İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2019/1460 K.2021/1445

Zayi nedeniyle kıymetli evrak iptali talibinin ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonucunda, ilamda yazılı nedenlerle taliben reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; davacı şirketin ..., Etiler Şubesi, ... nolu hesabından alınmış olan, davaya konu ... nolu, ... nolu, ... nolu, ... nolu, ... nolu, ... nolu, ... nolu olmak üzere toplam yedi adet çekin kaybedilmek suretiyle zayi edildiğini belirterek, bu çek yapraklarının iptaline karar verilmesini ve ödeme yasağı kararı verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...Kıymetli evrak kaybından kaynaklanan hasımsız iptal davası açma hakkının alacaklı sıfatını taşıyan meşru hamile ait olduğu, keşidecinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkının bulunmadığı, ayrıca iptali talep edilen evrakın boş çek yaprağı olduğu, boş çek yapraklarının, kıymetli evrak vasfı bulunmadığından iptalinin talep edilemeyeceği gözetilerek davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle. Fiili uygulamada ilgili banka nezdinde, çek yaprakları boş olsa dahi bankanın taahhüt riski devam ettiği gerekçesi ile karşılıkları teminat olarak tutulmaya devam edildiğini, bu konuda bir mahkeme kararı olmaksızın işlem yapılamadığını, Her ne kadar 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 711/3.

Maddesi ile keşideciye ödeme yasağı talep hakkı verilmiş ise de yeni kanunda bu imkanın sağlanmadığını, halihazırda boş çek yapraklarının akıbeti belli olmadığından ve çek sayfaları bugüne kadar herhangi bir suça da konu edilmediğinden, zayi nedeniyle iptalini istemek dışında başka bir seçeneklerinin kalmadığını, Bu nedenlerle ilk derece mahkemesini istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve talebe konu çek yapraklarının zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Talep, hukuki niteliği itibariyle TTK'nın 818/1.s maddesi atfıyla aynı Kanun'un 757 vd. maddeleri uyarınca zayi nedeniyle çek iptaline ilişkindir. İlk derece mahkemeseince yapılan yargılama sonucunda talebin reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekili tarafından, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355.maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Talebi konu çek yapraklarının, davacının banka hesabı üzerinden verilen çek yaprakları olduğu ihtilafsızdır. Kıymetli evrakta hakkın çeke bağlı olması nedeniyle, çekin zayi edildiği durumlarda, çeke bağlı hakkın çeksiz de ileri sürülebilmesi için TTK'nın 651. ve 652. maddelerinde hamile iptal davası açma hakkı getirilmiştir.

İptal kararı alan hamil, hakkını çek olmadan ileri sürebilecek ya da borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir. Bu davayı açma hakkı hamile aittir. Çek keşidecisinin ve bu bağlamda çek hesabı sahibinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Bu nedenle, davacının eldeki davayı açmakta hukuki yararı yoktur.

Ayrıca, çek yaprağının imzasız olarak kaybedilmesi nedeniyle de, çek parağının kıymetli evrak niteliğini kazanmamış olması nedeniyle de iptal talep etmekte hukuki yarar bulunmamaktadır. Davacı, ileride çeke dayalı alacak talep eden olursa, onlara karşı menfi tespit davası açma hakkına sahiptir.

Açıklanan bu gerekçeyle, HMK'nın 353/1.b.1. maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

KANUN YOLU

HMK'nın 362/1.ç maddesi uyarınca karar kesindir.