İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2019/1265 K.2019/1643

Taraflar arasında görülen sözleşmenin iptali davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonucunda, ilamda yazılı nedenlerle davanın görevsizlik nedeniyle reddin ilişkin verilen karara karşı her iki taraf vekillerince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflarca imzalanan 01.01.2019 başlangıç tarihli “Katı Atıkların Toplanması ve Bertaraf Tesislerine Nakli Sözleşmesi"nin iptali istemli olarak müvekkili tarafından idari yargıda dava açıldığını, İstanbul 7. İdare Mahkemesinin 2019/598 Esas sayılı dosyasında görevsizlik kararı verildiğini,

davalı tarafından davacı müvekkili şirketin faaliyetleri sonucunda doğan atıkların toplanması ve bertaraf tesislerine nakli amacıyla 2019 yılına ilişkin sunulan/ sunulacak hizmetin ifası için Katı Atıkların Toplanması ve Bertaraf Tesislerine Nakli Sözleşmesinin imzalanmasının talep edildiğini, müvekkilinin söz konusu sözleşmeyi ihtirazi kayıt koyarak imzalamak zorunda kaldığını, akabinde de katı atık bedeli adı altında müvekkiline 2.700 TL bedelli tahakkuk fişi düzenlendiğini,

çevre temizlik vergisi ile tahsil edilen kamu harcamalarının davalı ... tarafından mükerrer bir şekilde bir de katı atık bedeli altında tahsilinin talep edilmesinin hukuka aykırı olduğunu, 2464 sayılı Kanun uyarınca müvekkili tarafından davalı idareden bu konuda hizmet verilmesi talep edilmediğinden davanın kabulü ile davaya konu, davalı idare tarafından müvekkil şirkete imzalatılan Katı Atıkların Toplanması ve Bertaraf Tesislerine Nakli Sözleşmesi'nin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ İlk Derece Mahkemesinin istinafa konu kararında; '' ...Ticari olmayan davalarda görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesi olup asliye hukuk mahkemesi ile ticaret mahkemeleri arasındaki ilişki TTK'nun 5/3. maddesi uyarınca görev ilişkisidir.Göreve ilişkin usul kuralları HMK'nun 114/1-c maddesi uyarınca dava şartıdır.Dava şartları kamu düzeninden olup kamu düzenine ilişkin hususlar re'sen dikkate alınması gerektiğinden HMK 138 maddesindeki düzenleme de gözetilerek HMK'nın 115/2.maddesi gereğince göreve ilişkin dava şartı yokluğundan...", mahkemenin görevsizliğine, dava dosyasının HMK'nın 20. Maddesindeki usule göre, görevli asliye hukuk mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.Bu karara karşı her iki taraf vekillerince istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; önceki beyanlarını tekrar ederek davaya esas sözleşmenin konusunun katı atık içeren konteynerleri, bertaraf tesislerine taşımak olduğunu, dolayısıyla davanın görülmesinin Asliye Ticaret Mahkemesi’nin görev alanına girdiğini,Buna rağmen, ilk derece mahkemesince hiçbir gerekçelendirme yapılmadan, "Davanın niteliğine göre mutlak ticari davalardan değildir" şeklinde karar oluşturmuşsa da dava konusu sözleşme, niteliği itibariyle taşıma sözleşmesi olduğundan,

tarafların tacir olup olmadığına dahi bakılmaksızın ticari iş sayıldığını,Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu görevsizlik kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına, dosyanın kararı veren asliye ticaret mahkemesine gönderilmesine karar verilmesini istemiştir.Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; davanın açıldığı tarihte müvekkilinin yerleşim yerinin Beylikdüzü olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasını ve yetkisizlik kararı verilerek dosyanın Beylikdüzü Asliye Hukuk Mahkemelerine gönderilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Uyuşmazlık, taraflar arasındaki katı atıkların toplanması ve tesislere nakli hususunda yapılmış hizmet alım sözleşmesinin iptali istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince, davanın ticari dava olmadığı, asliye hukuk mahkemesinin görevli olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiş, bu karara karşı her iki taraf vekillerince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi HMK'nın 355. maddesi uyarınca, istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzenine aykırılık yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 4. maddesine göre, bir davanın ticari dava sayılması için ya uyuşmazlık konusu işin,

taraflarının her ikisinin birden ticari işletmesiyle ilgili olması ya da tarafların tacir olup olmadıklarına veya işin tarafların ticari işletmesiyle ilgili olup olmamasına bakılmaksızın Türk Ticaret Kanunu veya diğer kanunlarda o davaya asliye ticaret mahkemesinin bakacağı yönünde düzenleme bulunması gerekir. Türk Ticaret Kanunu’nun 5. maddesi uyarınca ticari davalar asliye ticaret mahkemelerince görülerek karara bağlanır.

Aynı düzenleme gereğince, asliye ticaret mahkemeleri ile diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki iş bölümü ilişkisi değil, görev ilişkisidir. Davacı ile davalı ... arasındaki sözleşmenin konusu, katı atıkların konulduğu konteynerlerin katı atık aktarma istasyonuna belediye personeli tarafından taşınmasından ibarettir. Yani uyuşmazlığın temeli, TTK'da düzenlenen taşıma sözleşmesinden kaynaklanmaktadır.

Bu itibarla, mutlak ticari dava niteliğinde olan iş bu davanın asliye ticaret mahkemesinde görülmesi gerekir.

Açıklanan bu gerekçelerle, kararı veren ilk derece mahkemesinin görevli olmasına rağmen usule aykırı şekilde görevsizlik kararı verdiği, davacı vekilinin istinaf başvurusunun bu nedenle haklı olduğu sonucuna varılmıştır.Mahkemenin yetkili olup olmadığı hakkında mahkemece verilmiş bir karar bulunmadığından, davalı vekilinin istinaf başvuru sebebinin bu aşamada incelenmesi hukuken mümkün değildir.Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.a.3. maddesi uyarınca, işin esası incelenmeksizin, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına ve dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine dair aşağıdaki karar verilmiştir.