İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2021/942 K.2024/1359

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; borcundan dolayı davalılar aleyhine Buyükçekmece ....

İcra Müdürlüğü nezdinde ... esas numarasına haiz dosyada icra takibi başlattığını, davalıların 15/11/2019 tarihinde takibe itiraz ettiğini, davalıların yapmış olduğu itirazda haksız ve kötüniyetli olduğunu, davacı şirketin itiraz üzerine 19/11/2019 tarihinde dava şartı arabuluculuk yoluna başvurulduğunu, taraflar arasında anlaşma sağlanamadığını, dava dışı sigortalı davacı şirket nezdinde sigortalı olduğunu, müvekkili 01/11/2018 tarihli hasar ihbarı üzerine ...

Şti tarafından 26/03/2019 tarihinde ekspertiz çalışması gerçekleştirildiğini, ... numaralı eksper raporu tanzim edildiğini, müvekkili nezdinde ... numaralı hasar dosyası açıldığını, ekspertiz raporunda hesaplanan toplam hasar tazminatının 19/09/2019 tarihinde zarar görenlere 1.001,78 EURO şeklinde ödendiğini, davanın kabulüne, davalıların meydana gelen hasardan sorumluluğu olduğunu, halefiyet ilkesi gereğince rücu haklarının hukuken haklı olduklarını, eksper raporunun bağlayıcı olduğunu ve icra inkar tazminatı taleplerinin olduğunu, davanın kabulüne, borçlunun takibe, ödeme emrine, asıl alacağa,

faize ve ferilerine ilişkin haksız itirazlarının iptaline Büyükçekmece .... İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı icra dosyasındaki takibin devamına, davalı borçlunun %20 'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... vekili, savunmasında özetle; mahkemenin ihtisas görevi alanına giren deniz ticaret hukukuna özgü bir uyuşmazlık bulunmadığını, dosyasının Bakırköy Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesinin gerektiğini, davacının dava dilekçesinde 1.001,78 -EURO tutarındaki icra takibini dava dilekçesinin konu bölümünde dava değerinin, 6 316,72 -TL olarak gösterdiğini, davalına tebliğ edilen ödeme emri incelendiğinde, asıl alacağın, dava değeri ile uyumlu bir şekilde 6 316,72 -TL olarak gösterildiğini, 36,34.-TL işlemiş faiz talep edildiğini, takip çıkışının asıl alacak ve işlemiş faiz ile birlikte 6.353,06.-TL olduğu görüldüğünü,

davacının işlemiş faize yönelik itirazın iptalini talep etmediğini, Ödeme emrinde yer alan açıklamalar incelendiğinde, dava dilekçesinin konu bölümünde 1.001,78,-EURO'dan bahsedildiğini, ödeme emrinde dava dışı sigortalıya ödeme yapıldığından bahsedildiğini, davacı ödeme emrinde asıl alacağı, 6.316,72.-TL olarak gösterdiğini, dava konusu ödeme emrinin davalıya tebliğinden sonra yapılan araştırmalarda, dava dışı sigortalı kendi kendi sorumluğunda olan konularda diğer davalıdan hizmet aldığını, söz konusu konteynır, davalı tarafından işletilen liman dahilinde herhangi bir kazaya maruz kalmadığını,

konteynırdan kendiliğinden sızıntı tespit edildiği ve konteynır muhteviyatının çevreye zarar vermemesi için konteynır mevcut haliyle tedbiren sızıntı havuzuna alındığı, Ambarlı Gümrük Müdürlüğünce dava dışı sigortalı nezaretinde konteynırın kapsamındaki mühür kırılarak konteynır açıldığını konteynır iç dolum yükleyici iş emrinin düzenlemiş olduğu,

bu iş emrinde gümrük müşavirliği firma temsilcisi ile dava dışı sigortalı firmanın temsilcisinin imzalarının olduğu dava dışı sigortalı tarafından araç ile limana getirildiği ve yüklerin limana getirilmesi dava dışı sigortalı tarafından organize edildiği müşteri taleplerini dikkate alan forwarder yükün zamanda ulaşmaması veya zarar görmesi gibi konularda muhatap olacağı firma olduğu her türlü problemi çözmekle yükümlü olduğunu, yüklerin en doğru şekilde yerleştirilmesini sağlamak ... sorumluluğunda olduğunu, Yükleme planlaması da ... yerine getirmesi gereken sorumluluklardan olduğunu,

davacının sigortalısı veya diğer davalı konteynır içindeki yüklerin bağlanması işini de davalı ... A Ş'den herhangi bir talepte bulunulmadığını, Gümrük Yönetmeliği'nin 4. ve devam eden maddelerine göre; emtianın hasar görmesi halinde, bu durumunda liman işletmesine anında ihbar edilmesi gerektiğini, ancak davacının sigortalısı veya diğer davalı, yüklerin konteynır içine yerleştirilmesi sırasında, davalı ...

AŞ'ye herhangi bir ihbarda bulunmadığını, yetkisizlik ve iş bölümü alanına ilişkin itirazları kapsamında dava dosyasının Bakırköy Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine, davacıya dava değeri ve ayrıca yaptığını iddia ettiği ödeme hakkında beyanda bulunması için süre verilmesini, huzurdaki davanın ... Beylikdüzü/ İSTANBUL adresinde yerleşik ..... Şti'ne ihbar edilmesine, huzurdaki davanın ... Beykoz/ İSTANBUL adresinde yerleşik ... A.Ş.'ne ihbar edilmesine,....

Ataşehir/ İSTANBUL adresinde yerleşik ... A.Ş.'ne müzekkere yazılarak ...

Nolu konteynıra iç dolum yaptırdığı yüklerle ilgili kendi müşterilerine keşide ettiği, faturaların bir örneklerinin ve eğer yapılmış ise hizmet ve benzeri sözleşmelerin celp edilmesine, davanın reddine, icra ve iflas kanununa öngörülen orandan az olmamak üzere davacı aleyhine icra ve inkar tazminatına hükmedilmesine ve yargılama masrafları ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve beyan etmiştir. Davalı ....

Şti.' ye usulüne uygun tebligat yapılmış ise de davalı tarafça davaya cevap verilmediği anlaşılmıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...Dosya kapsamı ve hükme esas alınan bilirkişi raporu doğrultusunda, ... nolu konteynerin 01.11.2018 tarihinde ... liman sahasında yapılan parsiyel yüklemesinin yani konteynerin istiflenmesi,

sayım ve yükün yerinden oynayıp tehlike yaratmasının önlenmesi için alınacak önlemler olarak adlandırılan yükün netası işlemlerinin davadışı sigortalı tarafından kendi konteyner iç dolum planına göre ve kendisinin yönlendirme, nezaret ve sorumluluğunda gerçekleştirilmiş olmakla birlikte, bu yüklerin ... nolu konteyner içerisine yerleştirilmesi için gerekli olan hamaliye ve forklift hizmetleri ile yükleme tamamlandıktan sonra konteynerin gemiye yüklenmek üzere istife kaldırılması hizmeti I nolu davalı ...

A Ş tarafından gerçekleştirilmiş, 2 nolu davalı ... Şti. ise bu yüklemeye sadece gözlemci sıfatıyla nezaret etmiş etmiştir. Dosyada mübrez ekpertiz raporunda "Hasar sigortalı firma ...'in sorumluluğunda liman sahasında yapılan konteynır içi hatalı istif sonucu meydana gelmiştir." şeklinde ifade edildiği üzere, konteyner içerisindeki tutkal muhteviyatı yükün içinde bulunduğu 1 adet fleksi tankta oluşan hasarın kötü istifleme sonucunda meydana geldiği,

bununla birlikte dosyada yer alan fotoğraflardan da tespit edildiği üzere başka bir firmaya ait metal profil yükünün konteyner içerisinde sabitlenmemesi sebebiyle konteynerin istife alınması sırasında kayarak fleksi tankı delmek suretiyle hasar verdiği kanaatiyle, konteynerin liman sahasında istife alınması aşamasında konteynerin hiçbir kazaya (vurma, çarpma, düşürme,

devirme vs.) maruz kalmamış olması ve 06.11.2018 tarihli dava dışı sigortalı .... firması yetkilisi imzasının da bulunduğu parsiyel iç dolumun sigortalı şirketin nezaret ve sorumluluğunda kendi konteyner iç dolum planlarına göre yapıldığına ilişkin tutanak da dikkate alındığında konteynerin yüklenmesi esnasında her ne kadar liman ekip ve ekipmanları kullanılmış olsa da konteynerin iç istifleme planının, yüklenmesinin ve yükün neta edilmesinin davadışı sigortalı ....A.Ş'nin yönlendirme, nezaret ve sorumluluğunda yapılmış olması sebebiyle dava konusu hasarda davalıların sorumluluğunun bulunmadığı..." gerekçesiyle,

davanın reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİDavacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle.

Davacı şirket ile davalılar arasındaki sözleşmesel ilişki incelenmeden tarafların kusurları ve sorumluluklarının incelendiğini, hukuki uyuşmazlıklarda tarafların arasında sorumluluk ve kusur dağılımı yapılırken incelenmesi gereken ilk husus tarafların arasında bulunan hukuki ilişkinin niteliği olduğunu, çünkü bu husus tarafların tabi olduğu mevzuatı ve hükümleri belirlemede yardımcı olacak ve böylece tarafların kusur ve sorumluluk dağılımları da doğru bir şekilde yapılabileceğini,

tarafların arasındaki hukuki uyuşmazlığın niteliğinin tespit edilmemesi durumunda ise yanlış mevzuat ve hatta yanlış hükümlerin uygulanması söz konusu olabilecek ve bu da mahkemeler tarafından verilen kararın hakkaniyete ve hukuka aykırı olmasına sebebiyet vereceğini, iş bu istinaf talebinin konusu olan ilk derece mahkemesi tarafından verilen karar da bu nedenle hukuka aykırı ve hatalı olduğunu, zira ilk derece mahkemesinin davacı ve davalılar arasında bir taşıyan - taşıtan ilişkisi bulunmamasına rağmen söz konusu hukuki uyuşmazlığı taşıyıcının sorumluluğu hükümlerine göre incelemek suretiyle bir karara vardığını,

Dava-dışı sigortalının dış ilişkide gönderene ve/veya alıcıya karşı taşıyıcı sıfatı ile sorumlu olduğunun aşikar olduğunu, nitekim, bu sorumluluk sebebiyle davacı şirket tarafından hasar tazminatı ödemesi gerçekleştirildiğini ve akabinde de hasarın meydana gelmesinde sorumluluğu olan davalılara rücu ettiğini, ancak ilk derece mahkemesi ilgili uyuşmazlığı dış ilişkideki sorumluluk çerçevesinden ele aldığını ve sözleşmesel sorumluluk veya ifa yardımcısı olarak kusur bakımından sorumluluğa ilişkin hususlar göz ardı edildiğini,

tıpkı ekspertiz raporunda yer alan değerlendirmeler gibi ilk derece mahkemesince de hasarın konteyner içi hatalı istif sonucu meydana geldiği kanısına ulaşılmış fakat her nasılsa bu istifi fiili olarak gerçekleştirdiğini olan davalıların sorumluluğu bulunmadığı neticesine ulaşıldığını, bu durumun da ilk derece mahkemesince kurulmuş olan hükmün ne kadar çelişkili olduğunun göstergesi olduğunu, Yargıtay içtihatlarından da anlaşılacağı üzere;

yüke ihtimam - yüke nezaret gibi yükümlülükler emtiaları yükleyenin gönderenler olması durumlarında taşıyıcılara yüklenmiş olan ödevler olduğunu, bunun altında yatmakta olan temel neden ise taşıyıcıların emtia yüklemesi - sabitlemesi - istifi vb hususları yapmış oldukları iş gereği gönderenlere göre nispeten daha iyi bilmelerine dayandığını, bu sebeple, bu ödevlerin gönderenlerin yükleyici olmadığı durumlarda bu kadar kati şekilde işlerlik kazanması söz konusu olmayacağını, çünkü, dava-dışı sigortalının, davalılara karşı bir taşıyıcı sıfatı bulunmadığı gibi liman ekipleri de sürekli olarak konteyner tahliyesi - yüklemesi yapan,

konteyner içi sabitleme - istifleme işlemleri ile ilgilenen mesleki tecrübeleri ve deneyimleri gereği bu işe hakim olan kimseler olduğunu, her ne kadar dava-dışı sigortalının kendine ait bir konteyner iç dolum planı ve yönlendirme aksiyonları yükleme aşamasında yer alsa da bu aksiyonların kontrolü, denetimi amacıyla yüke nezaret etme ve yükleme aşamasının gözlemlenmesi görevinin davalı ....

Şti.'ye verildiğini ve bu hizmeti sebebiyle de kendisine fatura kesildiğini, ilaveten, davalı ...

Liman İşletmesi'nin de elleçleme, liman içi konteyner taşıması, ardiye masrafları ve ambar hizmetlerini gerçekleştirmeyi üstlendiğini, konteynerin yüklemesi de aynı işletmenin personelleri tarafından gerçekleştirilmiş olup verilen hizmetlere dair dava-dışı sigortalı adına hizmet faturası tanzim edildiğini, sonuç itibariyle, yukarıda açıklanan nedenlerden de görüleceği üzere ilk derece mahkemesince iş bu uyuşmazlığın tarafları arasındaki sorumluluk ve dolayısıyla kusur dağılımları yanlış hükümler uygulanarak hatalı şekilde yapılmış ve bu nedenle hakkaniyete ve hukuka aykırı bir karar verildiğini,

Dosyaya mübrez olan evraklardan anlaşılacağı üzere dava-dışı sigortalı şirket ile davalı ... Liman İşletmesi arasında emtiaların konteyner içine yükletilmesi sözleşme ilişkisi, davalı ....

Şti. ile arasında ise kontrol ve denetim işlerinin yapılması sözleşme ilişkisi bulunduğunu, Taşınan mallarda hasarın sebebi ise yüklerin istifinin bozulması sonucu konteyner içerisinde bulunan metal profilin kayarak fleksi tankı delmesi ve tank içerisinde bulunan sıvı haldeki tutkalın konteyner tabanına ve konteynerin dışına akması olduğunu, yani zararın, istifin gereği gibi yerine getirilmemesinden kaynaklandığını, Bu bakımdan istifin gereği gibi yerine getirilmesinden kimin sorumlu olduğu,

uyuşmazlığın temelini oluşturduğunu, kural olarak taşıyıcı, yardımcılarının ve adamlarının fiillerinden sorumlu olduğunu, dolayısıyla dış ilişkide taşıyıcı olan dava dışı sigortalı firmanın sorumluluğu bulunduğunu, ancak davalılar ile sigortalı şirket arasındaki ilişki incelendiğinde, yapılan sözleşmeler çerçevesinde istif ve nezaret yükümlülüğünün bu şirketlere devredilmesi sebebiyle davalı şirketlerin borcun gereği gibi ifa edilmemesinden kaynaklanan sorumluluklarının bulunması gerektiğini, Emsal nitelikteki Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2016/10502, K. 2018/4530, Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2020/1492 K. 2020/3907,

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2019/4949 K. 2020/694 sayılı ilamları sundukların,Netice itibariyle, açıklanan sebeplerden ötürü üstlenmiş oldukları istifleme işlemini gereği gibi yerine getirmeyen davalıların oluşan hasarlardan dolayı sorumlulukların esas olduğunu, davalıların bu nedenle oluşan zararları gidermekle mükellef olduğunu,Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne, karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, davacı sigorta şirketi nezdinde .... Poliçesi ile sigortalı dava dışı sigortalıya ait emtiaların hasarlanması nedeniyle ödenen sigorta tazminatının davalılardan rucuen tahsili için başlatılan ilamsız takibe vaki itirazın İİK'nın 67. maddesi uyarınca iptali istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.İlk derece mahkemesince ekspertiz raporu ve sunulu deliller inceletilerek uzmanlarından oluşan bilirkişi kurulundan alınan rapor içeriğindeki tespitler ışığında davanın reddine karar verilmiştir.

Alınan bilirkişi rapor içeriğinde, ... nolu konteynerin yüklenmesi esnasında her ne kadar liman ekip ve ekipmanları kullanılmış olsa da konteynerin iç dolum istifleme planının, yüklenmesinin ve yükün neta edilme işlemlerinin davadışı sigortalı ... A.Ş'nin yönlendirme, nezaret ve sorumluluğunda yapılmış olması sebebiyle dava konusu hasarda l ve 2 no lu davalıların bir kusurunun bulunmadığı gerekçesiyle sonuca varılmıştır. Hasarın dava dışı sigortalı ...

A.Ş. tarafından yüklerin asıl taşıyana tesliminden önceki safhada konteynere istiflenmesinden kaynaklandığı, davalıların da bu istif aşamasında dava dışı sigortalı ve .......A.Ş'nin bahse konu işin ifasında kullandığı yardımcı şahıs oldukları , davadışı sigortalı taşıma işleri komisyoncusu (...) şirket tarafından, kendisinin yönlendirme, nezaret ve sorumluluğunda 01.11.2018 tarihinde ... liman sahasında parsiyel iç dolum olarak ... limanı ekip ve elemanları kullanılarak kendi konteyner iç dolum planına göre Malta'da bulunan değişik alıcılara sevk edilmek üzere ... nolu konteynere değişik müşterilere ait eşyaların yüklemesini yaptığı,

iç dolum sonrası liman sahasında istife alınan ... nolu konteynerın liman dahilinde herhangi bir kazaya (vurma, çarpma, düşürme, devirme, vs.) maruz kalmamış olmasına rağmen anılan konteynerde 06.11.2018 tarihinde bir sızıntı tespit edilmesi üzerine konteynerin sigortalı taşıma işleri komisyoncusu (forwarder) nezaretinde konteyner kapısındaki mührü kırılarak açıldığı,

konteyner içerisinde bulunan emtiaların istifinin bozulması nedeniyle ... firmasına ait metal profilin kayarak ... firmasına ait fleksi tankı delmesi sonucunda tank içerisinde bulunan sıvı halde tutkalın konteyner tabanına ve oradan da dışarıya aktığı, bunun neticesinde konteyner içinde bulunan diğer müşterilere ait emtiaların bazılarına zarar verdiği anlaşılmıştır.

Buna göre konteynerin 01.11.2018 tarihinde ... liman sahasında yapılan parsiyel yüklemesinin yani konteynerin istiflenmesi, sayım ve yükün yerinden oynayıp tehlike yaratmasının önlenmesi için alınacak önlemler olarak adlandırılan yükün netası işlemlerinin davadışı sigortalı tarafından kendi konteyner iç dolum planına göre ve kendisinin yönlendirme, nezaret ve sorumluluğunda gerçekleştirildiği de dikkate alındığında ve , bu yüklerin ...nolu konteyner içerisine yerleştirilmesi için gerekli olan hamaliye ve forklift hizmetleri ile yükleme tamamlandıktan sonra konteynerin gemiye yüklenmek üzere istife kaldırılması hizmetinin I nolu davalı ...

A Ş tarafından gerçekleştirilmiş olduğu, 2 nolu davalı ....

Şti. ise bu yüklemeye sadece gözlemci sıfatıyla nezaret etmiş etmiş olduğu dikkate alındığında, dosyada mübrez ekpertiz raporunda "Hasar sigortalı firma ...'in sorumluluğunda liman sahasında yapılan konteynır içi hatalı istif sonucu meydana gelmiştir." şeklindeki tespitler birlikte değerlendirildiğinde davacı vekilinin dava dışı sigortalı ile davalılar arasındaki sözleşme ilişkisi ve taraf kusur ve sorumluluklar incelenmeden sonuca gidildiği yönündeki istinafı yerinde görülmemiştir.

Yine bilirkişi raporu içeriğindeki tespitler ışığında, konteyner içerisindeki tutkal muhteviyatı yükün içinde bulunduğu 1 adet fleksi tankta oluşan hasarın kötü istifleme sonucunda meydana geldiği, bununla birlikte dosyada yer alan fotoğraflardan da tespit edildiği üzere başka bir firmaya ait metal profil yükünün konteyner içerisinde sabitlenmemesi sebebiyle konteynerin istife alınması sırasında kayarak fleksi tankı delmek suretiyle hasar verdiği kanaatiyle, konteynerin liman sahasında istife alınması aşamasında konteynerin hiçbir kazaya (vurma, çarpma, düşürme,

devirme vs.) maruz kalmamış olması ve 06.11.2018 tarihli dava dışı sigortalı ... firması yetkilisi imzasının da bulunduğu parsiyel iç dolumun sigortalı şirketin nezaret ve sorumluluğunda kendi konteyner iç dolum planlarına göre yapıldığına ilişkin tutanak da dikkate alındığında davalıların TBK 112 maddesi uyarınca sorumlu görülmesi gerektiği yönündeki istinafı da yerinde görülmemiştir.Davacı vekilinini istinaf başvuru nedenleri ile sınırlı olarak dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, ilk derce mahkemesinin kararında ve gerekçesinde yasa ve usule aykırılık bulunmadığı gibi kamu düzenine aykırılık da görülmediğinden,

davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca esastan reddine dair aşağıdaki hüküm verilmiştir.