İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2019/1895 K.2019/1262

Taraflar arasında görülen menfi tespit davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonucunda, mahkemenin görevsizliğine ilişkin olarak verilen karara karşı davalı-karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı - karşı davalı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı ile davalı arasında araç kiralama ilişkisinin bulunduğunu, başkaca bir mal satımına ya da iş yapılmasına dayalı bir ticari ilişki bulunmadığını, ... plakalı aracın kiralanmasına ilişkin sözleşme imzalandığını, davacının kısa süreli kiralamalarla davalı şirketten başkaca araçlar da kiraladığını, taraflar arasındaki bu ticari ilişkiye bağlı olarak cari hesaba ilişkin teminat olduğu açıkça belirtilen ...

Bankası'nın 50.000 TL bedelli çekin davalıya teminat olarak verildiğini, çekin teminat olarak verildiğine dair davalının kaşe ve imzasını içerir teminat sözleşmesi bulunduğunu, davacının davalıya herhangi bir borcu bulunmamasına rağmen davalının 28.11.2016 tarihli fatura ile tamamen kendisinin belirlediği 6 aylık bir süreyi içerir ve nasıl hesaplandığı belli olmayan 50.150,00 TL gelir faturası düzenleyerek davacıya gönderdiğini, davacının böyle bir borcu olmadığını davalıya ihtar ettiğini, davalının ticari ilişkinin sona ermesine rağmen teminat oalrak verilen çeki iade etmediğini,

davalının yapmış olduğu ihtiyati haciz nedeniyle hacizlerden kurtulmak için dosya borcunun ödendiğini belirtmiş, İstanbul ... İcra Müdürlüğü ... sayılı takip dosyasında borçlu olunmadığının tespitini ve haciz baskısı altında ödenen 68.328,39 TL'nin istirdadını dava ve talep etmiştir.

Davalı - karşı davacı vekilince verilen davaya cevap ve karşı dava dilekçesinde özetle; davacının davalı şirkete ait ... plakalı aracı günlük 150,00 TL bedel ile kiraladığını, söz konusu aracın davacının uhdesinde iken davacı şirketin ortaklarından birinin 16 yaşındaki ehliyeti olmayan akrabası tarafından kullanılırken başka bir araca çarptığını, çarpılan araçta bulunan kişinin yaşamını yitirdiğini, bu kişinin mirasçıları tarafından davalıya İstanbul Anadolu 4. ATM 2016/427 Esas sayılı dosyasında maddi manevi tazminat davası açıldığını, ... plakalı aracın kaza sonucunda kullanılamaz hale geldiğini,

davacı şirketin zararı karşılayacağını beyan ettiğini ve 110.000 TL bedelli senet keşide ettiğini ancak senedin vadesinde ödenmemesi üzerine icra takibi ile tahsil edildiğini, yine davacının zarara karşılık olmak üzere dava konu çeki verdiğini, çekin keşide tarihinde ödenmemesi üzerine icra takibi ile tahsil edildiğini, davalının davacının kusuru sonucu üç farklı zararının oluştuğunu, davalının uğramış olduğu ilk zararın araç bedeli olduğunu, ikinci zararının araç bedeli ödeninceye kadar mahrum kalınan kiralama bedeli olduğunu,

üçüncü zararın ise İstanbul Anadolu 4. ATM 2016/427 Esas sayılı dosyasında ödemek zorunda kalınabilecek miktar olduğunu, davacının teminat sözleşmesi olarak ibraz ettiği belge altında imzası bulunan ... davalı şirket çalışanı olmadığını belirtmiş, asıl davanın reddine, karşı dava yönünden zararın tespiti ile davanın kabulünü talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...Somut olayda; uyuşmalığın temelinin taraflar arasındaki araç kiralama sözleşmesinden kaynaklandığı hususunda taraflar arasında ihtilaf bulunmamakla; dava konusu çekin temeldeki ilişki olan araç kiralama sözleşmesi gereği davalıya teslim edildiği, karşı dava yönünden ise kiralananda meydana gelen zararlar ve kiralananın geri verilemesine ilişkin kiralayanın talepleri dava konusu olduğu anlaşıldığından, açıklanan nedenlerle aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

KARAR: Yukarıda açıklanan nedenlerle. 1-Davacı tarafından, davalı aleyhine açılan iş bu davanın mahkememizin görevsizliği nedeniyle.

HMK 115-2 md uyarınca dava şartı noksanlığından usulden reddine, 2-Karar kesinleştiğinde ve talep halinde dosyanın görevli İstanbul Anadolu Sulh Hukuk Mahkemesine gönderilmek üzere Hukuk Mahkemeleri Tevzi Bürosuna gönderilmesine," karar verilmiştir.Bu karara karşı, davalı-karşı davacı vekili tarafından yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF NEDENLERİ Davalı- karşı davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesinin uyuşmazlık noktalarını eksik tespit ettiğini, olayda TBK ve KTK hükümleri kapsamında haksız fiil de bulunduğunu, davanın ticari konularda uzmanlık gerektirdiğini ve ticari nitelikteki iş bu davanın asliye ticaret mahkemesinde görülmesi gerektiğini, kambiyo senetlerinin sebepten mücerret olması nedeniyle asıl davada görevli mahkemenin asliye ticaret mahkemesi olduğunu, karşı davadaki talebin TBK ve KTK kapsamında haksız fiil hükümlerine göre çözümlenmesi gerektiğini, emsal Yargıtay uygulamasının bu yönde olduğunu,

tacirler arasındaki uyuşmazlıkların ticari dava niteliğinde olduğunu, bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu görevsizlik kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve dosyanın görevli asliye ticaret mahkemesine geri gönderilmesine karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Asıl dava hukuki niteliği itibariyle, araç kiralama sözleşmesi kapsamında teminat amaçlı verildiği iddia edilen çek nedeniyle borçlu olunmadığı iddiasıyla İİK'nın 72.maddesi uyarınca açılmış bir menfi tespit ve istirdat davasıdır.

Karşı dava ise kiralamaya konu aracın, kiracı nezdindeki hasarının tespiti ve hasar bedelinin tahsili istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince, asıl ve birleşen davalara konu temel uyuşmazlığın, her iki tarafın kabulünde olan araç kira sözleşmesinden kaynaklandığı, uyuşmazlığın kira sözleşmesinden kaynaklanması nedeniyle davaya bakma görevinin sulh hukuk mahkemesine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.Bu karara karşı, davalı-karşı davacı vekili tarafından, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi,

HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzenine aykırılık yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Dava ve cevap dilekçelerinin içeriğine göre, taraflar arasındaki asıl ve karşı davaya konu uyuşmazlıkların, her iki tarafın da kabulünde olan araç kira sözleşmesinden kaynaklandığı anlaşılmaktadır.

Asıl davada, menfi tespit talebine konu çekin, kira ilişkisinin teminatı olarak verildiği iddiası, kira sözleşmesi bağlamında incelenecek bir husustur.

Yine, karşı davada, kiracının yedinde iken hasarlandığı belirtilen aracın hasarının ne olduğu, bu hasarın nasıl meydana geldiği, kiracının özen borcuna ve kiralananı aldığı gibi sözleşme sonunda iade borcuna aykırı davranıp davranmadığı hususları kira sözleşmesinin hükümlerine ve TBK'nın kiraya ilişkin hükümlerine göre çözülecektir.HMK'nın 4/1.a maddesi uyarınca, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dâhil olmak üzere, tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davaları inceleme görevi sulh hukuk mahkemelerine aittir.Açıklanan bu gerekçelerle,

HMK'nın 353/1.b.1.maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, ilk derece mahkemesinin görevsizlik kararı usul ve yasaya uygun olduğundan, davalı-karşı davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.