İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi E.2026/317 K.2026/386

İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Huzurdaki davanın 30/08/2019 vade tarihli, 115.000,00.-TL bedelli bonoya dayalı olarak İstanbul ... İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı icra dosyası ile TTK'nun 732. maddesinde düzenlenen sebepsiz zenginleşmeye dayalı alacağın tahsili için takip başlatıldığını, başlatılan icra takibine davalı tarafından itiraz edilmesi üzerine durdurulan takibin devamına, %20'den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine ve yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı usulüne uygun tebligata rağmen davaya cevap, beyan veya delil sunmamıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi 18/09/2025 Tarih ve 2023/553 Esas- 18/09/2025 Karar sayılı kararında. "Dava. İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü’nün .... Esas sayılı icra dosyasına yapılan itirazın iptali ve icra inkar tazminatı isteminden ibarettir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 4/1. maddesinde her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işlerinin ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılacağı hüküm altına alınmış, maddenin (a) bendinde bu kanunda öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ile çekişmesiz yargı işlerinin ticari dava ve çekişmesiz yargı işi sayılacağı belirtilmiştir.

Diğer yandan, aynı Kanunun 778/I-ı. maddesi poliçenin iptale ilişkin 757 ilâ 763. madde hükümlerinin bono yönünden de uygulanacağı yönünde düzenleme sevk etmiş olup, 6102 sayılı TTK'nın 757/I. maddesi ve 30.06.2012 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe giren ve 6102 sayılı TTK'nın 4 ve 5. maddelerinde değişiklik öngörün 6335 sayılı Kanun gereğince açıkça bu tür işlerde ticaret mahkemesi yetkili kılınmıştır.

Somut olayda;tarafların tacir olduğuna dair dosyada bir iddia ve delil bulunmadığı gibi UYAP entegrasyonlar ekranından yapılan sorgulamada davalının tacir olmadığının anlaşıldığı, takip dayanağının zamanaşımına uğramış bono olması, ilamsız icra takibine dayanması,

zamanaşımına uğrayan senetlerin kambiyo senedi niteliğinde olmayıp, yazılı delil başlangıcı sayılması nedeniyle (HGK'nın 09/11/2016 tarih, 2014/19-1241 Esas ve 2016/1033 Karar sayılı ilâmı), ticari dava niteliğinde bulunmayan uyuşmazlığın genel hükümler uyarınca Asliye Hukuk Mahkemesinde görülmesi gerektiği sonucuna varılmakla mahkememizin görevsizliği nedeniyle davanın usulden reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur..." gerekçesi ile,

'' 1-Davacı tarafından açılan davanın MAHKEMEMİZİN GÖREVSİZLİĞİ NEDENİYLE USULDEN REDDİNE, 2-Davaya bakmaya İSTANBUL ANADOLU NÖBETÇİ ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNİN GÖREVLİ OLDUĞUNA, 3-6100 sayılı HMK'nın görevsizlik veya yetkisizlik kararı üzerine yapılacak işlemler kenar başlıklı 20/1.maddesi gereğince karar kesinleştiğinde süresinde başvuru halinde dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesine,'' karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Somut olayda, zaman aşımına uğramış bonoya dayalı icra takibine yapılan itiraz üzerine, TTK m.732’de düzenlenen sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanılarak itirazın iptalinin talep edildiğini, bu nedenle dava, TTK’da düzenlenen hususlardan biri olduğundan, tarafların tacir olup olmamasına bakılmaksızın mutlak ticari dava niteliğinde olduğunu, dolayısıyla görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi olduğundan ilk derece mahkemesince usul ve yasaya aykırı olarak verilen görevsizlik kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır.

Dava, icra takibi dayanağı bononun zamanaşımına uğraması sebebiyle 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 778/1-d maddesinin atfı ile 732. maddesinde düzenlenen sebepsiz zenginleşme hükmüne dayalı olarak başlatılan ilamsız icra takibine itirazın iptaline ve davacı lehine icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesi talebine ilişkindir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4. maddesinde; tacir olan her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları nispi ticari dava olarak tanımlandıktan sonra, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın ticari sayılan davalar belirlenmiş ve son olarak yalnızca bir tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi koşulu ile havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davaların da ticari dava olduğu kabul edilmiştir.

TTK'nın 5. maddesinde "Aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir" hükmü getirilerek görev hususunun kapsamı düzenlenmiştir.

Buna göre bir davada Asliye Ticaret Mahkemesinin görevli olabilmesi için mezkur kanunun 4. maddesinde sayılan mutlak bir ticari dava olması veya her iki taraf tacir olup, uyuşmazlığın da her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bir husustan doğması yahut yalnızca taraflardan birisinin ticari işletmesini ilgilendiren havale, vedia veya fikri haklara ilişkin bir davanın bulunması gerekmektedir.

TTK'nın 4/1-a maddesi uyarınca Ticaret Kanunu'nda yer alan düzenlemelerde öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları, mutlak ticari dava sayılır. Somut uyuşmazlıkta, davacı tarafından alacağın takibe konu 30/08/2019 vade tarihli, 115.000,00.-TL bedelli, keşidecisi davalı lehtarı davacı olan zamanaşımına uğramış bono nedeniyle TTK'nın 732. maddesinde düzenlenen sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanıldığı iddia edilmiş olup, temel ilişkiye dayanılmamıştır.

Buna göre eldeki dava TTK'da düzenlenen bir uyuşmazlıktan kaynaklandığından ve mutlak ticari dava olduğundan Asliye Ticaret Mahkemeleri görevli olup, Mahkemece görevsizlik kararı verilmesi usul ve yasaya uygun olmamıştır.Sonuç olarak, davacının istinaf başvurusunun kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-3 maddesi uyarınca kaldırılmasına, dosyanın yargılamaya kaldığı yerden devam edilmek üzere İlk Derece Mahkemesine iadesine karar verilmiştir.