İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2020/1122 K.2020/1275

Taraflar arasında görülen istirdat davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonucunda, ilamda yazılı nedenlerle davanın usulden reddine ilişkin verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili davasında özetle; ... Bankası Uzundere/İstanbul Şubesi'ne ait, dava konusu çekin müvekkili banka uhdesindeyken, cirolanmak ve çekle ilgili işlemlere başlanılmak için müvekkili Bankanın başka bir birimine gönderilmek üzere, 08/11/2017 tarih ... sıra numaralı kurye gönderim formu ile ... Kargo firmasına teslim edildiğini, 09/11/2017 tarihinde ... Kargo isimli firmaya ait ...

(TCKN: ...) isimli şahsın sevk ve idaresindeki ... plakalı araçta gerçekleşen soygun vakasında yukarıda bahsedilen çekin de içinde olduğu birçok çekin çalındığını, söz konusu olay ile ilgili taraflarınca Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 2017/114622 sayılı dosyası ile suç duyurusunda bulunulduğunu ve savcılık tarafından dava konusu çekler hakkında el koyma kararı verildiğini, aynı zamanda dava konusu çek ile ilgili olarak müvekkili banka tarafından Uzunköprü 1. Asliye Hukuk Mahkemesi (Asliye Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) nezdinde 2019/192 E. Sayılı dosyası ile çek iptal davası açılarak ödeme yasağı kararı alındığını,

savcılık soruşturması ve çek iptal davası henüz sonuçlanmamış iken davalının kötüniyetli olarak dava konusu çeki iktisap ve ibraz ettiğini, davalının davaya konu çeki gerçek bir hukuki ilişki çerçevesinde haklı olarak, iyiniyetli ve hayatın olağan akışına uygun bir şekilde elinde bulundurmasının imkansız olduğunu, yukarıda belirtilen hususların çeki ibraz eden davalının çeki iyi niyetli meşru hamil olarak elinde bulundurmadığını açıkça ortaya koyduğunu, bu kapsamda çekin müvekkili Bankaya iadesine ve müvekkili Bankanın işbu çekle ilgili haklı hamil olduğunun tespitine karar verilmesini talep zorunluluğu hasıl olduğunu, Davanın kabulüne,

davaya konu ...Bankası Uzundere/İstanbul Şubesi'ne ait, 10.11.2017 vade tarihli, 40.000-TL bedelli, ... numaralı ve keşidecisi ... Sanayi ve Ticaret A.Ş. olan çekin davalıdan istirdatına, müvekkil Bankanın haklı hamil olduğunun tespitine ve çekin müvekkil Bankaya teslimine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin karşı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; TTK'nın 5/A maddesi uyarınca davanın ticari dava olup orunlu arabuluculuğa tabi olduğu, davacının arabulucuya başvurmadan dava açtığı erekçesiyle, istirdat davasının dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilmiştir.Bu karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde: önceki beyanlarını tekrarla, davanın çek istirdadı davası olup bu dava türünün TTK'nın 5/A maddesi uyarınca zorunlu arabuluculuğa tabi davalardan olmadığını, b sebeple ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmese için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Dava, TTK'nın 792. maddesi uyarınca çek istirdadı; dava sırasında çek bedelinin davalı tarafça tahsili halinde bedelinin istirdadı istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, yukarıda açıklanan gerekçelerle davanın usulden reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekili tarafından, yasal süresi içerisinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzenine aykırılık yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.İlk derece mahkemesince arabuluculuğa başvuru dava şartının yerine getirilmediği gerekçesiyle davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir.

6100 sayılı HMK'nın 114/1.maddesinin birinci fıkrasında, tüm davalar bakımından geçerlilik taşıyan dava şartlarının neler olduğu hususu açıkça hükme bağlanmış, HMK 114/2. maddesinde ise diğer kanunlarda yer alan dava şartlarına ilişkin hükümlerin saklı olduğu belirtilmiştir.

7155 sayılı Kanun ile 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na eklenen ve 01.01.2019 tarihinde yürürlüğe giren 5/A maddesi ile getirilen “Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. ....” hükmü uyarınca konusu bir miktar para alacağı olan talepler hakkındaki ticari davalarda dava açmadan önce arabuluculuğa başvurmak zorunlu hale getirilmiş,

yani arabuluculuğa başvurmak dava şartı haline getirilmiş bulunmaktadır.Somut olayda ise uyuşmazlık TTK'nun 792. maddesi uyarınca çek istirdadı istemine ilişkin olup, dava konusu bir miktar para alacağı değildir. Dava devam ederken çekin bedelinin davalı tarafça tahsil edilmesi halinde davanın çek bedelinin istirdatına dönüşmesinde de durum değişmeyecektir.

Zira çek bedelinin istirdatı istemi, çek istirdatı isteminin kabul edilmemesine bağlıdır ve terditli bir talep olarak ileri sürülmektedir.

O halde ilk derece mahkemesince davacının asıl talebi olan çek istirdatı talebinin 6102 sayılı TTK'nın 5/A maddesi gereğince zorunlu arabuluculuk dava şartına tabi olmadığı dikkate alınarak işin esasına girilip bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.a.4 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, ilk derece mahkemesinin dava şartlarına aykırı olarak verdiği kararın kaldırılmasına dair aşağıdaki karar verilmiştir.