İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2021/633 K.2024/705

Taraflar arasındaki menfi tespit- istardat davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkili tarafından keşide edilen ...

Bankası Sarıyer Şubesinin 20/08/2014 tarihli 70.000,00 TL, 20/10/2014 tarihli 75.000,00 TL, 20/12/2014 tarihli 75.000,00 TL ve 31/12/2014 tarihli 70.000,00 TL miktarlı 4 adet çeki davalı şirkete ciro yolu ile verdiğini, davalıya verilen 20/08/2014 tarihli ve 20/10/2014 tarihli çekin bankaya ibrazı ile ödendiğini, diğer iki çeke karşılık ise 07/01/2015 tarihinde banka havalesi ile 35.000,00 TL, 13/03/2015 tarihinde banka havalesi ile 15.000,00 TL, 29/05/2015 tarihinde banka havalesi ile 40.000,00 TL, 15/04/2016 tarihinde banka havalesi ile 3.000,00 TL, 09/05/2016 tarihinde 4.000,00 TL,

11/11/2016 tarihinde banka havalesi ile 10.000,00 TL ödeme yapıldığını, nakit ödemeler dışında ...

Bankasına ait 40.000,00 TL’lik çekin verildiğini, toplamda bu iki çek için 147.000,00 TL’lik ödeme yapıldığını, davalının kötüniyetli olarak ... seri nolu çek için Bakırköy ....İcra Müdürlüğünün ... esasına kayıtlı olarak icra takibi başlattığını, 97.000,00 TL’lik banka dekontlarına sehven “... seri nolu çek için yapıldığı” nın yazıldığını, fazladan yapılan 20.000,00 TL’lik ödemenin 31/12/2014 tarihli ... numaralı çek için yapıldığının kabulünün gerektiğini, netice olarak takibe konulan çek için ...

Bankasına ait 40.000,00 TL’lik çek, 10.000,00 TL nakit ödeme ve ... nolu çek için yapılan fazladan ödeme 22.000,00 TL olmak üzere toplam 72.000,00 TL’nin ödendiğini, müvekkilinin borcunun kalmadığını belirterek ... nolu çek için borçlu olmadığının tespitine, fazladan ödeme 2.000,00 TL’nin davalı tarafdan istirdatına ve kötüniyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili, savunmasında özetle; dava dilekçesinde belirtilen 10.000,00 TL’lik ödemenin icra takibinden sonra ödendiğini, 40.000,00 TL’lik ödemenin ise yapılmadığını belirterek davanın reddine talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...Davacı vekilinin 40.000,00 TL'lik çek ile yapılan ödemeye ilişkin beyanına istinaden ... Bankasına yazılan müzekkereye verilen cevapta, 40.000,00 TL bedelli çekin ... Bankası tarafından takasa verilmiş olup, karşılıksız işlemi gördüğünden bahisle bilgi verildiği, 10.000,00 TL'lik ödemeye ilişkin dekontun ise takip tarihinden sonra 11/11/2016 tarihine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.

Davacı tarafça dekont örnekleri sunularak sehven ... no'lu çek için ödeme yapıldığı belirtilmiş ise de, bu hususun ispatına yönelik olarak yazılı delil sunulmamıştır.

Mahkememizin 17/07/2017 tarihli celsesinde, tarafların ticari defter ve belgelerinin ibrazı için inceleme günü belirlenmiş ve duruşmada hazır bulunan taraf vekillerine, inceleme gününde ticari defter, belge ve kayıtların ibraz edilmemiş olması halinde ticari defterleri ibraz etmekten vazgeçmiş sayılacaklarına dair ihtarat yapılmıştır.

İnceleme için belirlenen 11/09/2017 tarihinde davalı vekilinin hazır bulunmasına rağmen, davacı vekilinin hazır olmadığı, ticari defter ve belgelerin ibraz edilmediği ve bilirkişi ücretinin yatırılmadığına ilişkin tutanak tanzim olunmuştur. Dava dilekçesinde yemin deliline dayanılmış olmakla, bu hususta hatırlatma yapılmış ancak davacı vekili yemin teklif etmediklerine dair beyanda bulunmuştur.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, çek bir ödeme aracı olup, kural olarak mevcut bir borcun tediyesi amacıyla verildiğinin kabulü gerektiği, davacı tarafça çekin, nakit ödeme ve başka çek keşide edilerek ödendiği belirtilmiş ise de, bilgileri verilen çekin ödenmediğinin anlaşıldığı, 10.000,00 TL'lik dekonta konu ödemenin takip tarihinden sonra yapıldığı, diğer ödeme dekontlarına konu ödemenin ise takibe konu çek için yapıldığı hususu ile sehven başka bir çek isminin dekont üzerine yazılmış olduğu hususlarının yazılı delillerle ispatlanamadığı,

ticari defter ve belgelerin ibrazından vazgeçmiş sayıldığı ve yemin teklifinde bulunulmadığı..." gerekçesiyle davanın reddine, karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle.

Huzurdaki yargılamada uyuşmazlık konusunu belirtir fazla ödeme olgusunun kronolojik sıralamasını dilekçede açıklarını, 4 adet çekin, tarafların ticari ilişkisi kapsamında borcun ifası amacıyla davalı şirket adına müvekkili tarafından ciro edilerek teslim edildiğini, Müvekkili tarafından davalıya 20.08.2014 Tarihli ve 20.10.2014 Tarihli ilk iki çek, davalı şirketçe bankaya ibraz edilmek suretiyle, ibraz anında defaten ödendiğini, Sonraki 20.12.2014 ve 31.12.2014 tarihli iki çek bedellerine karşılık olacak şekilde ise;

-07.01.2015 tarihinde nakit banka havalesi ile 35.000,00 TL, -13.03.2015 tarihinde nakit banka havalesi ile 15.000,00 TL, -29.05.2015 tarihinde nakit banka havalesi ile 40.000,00 TL, -15.04.2016 tarihinde nakit banka havalesi ile 3.000,00 TL, -09.05.2016 tarihinde nakit banka havalesi ile 4.000,00 TL, -11.11.2016 tarihinde nakit banka havalesi ile 10.000,00 TL olmak üzere toplamda 107.000 TL ödeme davalı şirketin banka hesabına nakden yapıldığını, Ayrıca kalan borç miktarını tamamlamak üzere, söz konusu çeklere karşılık nakit ödeme dışında 10.05.2015 vade tarihli 40.000,00 TL bedelli ...

Bankası çek ile ödeme yapılmış olup, toplam da iki çeke karşılık 147.000,00 TL ödeme yapıldığını, ancak buna rağmen davalı kötü niyetli olarak ... nolu çeke istinaden Bakırköy ... İcra Müdürlüğü ... Esas numaralı dosya ile icra takibi başlattığını, Ekteki banka ödeme dekontlarında görüleceği üzere müvekkilinin, banka yoluyla yaptığı 107.000,00 TL nakit ödemelerin tamamının açıklama kısmına sehven "... nolu çek için ödendiğine" dair açıklama yazılarak ödeme yapılmıştır.

Fazladan yapılan 22.000,00 TL'LİK ödemenin -icra takibine konu- sıralı çek olan 31.12.2014 tarihli ... numaralı çek için ödendiğinin kabulü gerekmektedir. Zira 75.000,00 TL lik çeke istinaden 107.000,00 TL nakit ödeme yapılması, hayatın olağan akışına ve ticari hayatın akışına ve teamülüne aykırı olduğunu, sonuç olarak takibe konulan çek için yukarıda bahsedilen ...

Bankasına ait 40.000,00 TL lik çekin, sehven 3097089 seri numaralı çeke istinaden yatırılan 22.000,00 TL ve 10.000,00 TL nakit olmak üzere toplam 72.000,00 TL ödendiği ve hiçbir borcun kalmadığını, icra takibinin haksız olduğu ve müvekkilinin fazla ödeme yapmış olmasından sebep borçlu değil alacaklı konumda olduğu banka kayıtları ile de sabit olduğunu, Sonuç olarak,

20.12.2014 ve 31.12.2014 tarihli ve toplamda 145.000,00 TL bedelli iki çek tutarı için ayrı ayrı ve toplamda 147.000,00 TL olarak yapılan ödeme karşısında müvekkili firmanın davalı tarafa herhangi bir borcu mevcut olmadığı gibi, müvekkili firmanın fazladan ödediği 2.000,00 TL bedel karşısında davalı taraftan alacaklı durumda olduğunu, Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Dava, İİK'nın 72. maddesi uyarınca menfi tespit ve istirdat istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiş; bu karara karşı davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Davacı davalı elindeki 20/08/2014 tarihli ve 20/10/2014 tarihli çeklerin bankaya ibrazı ile ödendiğini, ... çek nolu 20.12.2014 keşide tarihli 75.000,00 TL tutarlı ve 309790 çek nolu 31.12.2014 keşide tarihli 70.000,00 TL tutarlı diğer iki çeke karşılık ise 07/01/2015 tarihinde banka havalesi ile 35.000,00 TL, 13/03/2015 tarihinde banka havalesi ile 15.000,00 TL, 29/05/2015 tarihinde banka havalesi ile 40.000,00 TL, 15/04/2016 tarihinde banka havalesi ile 3.000,00 TL, 09/05/2016 tarihinde 4.000,00 TL, 11/11/2016 tarihinde banka havalesi ile 10.000,00 TL ödeme yapıldığını, nakit ödemeler dışında ....

Bankasına ait 40.000,00 TL’lik çekin verildiğini, toplamda bu iki çek için 147.000,00 TL’lik ödeme yapıldığını, davalının kötüniyetli olarak ... seri nolu çek için Bakırköy ...

İcra Müdürlüğünün ... esasına kayıtlı olarak icra takibi başlattığını, 97.000,00 TL’lik banka dekontlarına sehven “... seri nolu çek için yapıldığı” nın yazıldığını, fazladan yapılan 20.000,00 TL’lik ödemenin 31/12/2014 tarihli ... numaralı çek için yapıldığının kabulünün gerektiğini, davalı yanca kötü niyetli olarak ödemelere rağmen ... çek nolu 31.12.2014 keşide tarihli 70.000,00 TL tutarlı çek bakiyesi dayanak gösterilerek icra takibi başlatıldığını ileri sürerek davalıya takip nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti ile fazla yapılan 2.000,00 TL ödemenin davalıdan istirdadı talep edilmiştir.

Davalı ise 40.000, 00 TL lik çekin ibrazda karşılıksız çıkıp ödenmediğini, yine davalının iddia ettiği 10.000,00 TL lik ödemenin ise takipten sonra 11.11.2016 tarihinde yapıldığını ileri sürmüştür. Davacı keşidecisi olup davalı yanca takip konusu yapılan ... çek nolu 31.12.2014 keşide tarihli çek nedeniyle davalıya borçlu olmadığını ileri sürmüştür.

İlk derce mahkemesi gerekçesinde de vurgulandığı üzere, davacı tarafça 40.000,00 TL lik çek verilerek ödeme yapıldığı ileri sürülmüş ise de, bilgileri verilen çekin banka müzekkere cevapları ile ödenmediğinin ve ibrazda karşılıksız kaldığının anlaşıldığı, 10.000,00 TL'lik dekonta konu ödemenin ise icra takip tarihinden sonra yapıldığı, davacı yanın ileri sürdüğü diğer ödemelere ilişkin dekontlardaki ödemenin ise takibe konu çek için yapıldığı hususu ile sehven başka bir çek bilgilerinin dekont üzerine yazılmış olduğu hususlarının yazılı delillerle ispatlanamadığı,

kaldı ki davacı tarafından takibe dayanak 70.000,00 TL tutarlı çekin ödenmeyen 52.000,00 TL lik kısmı yönünden takip başlatıldığı anlaşılmakla, kanıtlanamayan davanın reddi kararı isabetli olup, aksi yöndeki davacı vekili istinaf nedenleri yerinde görülmemiştir.

Davacı vekilinin istinaf başvuru nedenleri ile sınırlı olarak dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, ilk derece mahkemesinin kararında ve gerekçesinde yasa ve usule aykırılık bulunmadığı gibi kamu düzenine aykırılık da görülmediğinden, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca esastan reddine dair aşağıdaki hüküm verilmiştir.