İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2020/1498 K.2020/1110

Hasımsız olarak görülen çek iptali davasının yapılan yargılaması sırasında ihtiyati tedbir talebinin reddine yönelik olarak verilen ara karara karşı süresi içinde davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya içerisindeki tüm belgeler okunup, incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ İhtiyati tedbir talep eden davacı vekili dilekçesinde özetle; keşidecisi ... Ltd Şti, olan ... Bankası - Torbalı Şubesine ait 25/08/2020 vade tarihli, ... çek numaralı, 15.000,00 TL bedelli çekin hamilinin müvekkili olduğunu, çekin zayi olduğunu ileri sürerek, dava konusu çekin zayi olduğunun tespiti ile kötüniyetli hamillerce ele geçirilip bankalardan tahsil edilmesi mümkün olduğu gerekçesi ile ödeme yasağı konulmasını talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk derece mahkemesince 16.07.2020 tarihli ara kararla; talep dilekçesine ekli tahsilat makbuzu suretinin hamil olduğuna dair yeterli kanaat oluşturmadığı, ihtiyati tedbir kararı verilebilmesi için yeterli kanaatin oluşması gerektiği, ancak yeterli belge ve bilgi sunulmadığından davacının hamil olup olmadığının ve çekin varlığı ile zayi olup olmadığının da ancak yargılama ile ortaya konulabileceği dikkate alınarak koşulları oluşmayan ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle: Dosyada ibraz, dava konusu çekin alındı bordrosu bulunduğunu, ayrıca bu konuda tanık deliline de dayandıklarını, çekin zayi olduğu anda hak sahibi olmak, hamili olmayı gerektireceğini, ancak hak sahibi yani çekin hamili olduğunun nasıl ispatlanacağı kanunda açıkça düzenlenmediğini, zayi olan yani kaybedilen bir çek üzerinde hak sahibi olunduğunu kesin olarak ispatlamak mümkün olmadığını, bu sebeple Yargıtay ve Mahkemelerin yaklaşık ispatı kabul ettiklerini,

kaybolan çekin vade tarihinin 25.08.2020 tarihi olup ödemeden men kararı verilmemesi halinde telafisi güç zararları beraberinde getireceğini, Açıklanan tüm bu gerekçelerle ilk derece mahkemesinin 2020/263 E. sayılı dosyasından 16.07.2020 tarihinde verilen ara kararın kaldırılarak davaya konu çek hakkında tedbiren ödeme yasağı kararı verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Dava, hasımsız açılan zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir. 6102 sayılı TTK.'nın 818. maddesi delaleti ile çekler bakımından aynı Yasa'nın iptale ilişkin 759/2. Maddesinin uygulanması gerekir. Anılan yasal düzenleme uyarınca, iptal isteminde bulunan kişi, çek elinde iken zayi olduğuna dair inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak, çekin bir suretini ibraz etmek yahut da çekin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür.

6762 Sayılı TTK'nın 563. maddesinde senet üzerinde hak sahibi olan kişinin, zayi olması halinde senedin iptalini mahkemeden isteyebileceği düzenlenmiştir. Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteyebilmek için gerekli olan şartlardan birisi de senette mündemiç olan hakkın varlığını sürdürmesidir.

Somut olayda davacı tarafından, dava konusu çekin kaybedildiği ileri sürülmüş, çekin esas içeriğine ilişkin bilgileri vermiş ve anılan çeke ilişkin çek alındı bordrosu sunulmuştur. Esasen hasımsız olarak açılan ve kesin hüküm niteliği de taşımayacak olan bu tür davalarda, davacının aktif dava ehliyetinin bulunduğu konusunda, mahkemeye olumlu bir kanaat verecek kadar delil sunulmasını yeterli saymak gereklidir.

Aksinin kabulü ile davacının daha fazlasını ispata zorlanması, zayi nedeniyle çek iptali hükümlerinin uygulanmasını imkânsız hale getirecektir. Kaldı ki, dava sırasında yapılacak olan ilanlar sonucunda, hak sahipleri varsa ortaya çıkabilecek ve kendilerine karşı istirdat davası açılabilecek, ya da hak sahipleri tarafından hasımlı olarak açılacak bir dava ile çek iptali kararının iptali talep edilebilecektir.

Dolayısıyla mahkemeyi tereddüde sevk eden hususlar, esasen anılan davalarda tartışılacaktır. Çek iptal işlemleri öncelikle mahkemeye bir dilekçe verilmesi ile başlamaktadır.İptal ve ödemeden men talebinde bulunan kişi, zayi olan çekin zilyedi olduğunu gösterir delillerini mahkemeye sunmalıdır. Örneğin çekin önü ve arkasının yer aldığı bir fotokopisi önemli bir ispat aracıdır.

Çek fotokopisinin bulunmaması halinde ise çek bedeli, muhatap banka ticari ünvanı, ödeme yeri, keşide yeri, keşide tarihi ve keşidecinin adının iptal talepli dilekçede gösterilmesi gerekir. Bu açıklamalar ışığında somut olaya bakıldığında, davacı dava dosyasına iptalini istediği çekin tüm bilgileri hakkında yazılı beyanda bulunmuştur.

Bu durum karşısında mahkemece, somut uyuşmazlık yönünden davacı vekilince sunulan mevcut delillerin yeterli sayılması, davacının aktif dava ehliyetinin bulunduğu, böylece 6762 Sayılı TTK.nın 669 vd. maddelerinde öngörülen işbu davayı açmasında yasal bir engelin bulunmadığı kabul edilmelidir. Bu sebeplerle ilk derece mahkemesinin dava konusu çek hakkında talep edilen ödeme yasağı konulmasına ilişkin ihtiyati tedbir talebini reddetmesi yerinde görülmemiştir.

Bu açıklamalar ışığında davacının istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesinin istinafa konu ara kararın kaldırılarak, HMK'nın 353/1.b.2.maddesi uyarınca ödeme yasağı konulması yönünde ihtiyati tedbir talebinin kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

KANUN YOLU

HMK. 362/1.f-ç ve 391. maddeleri uyarınca karar kesindir.