İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2018/1054 K.2018/762

İhtiyati aciz talep eden vekili talep dilekçesiyle; iki adet senetten dolayı borçluların müvekkiline 50.000 TL borcu bulunduğunu, borcun ödenmediğini belirterek borçluların taşınır ve taşınmaz malları ile üçüncü şahıslardaki hak ve alacaklarının ihtiyaten haczine karar verilmesini talep etmiştir.

İlk derece mahkemesi 26.02.2018 tarihli kararında, dilekçe ekinde sunulan iki adet senetten dolayı talep edenin alacaklı olduğu, senetlerin vadesi gelmesine rağmen ödenmediği, alacağın rehinle temin edilmediği gerekçesiyle ihtiyati haciz kararı vermiştir.

Bu karara karşı borçlu ... A.Ş. vekili itiraz etmiştir. Borçlu itiraz dilekçesinde; hacze konu senetler hakkında ödememe protestosu düzenlenmediğinden müvekkili şirket aleyhine ihtiyati haciz kararı verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, ihtiyati haciz talebini haklı kılacak herhangi bir delil sunulmadığını, müvekkilinin senetlerde alacaklı sıfatını haiz iken ihtiyati haciz talep edene ciro ettiğini, 30.000,00 TL bedelli senet yönünden ödememe protestosunun sunulmadığını, 20.000,00 TL bedelli senedin ise süresi içerisinde protesto edilmediğini, bu sebeple senetler yönünden müvekkili aleyhine ihtiyati haciz kararı verilemeyeceğini belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN İTİRAZ HAKKINDAKİ KARARI

İlk derece mahkemesi 02.05.2018 tarihli ek kararında; alacaklının, bonoda ciranta olarak bulunanlara karşı ihtiyati haciz talep edebilmesi için ödememe protestosunun çekilmesi ve bunun ihtiyati haciz talep dilekçesine eklenmesinin şart olduğu, itiraz eden borçlu ciranta hakkında çekilmiş bir ödeme protestosu bulunmadığından itiraz eden hakkındaki ihtiyati haciz kararının kaldırılması gerektiği gerekçesiyle, itirazın kabulüne ve itiraz eden hakkındaki ihtiyati haczin kaldırılmasına karar vermiştir. Bu karara karşı alacaklı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Alacaklı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; ihtiyati hacze itiraz sebeplerinin kanunda sınırlı olarak düzenlendiğini, borçlunun itiraz sebeplerinin bu doğrultuda olmadığını, Ödememe protestosunun keşideciye karşı çekileceğini, cirantalara ödememe protestosu çekme konusunda hamilin kanuni mecburiyetinin bulunmadığını, hamilin, senet üzerinde ciranta olarak yer alanlara karşı takip yapabilmesi için keşideciye ödememe protestosu çekmesinin TTK.'nın 714 ve 730. maddeleri uyarınca yeterli olduğunu ve ihtiyati haciz şartlarının gerçekleştiğini belirterek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Keşidecisi ... Limited Şirketi, lehtarı ...A.Ş., 11.07.2017 keşide, 30.01.2018 vade tarihli, 30.000,00 TL bedelli ve keşidecisi...Limited Şirketi, lehtarı ... A.Ş., 11.07.2017 keşide, 30.12.2017 vade tarihli, 20.000,00 TL bedelli iki adet senede istinaden, hamil ... A.Ş. tarafından keşideci ve lehtar aleyhine ihtiyati haciz talep edilmiştir.

30.000,00 TL bedelli, 30.01.2018 vade tarihli senet için 01.02.2018 tarihinde; 20.000,00 TL bedelli, 30.12.2017 vade tarihli senet için ise 04.01.2018 tarihinde keşideciye ödememe protestosu çekilmiştir. Bu protestolar talep dilekçesine eklenmiştir.

TTK'nın 714/3. maddesinde, "Belirli bir günde veya düzenlenme gününden ya da görüldükten belirli bir süre sonra ödenmesi şartını içeren bir poliçeden dolayı çekilecek ödememe protestosunun, ödeme gününü izleyen iki iş günü içinde çekilmesi zorunludur" düzenlemesi yer almaktadır.

20.000,00 TL bedelli senedin vade tarihi 30.12.2017'dir. Ödeme tarihi Cumartesi gününe denk gelmektedir. Pazartesi 01 Ocak 2018 tarihi tatildir. Ödememe protestosu 2-3 Ocak 2018 tarihinde düzenlenmesi zorunlu olup 4 Ocak 2018 tarihinde TTK.'nın 714/3.maddesinde belirlenen iki günlük süre geçtikten sonra protesto çekilmiştir.

30.000,00 TL bedelli senedin vade tarihi 30.01.2018'dir. Ödememe protestosu 01.02.2018 tarihinde TTK.'nın 714/3.maddesinde belirlenen iki günlük süre içerisinde çekilmiştir.

İlk derece mahkemesi itiraz eden cirantaya karşı ödememe protestosu düzenlenmediği gerekçesiyle ihtiyati haciz kararını kaldırmıştır.

İhtiyati haciz isteyebilmek için İİK’nun 257/1. maddesine göre, alacağın muaccel olması ve rehinle temin edilmemiş olması yeterlidir. Hamilin, bonoyu tanzim edene yani keşideciye ve onun lehine aval verene karşı ihtiyati haciz isteyebilmesi için, bononun vadesinin gelmesi gerekli ve yeterli olup, ayrıca ödememe protestosu çekmesi ve bu protestoyu bono ile birlikte ihtiyati haciz talebine eklemesi gerekmemektedir. Çünkü, yetkili hamil bu kişilere karşı doğrudan doğruya talep hakkına sahiptir. TTK’nun 779/1.maddesine göre, bir bonoyu tanzim eden kimse; tıpkı bir poliçeyi kabul eden gibi sorumludur. Bonoyu tanzim eden, tıpkı poliçede senedi kabul eden muhatap gibi sorumlu olduğuna göre, onunla aynı durumda olan bono keşidecisinin de hamile karşı aynı nedenle sorumlu olması gerekir.

Ayrıca bonoya tatbik olunacak hükümleri düzenleyen TTK’nun 778. maddesinin yaptığı atıf gereği aynı yasanın 708. maddesi uyarınca ödeme için ibraz edilmesi gereken bir bononun ibraz edilmemesi halinde borçlunun 712. maddeye göre bono bedelini notere tevdi etme hakkı da bulunmaktadır. Bu nedenlerle, alacaklının bono borçlularına gidebilmesi için önceden protesto düzenlemesine gerek bulunmamaktadır.

Buna karşılık, alacaklının (yetkili hamilin) bonoda cirantalara, bunlar lehine aval verenlere karşı ihtiyati haciz isteyebilmesi için, cirantalara karşı değil, keşideciye karşı ödememe protestosu çekmiş olması ve bu protestoyu ihtiyati haciz talebine eklemesi şarttır. Zira, TTK'nun 714 ve devamı maddelerinde öngörülen protesto koşulunun yerine getirilmemesi halinde, TTK'nun 730. maddesi gereğince kambiyo senedine dayalı müracaat hakkı cirantalara karşı düşer.

Keşideciye veya cirantalara başvuru için protestonun cirantalara karşı çekilmesi gerekmemekte olup, cirantalara başvuru için keşideciye protesto çekilmesi yeterli ve gereklidir.

Bu durumda ilk derece mahkemesinin cirantalara karşı ödememe protestosu çekilmediğinden ihtiyati haczin kaldırılmasına dair kararı ve gerekçesi yerinde değildir. Bu sebeple, itiraz eden borçlu yönünden 20.000,00 TL bedelli senet yönünden ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına, 30.000,00 TL bedelli senet yönünden ihtiyati haciz kararının devamına karar verilmesi gerekirken, ihtiyati haczin tümden kaldırılması isabetli olmadığından ilk derece mahkemesinin 02.05.2018 tarihli kararının kaldırılmasına dair aşağıdaki karar verilmiştir.

KANUN YOLU

İİK 265/son ve HMK 362/1.f maddesi uyarınca karar kesindir.