İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2021/2108 K.2021/1590

Taraflar arasında ilk derece mahkemesinde görülen menfi tespit ve istirdat davası içinde içinde davacılar vekili tarafından talep edilen ihtiyati tedbirin reddine dair verilen ara karara karşı, davacılar vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ İhtiyati tedbir talep eden davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ...'nın dava konusu 4 adet daireyi 3.980.000,00 TL bedelle satın almak üzere davalıların murisi ... ile anlaştığını ve sözleşme bedeline karşılık 3 adet müşteri çeki ve 1 adet bonoyu davalıların murislerine teslim ettiğini, çeklerin karşılıksız çıkması üzerine taraflar arasında yapılan protokol uyarınca müvekkiline 25.04.2019 tarihine kadar süre verildiğini, ancak bu süre içerisinde borcun ödenmemesi halinde ... tarafından 14 ay süren kullanım hakkı göz önünde bulundurularak bir takım tamir,

hasar ve diğer bedellerin tazmininin tahsil edileceği konusunda anlaşıldığını, söz konusu protokolde 3 adet çek ve 1 adet bononun ...'ya teslim edilmesine rağmen karşılığında herhangi bir şekilde tapu devri yapılmadığını, buna rağmen çeklerden bir tanesinin icra takibine konduğunu, diğerler kıymetli evrakların ihtara rağmen iade edilmediğini ileri sürerek, dava konusu bono ve çeklerin iadesine, çekerin teslim edilmemesi nedeniyle zamanaşımına uğraması durumunda oluşacak zararların faiziyle birlikte tahsiline, Bakırköy ...

İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasındaki takibin durdurularak %20 oranından az olmamak üzere kötü niyet tazminatının tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ İlk Derece Mahkemesi, tedbir talebini değerlendirdiği 05.08.2021 tarihli ara kararında; "...Dosya incelendiğinde davacılar vekili ihtiyati tedbir talep etmiş ise de, talebinin davacı aleyhine açılmış bulunan icra takibinin durdurulması yönünde olup İİK 72/3 maddesi gereğince icra takibinden sonra açılan menfi tespit davalarında icra takibinin durdurulması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilemeyeceğinden davacılar vekilinin bu yöndeki ihtiyati tedbir talebinin reddine..." gerekçesiyle davacılar vekilinin ihtiyati tedbir talebinin reddine, karar vermiştir. Bu karara karşı, ihtiyati tedbir talep eden davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ İhtiyati tedbir talep eden davacılar vekili istinaf başvuru dilekçesinde; İlk derece mahkemesinin ret gerekçesinin yerinde olmadığını, dava dilekçesinde yer alan 3 adet çek ve 1 adet bonodan sadece ... Bankasının 10.08.2018 vadeli ... seri numaralı ... Ltd. Şti.'ne ait 500.000,00 TL tutarındaki çekin Bakırköy ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında takibe konulduğunu, diğer 2 çek ve 1 bononun icra takibine konu edilmediğini, bu nedenle takibe konu edilmeyen çekler ve bono yönünden ihtiyati tedbir kararı verilebilecekken, talebin reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu belirterek, ilk derece mahkemesi ara kararının kaldırılarak ihtiyati tedbir tedbir talebinin kabulüne karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Talep, bir adet çek yönünden İİK'nın 72.maddesi uyarınca icra takibinden sonra açılmış bir menfi tespit davası, diğer çekler ve bonoların istirdadı istemine ilişkindir. Davacı vekili dava dilekçesinde, dava konusu bono ve çeklerin iadesine, çekerin teslim edilmemesi nedeniyle zamanaşımına uğraması durumunda oluşacak zararların faiziyle birlikte tahsiline, Bakırköy ... İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyasındaki takibin durdurularak %20 oranından az olmamak üzere kötü niyet tazminatının tahsiline karar verilmesini ve takibin tedbiren durdurulmasını talep etmiştir. İlk derece mahkemesince yazılı gerekçeyle tedbir talebinin reddine karar verilmiş, bu ara karara karşı, yasal süresi içinde davacılar vekilince istinaf kanun yoluna başvuruda bulunulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzenine aykırılık yönleriyle sınırlı olarak yapılmıştır. Davacılar tarafından talep edilen tedbir, Bakırköy ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında takibe konu edildiği belirtilen ... Bankasının 10.08.2018 vadeli ... seri numaralı, keşidecisi ... Ltd. Şti olan 500.000,00 TL bedelli çeke ilişkindir.

Davacılar vekili diğer çekler ile bononun istirdadını talep etmiş ancak bunlar yönünden ihtiyati tedbir talebinde bulunulmamıştır. Takipten sonra açılan menfi tespit davasında İİK'nın 72. maddesi gereğince, ihtiyati tedbir yoluyla takibin durdurulmasına karar verilemez.

Ancak borçlu, gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın %15'inden aşağı olmamak üzere göstereceği teminat karşılığında mahkemeden tedbir yoluyla icra veznesine giren paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde talepte bulunabilir. Az yukarıda belirtildiği üzere somut olayda, bir adet çek yönünden menfi tespit davası açılmadan önce, davalı tarafça takip başlatıldığı anlaşılmaktadır.

İİK'nın 72. maddesinde menfi tespit davalarıyla ilgili ihtiyati tedbir düzenlemesi mevcut olup, anılan hükmün HMK'nın 389 vd. maddeleriyle birlikte uygulanması gerekir.

HMK'nın 389/1.maddesinde" (1) Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir... ''.

390/3. maddesinde "Tedbir talep eden taraf, dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır''.

391/1.maddesinde" Mahkeme, tedbire konu olan mal veya hakkın muhafaza altına alınması veya bir yediemine tevdii ya da bir şeyin yapılması veya yapılmaması gibi, sakıncayı ortadan kaldıracak veya zararı engelleyecek her türlü tedbire karar verebilir" düzenlemelerine yer verilmiştir.

Somut olayda; menfi tespit davası bir çek yönünden ve icra takibinden sonra açılmış olduğundan, icra takibinin durdurulması yada satışın durdurulması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesi mümkün olmadığından, ilk derece mahkemesi kararı yerindedir.

Diğer yandan, henüz takibe konu edilmeyen çekler ve bono yönünden, davacılar vekilinin açıkça ihtiyati tedbir talebinde bulunmadığından, mahkemece talebin aşılarak veya talep edilmeyen bir hususta tedbir kararı verilmesi mümkün değildir. Talep edilmesi halinde ilk derece mahkemesince tedbir koşullarının bulunup bulunmadığının her zaman değerlendirilebileceği anlaşılmakla, davacılar vekilinin istinaf başvuru nedenlerinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

Açıklanan bu gerekçelerle, ilk derece mahkemesince tedbir talebinin reddi yönünde verilen ara karar usul ve yasaya uygun bulunduğundan, davacıların istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1.b.1 ve HMK'nın 394/5 maddeleri gereğince esastan reddine dair aşağıdaki karar verilmiştir.

KANUN YOLU

HMK'nın 362/1.f ve 394/son maddeleri uyarınca karar kesindir.