İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2021/653 K.2021/559

Taraflar arasında görülen itirazın iptali davasında ilk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda verilen hükme karşı davalı vekilinin istinaf başvurusunda bulunduğu, istinaf harçlarının verilen kesin süre içinde yatırılmaması üzerine ilk derece mahkemesince HMK'nın 344. maddesi uyarınca istinaf başvurusunun yapılmamış sayılasına dair ek karar verildiği, bu ek karara karşı, davalı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmakla, dosya ele alınıp incelendi;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davalı vekili, İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 07/03/2019 tarihli 2015/396 Esas 2019/189 Karar sayılı kararına karşı, yasal süresi içinde maktu harçları yatırmak suretiyle adli yardım talepli olarak istinaf başvurusunda bulunmuştur. Dava dosyası ilk olarak Dairemizin 2019/1377 esasına kaydedilmiş, anılan dosya üzerinden verilen 16.07.2019 tarihli ara kararıyla, davalının adli yardım talebinin reddine, itiraz yolu açık olmak üzere karar verilmiştir.

Bu karara karşı, adli yardım talep eden davalı vekilince HMK'nın 337. maddesi uyarınca itiraz edilmesi üzerine, itirazı inceleyen İstanbul BAM 15. Hukuk Dairesinin 2019/3 D.iş sayılı, 06.09.2019 tarihli kararıyla, "...

Hal böyle olunca, davalı tarafın HMK 336/2.maddesi hükmüne göre iddiasını dayandıracağı delilleri ve yargılama giderlerini karşılayabilecek durumda olmadığını gösteren mali durumuna ilişkin belgeleri mahkemeye sunmak zorunda olduğu, dairenin talepte bulunanın mali durumunu araştırma yükümlülüğünün bulunmadığı sabittir.

Dosya kapsamındaki tüm belgelerin değerlendirilmesi suretiyle ve davacı vekilince dosyaya ibraz edilen 19.08.2019 tarihli davalı vekilinin adli yardım talebine karşı diyeceklerini bildirir dilekçesi ve ekindeki belgelerin de göz önüne alınması akabinde davalı vekilinin Dairenin adli yardım taleplerinin reddine ilişkin Daire kararının usul, yasa ve dosya kapsamına uygun olduğu anlaşıldığından davalı vekilinin itirazının reddine..." karar verilmiştir.

İstinaf yoluna başvuran davalının adli yardım talebinin reddi kararının kesinleşmesi üzerine, Dairemizin 2019/1377 Esas - 2019/1135 Karar sayılı kararıyla, HMK'nın 344. maddesi gereğince işlem yapılması için, dosya, ilk derece mahkemesine geri çevrilmiştir.

Geri çevirme kararı üzerine ilk derece mahkemesince HMK'nın 344. maddesi uyarınca hazırlanan harç tamamlama muhtırasının davalı vekiline tebliğ edildiği, bir haftalık kesin süre içinde nispi istinaf harcının yatırılmasının istendiği, aksi takdirde istinaf isteminden vazgeçmiş sayılacağının ihtar edildiği, bu ihtar tebliği üzerine davalı vekilinin 15.10.2019 tarihli dilekçe ile yeniden adli yardım talebinde bulunduğu, muhtırada gösterilen süre içinde harç ikmal edilmediği anlaşılmıştır.İlk derece mahkemesince 15.10.2019 tarihli ara kararla, davalı vekilinin, HMK'nın 344. maddesi uyarınca tebliğ edilen muhtıra üzerine,

müvekkilinin istinaf harçlarını yatırma gücünün bulunmadığı gerekçesiyle tekrar adli yardım talebinde bulunduğu, adli yardım talebini değerlendirme görevinin HMK'nın 336/3. maddesi uyarınca bölge adliye mahkemesine ait olduğu gerekçesiyle, adli yardım talebi ve istinaf talebi hakkında bir karar verilmek üzere dosya Dairemize gönderilmiştir.Dava dosyası bu kez Dairemizin 2019/2190 Esasına kaydedilmiştir. Bu dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda.

HMK'nın 337. maddesi uyarınca, davalının adli yardım talebi reddedildiği, bu ret kararı itiraz mercii tarafından incelenmiş ve hukuk uygun bulunarak itirazın reddine karar verilmesi üzerine karar kesinleştiği, bu ret kararından sonra HMK'nın 344. maddesi uyarınca tebliğ edilen muhtıraya rağmen davalı tarafça nispi istinaf harcı yatırılmadığından HMK'nın 344. maddesi uyarınca istinaf başvurusunun yapılmamış sayılmasına karar vermek gerektiği gerekçesiyle, HMK'nın 344 ve 352/1.ç. maddeleri uyarınca, davalı vekilinin istinaf başvurusunun yapılmamış sayılmasına dair 2019/2190 E- 2019/1431 K sayılı,

11.11.2019 tarihli karar verilmiştir.Bu kararın, davalı vekili tarafından temyizi üzerine, Yargıtay 11. H.D. 07.10.2020 tarihli, 2019/5366 Esas - 2020/3887 Karar sayılı ilamıyla, mahkememizin anılan kararı bozulmuştur. Yargıtay bozma ilamında: "...

İlk Derece Mahkemesince verilen karara karşı davalı vekilince adli yardım talepli olarak istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince adli yardım talebinin reddine karar verilmiş ve bu karara karşı yapılan itiraz da reddedilmek suretiyle adli yardım talebinin reddi kararı kesinleşmiştir.

Bunun üzerine Bölge Adliye Mahkemesince, gerekli harçların ikmali için dosya İlk Derece Mahkemesine iade edilmiş, İlk Derece Mahkemesince de HMK’nin 344. maddesi uyarınca gerekli harçların ikmali için meşruhatlı muhtıra tebliğ edilmiş, süresi içinde harçların yatırılmaması üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminden vazgeçilmiş sayılmasına karar verilmiştir.

Ancak, anılan Kanun hükmü uyarınca bu hususta görev ve yetki İlk Derece Mahkemesine ait olup, İlk Derece Mahkemesince verilen bu yöndeki kararlara karşı da HMK’nin 346/2. maddesi uyarınca bir haftalık süre içerisinde istinaf isteminde bulunulması halinde Bölge Adliye Mahkemesince gerekli inceleme yapılarak bir karar verilir.

Bu sebeple Bölge Adliye Mahkemesince verilen istinaf isteminden vazgeçilmiş sayılmasına dair kararın bozulmasına karar vermek gerekmiştir." denilmiştir.Bozma üzerine HMK'nın 373/3 madddesi uyarınca yapılan duruşmada, usul ve yasaya uygun bulunan Yargıtay bozma ilamına uyulmasına karar verilmiş ve uyulan Yargıtay bozma ilamı doğrultusunda, HMK'nın 344 ve 346. maddeleri uyarınca istinaf başvurusu hakkında ek karar verilmek üzere dosyanın ilk derece mahkemesine geri çevrilmesine karar verilmiştir.Bu aşamada dosya kendisine gönderilmiş olan ilk derece mahkemesi, iş bu istinaf incelemesine konu 01.02.2021 tarihli ek kararı vermiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN İSTİNAFA KONU EK KARARIN ÖZETİ İlk derece mahkemesi, istinafa konu 01.02.2021 tarihli ek kararında özetle; HMK'nın 344. maddesi uyarınca, davalı vekiline muhtıranın tebliğine rağmen istinaf harçları yatırılmadığından, istinaf başvurusunun yapılmamış sayılmasına karar verilmiştir.Bu ek karara karşı, davalı vekili tarafından, istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF BAŞVURU NEDENLERİ Davalı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle.

İstinaf başvurusuna konu dava değerinin çok yüksek olduğunu, bunun sonucu olarak ödemesi gereken istinaf harcının 566.881 TL'nin üzerinde olduğunu, müvekkilinin bu harcı yatıracak ekonomik gücünün bulunmadığını,Müvekkilinin harcı yatıramaması nedeniyle kanun yoluna başvuru hakkının engellenmesinin adil yargılanma hakkının ve hak arama hürriyetini ortadan kaldıracağını,Müvekkilinin ortağı olduğu şirketin iflasına karar verildiğini, müvekkilinin de borca batık durumda olduğunu, emekli maaşı dışında hiçbir geliri ve mal varlığı kalmadığını, emekli maaşı üzerinde de haciz bulunduğunu,

Bölge Adliye Mahkemesince müvekkilinin ekonomik durumunun araştırılmasına dair talebin reddedilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, karar gerekçesinde çelişkiler de bulunduğunu, müvekkilinin mal varlığının UYAP üzerinden araştırılmasının mümkün olmasına rağmen bu araştırmanın yapılmamasının hukuka aykırı olduğunu, kaldı ki müvekkili tarafından dosyaya sunulan belgelerin müvekkili hakkındaki icra takiplerini gösterdiğini,Harcı yüksekliği dikkate alındığında müvekkilinin adli yardımdan yararlandırılması gerektiğini,Adli yardım talebi değerlendirilirken salt fakirlik olgusu değil,

harcı ödeyecek ekonomik gücünün bulunup bulunmadığının tespitinin önemli olduğunu, dosyaya sunulan belgelerin, haciz kayıtlarının, diğer bilgi ve belgelerin müvekkilinin ödeme gücünün bulunmadığını ispatlamaya yeterli olduğunu, istinaf aşamasındaki sundukları hukukçu uzman görüşünde de açıklanan nedenlerle adli yardım talebinin kabulü gerektiğini,Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu 01.02.2021 tarihli ek kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek,

ek kararın kaldırılarak adli yardım taleplerinin kabulü ile ilk istinaf dilekçeleri doğrultusunda inceleme yapılarak istinaf başvurusunun kabulüne ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Dava, hukuki niteliği itibariyle, banka kredi alacağının tahsili amacıyla başlatılmış olan ilamsız icra takibine vaki itirazın İİK'nın 67.maddesi uyarınca iptali istemine ilişkindir.Dava dosyasının yukarıda açıklanan safahatı sonrasında ilk derece mahkemesince 01.02.2021 tarihli ek kararla, HMK'nın 344.maddesi uyarınca, istinaf peşin harcı yatırılmadığından istinaf başvurusunun yapılmamış sayılmasına dair ek karar verilmiştir.Bu ek karara karşı, davalı vekili tarafından, HMK'nın 344. maddesi atfıyla 346. maddesinde öngörülen bir haftalık süre içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.İstinaf incelemesi,

HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf başvuru nedenleriyle ve kamu düzenine aykırılık yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Davalı vekili, müvekkilinin adli yardımdan yararlanması için yasal koşulların mevcut olduğunu ileri sürerek ek kararı istinaf etmiş ise de; yukarıda açıklandığı üzere, 16.07.2019 tarihli ara kararımızla davalının adli yardım talebinin reddine, itiraz yolu açık olmak üzere karar verilmiştir.

Bu ara karara karşı, adli yardım talep eden davalı vekilince HMK'nın 337. maddesi uyarınca itiraz edilmesi üzerine, itirazı inceleyen İstanbul BAM 15. Hukuk Dairesinin 2019/3 D.İş sayılı, 06.09.2019 tarihli kararıyla itirazın reddine karar verilmiştir. Adli yardım talebinin reddi kararına karşı yapılan itiraz üzerine verilen itirazın reddi kararı, HMK'nın 337/2.maddesi uyarınca kesindir.

Davalının adli yardım talebi reddedilmiş, bu karara karşı yapılan itiraz da kesin kararla reddedilmiş olup, davacının yeniden adli yardım talebinin incelenmesi hukuken mümkün değildir.Adli yardım talebi kesin olarak reddedilmiş olan davalı, HMK'nın 344. maddesi uyarınca kendisine tebliğ edilen muhtıraya rağmen istinaf harçlarını yatırmadığından,

ilk derece mahkemesince istinaf başvurusunun yapılmamış sayılmasına dair ek karar usul ve yasaya uygun olup, ileri sürülen istinaf nedenleri yerinde görülmemiştir.Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 344, 346 ve 353/1.b.1. maddeleri uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, davalı vekilinin ek karara yönelik istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki hüküm verilmiştir. karar verilmesi gerekmiştir.