiğinden,

bu sürece ilişkin olarak değişik iş dosyasına bildirimde bulunma zorunluluğu bulunmadığnıı; kanunda çok açıkça ''ihtiyati tedbir kararı dava açılmasından önce verilmişse...'' şeklinde ifade bulynduğunu; bu sebeple tedbir kararının kaldırılmasının hukuka aykırı olduğunu. Bakırköy ... İcra Dairesi ...

Esas numaralı dosyasındaki bakiyenin alacaklıya ödenmemesini sağlayan ihtiyati tedbir kararının kaldırılması yönünde kurulan kararın taraflarına 29/11/2024 tarihinde elektronik tebligat adreslerinden tebliğ olduğunu ancak icra dosyasına baktıklarında 19/11/2024 tarihinde icra müdürlüğünden dosyadaki paranın reddiyatının talep edildiğini, 20.11.2024 tarihinde ise alacaklıya ödendiğinin görüldüğünü.

HMK 397/2 maddesi kapsamındaki bir ihtiyati tedbir kararının kesinleşmeden icra müdürlüğü tarafından işleme alındığını; gerekli incelemeyi yapmadan alacaklı beyanı ile hareket eden mahkemenin vermiş olduğu yanlış kararı, icra müdürlüğünün başka bir yanlışla katmerlemesinin müvekkili şirketi oldukça mağdur etmekte olduğunu; bu hukuksuz kararın doğrudan kaldırılmasını ve tedbir kararlarının devamı ile icra müdürlüğünden alacaklı yana gönderilen bakiyenin iadesini istemesi hususunda karar kurulmasını talep ettiklerini, İleri sürerek, yukarıda açıklanan nedenlerle dava ve talep hakları saklı kalmak kaydıyla.

2024/257 Değişik iş ve 2024/256 karar nolu 18.11.2024 tarihli ek kararın kaldırılmasına, 2024/257 Değişik iş ve 2024/256 karar nolu 02.08.2024 tarihli ihtiyati tedbir kararının aynen uygulanmasına ve icra müdürlüğünün alacaklı yana gönderilen bakiyenin iadesini istemesine karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Talep. İİK'nun 72/3 fıkrası kapsamında ihtiyati tedbir talep edilen aleyhine başlatılan takipte icra veznesine yatacak paranın tedbiren alacaklıya ödenmemesine karar verilmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece 02/08/2024 tarihli karar ile istemin %20 teminat mukabilinde kabulüne karar verilmiştir.

Takip alacaklısı ve aleyhine tedbir istenen ... vekili tarafından, 12/11/2024 tarihli dilekçe ile, ihtiyati tedbir talep edenin süresinde esas hakkında dava açmaması nedeniyle HMK'nun 397 maddesi uyarınca tedbir kararının ortadan kalktığına ilişkin derkenar talep ettiği, mahkemece bu talep üzerine dosyanın ele alındığı ve 18/11/2024 tarihli ek karar ile HMK'nun 397 maddesi uyarınca süresinde dava açıldığına ilişkin belge sunulmadığından ihtiyati tedbirin kalkmış sayıldığının tespitine yönelik karar verildiği, bu karara karşı ihtiyati tedbir isteyen vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.

İhtiyati tedbir isteyen tarafından; keşidecisi olduğu takip dayanağı çekin lehdarına gönderildiği sırada kargoda çalındığı, zayi nedeniyle iptal talebiyle Ankara Asliye Ticaret Mahkemesi nezdinde açtıkları davanın keşideci olmaları nedeniyle reddedildiği, bunun lehdar şirket tarafından İzmir Asliye Ticaret Mahkemesi nezdinde zayi nedeniyle iptal davası açıldığı; ancak ödeme yasağı talebinin reddedildiği, çeki elinde bulunduranın Bakırköy 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2024/215 değişik iş sayılı dosyası üzerinden ihtiyati haciz kararı aldığı ve Bakırköy ...

İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyası üzerinden 09/07/2024 tarihinde keşideci, lehdar ve kendisinden önceki cirantalar aleyhine takibe geçtiği, lehtar tarafından İzmir 7 Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2024/147 değişik iş sayılı dosyası üzerinden %15 teminat mukabilinde tedbir kararı alındığı, bunu üzerine taraflarınca ihtiyati haczin infaz edildiği takip dosyasına borcun yatırıldığı; lehtara uygulanan hacizlerin kalktığı; lehtarın ayrıca İzmir 3 Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2024/575 esas sayılı dosyası üzerinden bu takibe karşı menfi tespit davası açtığı, bu dosyaya taraflarının müdahale talep ettiği;

ancak tarafları lehine bir tedbir kararı olmadığı için haklarında haciz uygulandığı, bunun üzerine taraflarınca 01/08/2024 tarihinde bu takipten ötürü borçlu olunmadığının tespiti istemiyle Bakırköy 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nde 2024/706 Esas sayılı dosyası üzerinden menfi tespit davası açıldığı, eş zamanlı olarak arabuluculuk sürecine başlandığı, 02/08/2024 tarihinde ise istinafa konu kararın verildiği Bakırköy 7 Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2024/257 D.İş sayılı dosyasından ihtiyati tedbir talep edildiği, mahkemece 02/08/2024 tarihinde talebin kabul edildiği, bu sırada arabuluculuk görüşmelerinin tamamlandığı,

21/08/2024 tarihli anlaşamama tutanağının düzenlendiği; ancak Bakırköy 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2024/706 esas sayılı dosyasında taraflarından açılan menfi tespit davasının arabuluculuk dava şartı yokluğundan usulden reddediliği, red kararının 10/09/2024 tarihinde kesinleştiği, ilk derece mahkemesi tarafından ek karar ile ihtiyati tedbir kararı verildikten sonra süresi içerisinde esas dava açılmadığından tedbir kararının kalmış sayılmasına karar verilmiş ise de, tedbirin talep edildiği 02/08/2024 tarihinden önce 01/08/2024 tarihinde,

Bakırköy 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2024/706 esas sayılı dosyası ile açılmış bir menfi tespit davası bulunduğu, esas dava açıldıktan sonra talep edilen ihtiyati tedbirler bakımından, süresinde esas dava açılmadığı gerekçesi ile tedbirin kalkmış sayılmasına karar verilemeyeceği, kaldı ki davacısı olmasalar dahi müdahil sıfatıyla dahil oldukları lehtar tarafından İzmir'de tedbir kararından önce açılmış başka bir menfi tespit davası da bulunduğu ileri sürülerek, ilk derece mahkemesi ek kararının kaldırılması talep edilmiştir.

6100 Sayılı HMK'nun 341/1-b bendi uyarınca ilk derece mahkemesinin ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz taleplerinin reddi kararları, karşı tarafın yüzüne karşı verilen ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararları, karşı tarafın yokluğunda verilen ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararlarına karşı yapılan itiraz üzerine verdiği kararlar istinaf kanun yoluna tabidir.

Somut olayda, mahkemece verilen ihtiyati tedbir kararına karşı, aleyhine ihtiyati tedbir istenen takip alacaklısı ... tarafından HMK'nun 394 maddesine dayalı olarak itiraz edilmemiş, HMK'nun 397 maddesi uyarınca süresi içerisinde esas dava açılmadığından tedbir kararının kendiliğinden kalktığının tespit talep edilmiştir.

İlk derece mahkemesi tarafından verilen ek karar tedbire itiraz üzerine verilen bir ek karar olmayıp, tedbir kararının HMK'nun 397 maddesine uyarınca kendiliğinden kalktığının tespitine yönelik bir karardır. Bu karar 6100 Sayılı HMK'nun 341/1-b bendi kapsamında istinaf kanun yoluna tabi değildir. Mahkemece kararın istinaf kanun yoluna tabi olduğunun belirtilmesinin de sonuca etkisi yoktur.

Bu nedenle ihtiyati tedbir alep edenin istinaf başvurusunun usulden reddine karar vermek gerekmiştir.