İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2018/1435 K.2019/1370

İlk derece mahkemesinde görülen çek iptali davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı talep hakkında karar verilmesine yer olmadığına ilişkin olarak verilen karara karşı davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine, dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili dava dilekçesiyle; müvekkili bankanın müşterilerinden tahsil amacıyla ciro ettiği ve müvekkili bankanın meşru hamili bulunduğu ... A.Ş. Osmanbey Şubesindeki hesaba keşideli, keşidecisi ...San Ltd Şti olan, lehtarı ... olan, 15/09/2017 keşide tarihli, 7.460 USD bedelli bir adet çekin kaybolduğunu belirterek, anılan çek ile ilgili ödeme yasağı kararı verilmesine, çekin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesi 20/04/2018 tarihli, 2017/859 Esas - 2018/434 Karar sayılı kararında; "....A.Ş. Genel Müdürlüğü'nün 04/12/2017 tarihli yazısında çekin ... Bankası A.Ş. Tarafından elektronik takas ortamında bankaya ibraz edildiği..." gerekçesiyle, talep konusu çek yargılama sırasında ibraz edildiğinden talep hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.Bu karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; davaya konu çekin müvekkili bankaya tahsil için bırakılmış olduğunu, müvekkili banka zilyetliğinde iken operasyonel işlemler sırasında kaybolduğunu ve çek iptal davasının açıldığını, çeki tahsile alan müvekkili bankanın, çeki kaybetmesi halinde çekin hamili olarak iptal davası açabileceğini, Yargıtayın da içtihadının bu yönde olduğunu, ilgili çekin 20/09/2017 tarihinde elektronik takas ortamında ibraz edilmiş olup bu hususun ...

A.Ş.

Genel Müdürlüğünün 04/12/2017 tarihli yazısında da belirtildiğini, çekin karşılıksız işlemi görmesinden sonra, ilgili çekin müvekkili banka operasyonel işlemleri sırasında kaybedilmiş olup bu hususun 29/09/2017 tarihli tutanak ile hüküm altına alındığını, çekin kaybolması sonrasında, müvekkili bankanın basiretli bir tacir olarak 05/10/2017 tarihinde çekin iptali istemi ile dava açıldığını, söz konusu tarihsel sıralamanın incelendiğinde, ilgili çekin sadece 20/09/2017 tarihinde, takas odası aracılığıyla ibraz edildiğini,

bu ibrazdan sonra çekin müvekkili banka elindeyken zayi olduğu için 05/10/2017 tarihinde huzurdaki davanın açıldığının açıkça görüldüğünü, mahkemenin gerekçeli kararında yer verildiğinin aksine, anılan çek yargılama esnasında müvekkili bankaya ya da mahkemeye herhangi bir şekilde ibraz edilmediğini, mahkemenin, ...’tan gelen 04/12/2017 tarihli yazıdaki yer alan çek ibrazını hatalı olarak yorumladığını, zira anılan banka yazısında çekin sadece 20/09/2017 tarihinde takastan ibraz edildiğinin ifade edildiğini, huzurdaki davadaki taleplerinin de zaten anılan çekin,

20/09/2017 tarihli takas odasına ibrazdan sonra müvekkili tarafından zayi edilmesi nedeniyle iptaline yönelik olduğunu, bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Dava, TTK'nın 818/1.s maddesi atfıyla 757 vd. maddeleri uyarınca açılmış bir zayi nedeniyle çek iptali davasıdır.İlk derece mahkemesince yazılı gerekçe ile karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş, karara karşı davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi HMK'nın 355. maddesi uyarınca, istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzenine aykırılık yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Davacı banka vekili, 7.460 USD bedelli 15.09.2017 keşide tarihli çekin iptalini talep etmiş olup mahkemece, ...

A.Ş.’ye ait çekin takas yoluyla bankaya ibraz edilmiş olması nedeniyle talep yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir. Oysa, davacı taraf çekin bankaya ibraz edildiğini, ibrazdan sonra zayi olduğunu iddia etmektedir.

Yargıtay 11. HD 2016/11997 E 2018/4372 K 06.06.2018 tarihli emsal kararında da işaret edildiği üzere; çekin, ibrazından sonra dahi kıymetli evrak vasıfları devam ettiği sürece TTK’nın 818. maddesi delaletiyle 757 ve devamı maddeleri uyarınca zayi nedeniyle iptal isteminde bulunulabilir. Bir başka deyişle, çekin ibraz edildikten sonra kaybedilmesi iptal davası açılmasına engel değildir.

Bu itibarla, mahkemece yukarıda belirtilen ilkeler doğrultusunda davacının talebi değerlendirilip, neticesine göre bir karar vermek gerekirken, yanılgılı değerlendirmelerle hüküm tesisi doğru olmamıştır. İlk derece mahkemesince, iptal davasına ilişkin yasal prosedür tamamlanarak gerekli karar verilmek üzere, HMK'nın 353/1.a.6. maddesi uyarınca, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına dair aşağıdaki karar verimiştir.