İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2022/1518 K.2022/1496

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın mahkemenin Milletler arası yetki nedeniyle yetkisiz olduğu gerekçesiyle usulden reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkili ... Sigorta AŞ, sigortacılık işi ile iştigal eden Türkiye’nin önde gelen şirketlerinden biri olduğunu, müvekkilinin, dava dışı sigortalı ...

Ticaret A.Ş.'ye ait emtianın müşterek sigortacılarından biri olup, emtiayı Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi ile %45 oranında teminat altına alındığını, çikolata, kek ve bisküvi emtiasının 205901878 numaralı taşıma senedi tahtında Türkiye'den Almanya'ya taşınmak üzere ... gemisine hasarsız ve eksiksiz bir şekilde yüklendiğini, dava konusu emtianın alıcı firmanın tesisindeki tahliye işlemleri sırasında, emtiaların ıslak olduğu görüldüğünü ve hasarın fark edilmesi akabinde ekspertiz incelemesi gerçekleştirildiğini, yapılan ekspertiz incelemesi neticesinde,

... numaralı konteynerin kapakları açıldığında bu konteynerin içindeki 30 kolinin içinde yer alan gıda emtiasının, konteynerin tavanındaki delikten, taşıma boyunca konteynerin içine yağmur ve deniz suyu girmesi neticesinde ıslanarak hasarlandığı tespit edildiğini, alıcı şirket tarafından hasarlı emtiaya ilişkin tutanak tanzim edildiğini, dava dışı sigortalıya emtiaların ıslak hasarlı olarak teslim alındığı hususunda bildirimde bulunulduğunu ve ürünlerin kendilerince kabul edilmediğini belirterek zararın karşılanılması talep edildiğini,

davalının konşimentoyu düzenlemek ve taşıma işlemini fiilen gerçekleştirmek suretiyle somut olaya konu taşımada TTK m.1191 gereğince fiili taşıyan olarak hareket ettiğini, dava dışı sigortalının uğradığı zarar müvekkilince tazmin edilmiş olup, 6102 Sayılı TTK 1472. Maddesine göre hukuken sigortalının haklarına halef olduğunu, borçlu aleyhine İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü ...

E. sayılı dosyası ile başlatılan takibe Davalı/Borçlu tarafından yapılan itiraz haksız olup, tamamen kötü niyetli olarak alacağı sürüncemede bırakmak amacıyla yapıldığını belirterek İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü ... E. sayılı dosyasına Borçlu /Davalı tarafından yapılan haksız itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili, savunmasında özetle; konişmento tahtındaki taşımalardan kaynaklanacak tüm uyuşmazlıklarda uygulanması gereken yasaların İngiliz Yasaları olduğu ve yetkili mahkemenin ise Londra' daki İngiliz Yüksek Adalet Mahkemesi olduğu taraflarca kabul edildiğini ve diğer tüm mahkemelerin yetkisinin ortadan kaldırıldığını, mal faturasına göre sigortalının mal bedelini tam ve eksiksiz tahsil ettiğinin anlaşıldığını,

iddia edilen ıslaklığın nev'ine göre yağmur suyundan ileri gelen hasarların emtea nakliyat sigortaları genel şartları uyarınca sigorta kuvertürü dışında olduğunu iddia edilen hasarın nerede ve ne şekilde meydana geldiğinin belli olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...Davalı vekili tarafından konişmentoda bulunan yetki kaydı nedeniyle Milletlerarası yetki itirazında bulunulmuş olmakla öncelikle bu hususta değerlendirme yapılması gerektiği, dava konusu taşımanın ... numaralı konişmento tahtında Yılport Limanından Antwerp Limanına yapıldığı,

uyuşmazlık yabancılık unsuru taşıdığından yetki itirazının MÖHUK kurallarına göre belirleneceği, MÖHUK 47.maddesinde, "yer itibariyle yetkinin kamu düzeni veya münhasır yetki esasına göre tayin edilmediği hallerde taraflar arasındaki yabancılık unsuru taşıyan ve borç ilişkisinden doğan uyuşmazlığın yabancı bir devlet mahkemesinde görülmesi konusunda anlaşma yapılabileceği" düzenlemesinin bulunduğu, konişmentonun arka yüzünde yer alan taşıma şartlarının düzenlendiği 26.maddesinde sözleşmeden doğan taleplerde Londra'da bulunan İngiliz Yüksek Adalet Mahkemesi'nde yetkili olacağının belirtildiği,

taşımaya ilişkin düzenlenen konişmentonun ve navlun faturasının davalı taşıyan tarafından düzenlendiği, Türk acentenin taşıma sözleşmesini yaptığına ya da taşımayı üstlendiğine dair delil bulunmadığı, bu nedenle münhasır yetkiden bahsedilemeyeceği,..." gerekçesiyle, konişmentodaki yetki şartına göre somut uyuşmazlık yönünden İngiliz Yüksek Adalet Mahkemesi'nin yetkili olduğuna karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi çok yeni tarihli kararı ile yine aynı davalının taraf olduğu dosyada konşimentodaki yetki şartı ile ilgili olarak konşimentodaki yetki şartının geçersiz olduğuna ve uyuşmazlığın çözümünde Türk Mahkemelerinin yetkili olduğuna hükmettiğini, bu kapsamda, Yargıtay'ın çok yeni tarihli kararında da görüldüğü üzere davalının iddia ettiği konşimentodaki yetki şartının geçersiz olduğunun izahtan vareste olduğunu, Davalının iddia ettiği yetki klozunun yer aldığı konşimentoda her iki tarafın imzasının bulunmaması sebebiyle, mahkemece kabul edilen yetki şartının geçersiz olduğunu,

yetki sözleşmesinin geçerli olabilmesi için TBK 13 ve TBK 14 uyarınca, "sözleşmede her iki tarafın imzası" olması gerektiğini, HMK'nın 17-18 uyarınca da yetki sözleşmesinin yazılı olması gerektiğini, bu durumda sadece bir tarafın imzasının bulunduğu konşimentoya dayanarak yetki anlaşması yapılamayacağını, Ayrıca, konşimentoda bulunan yetki klozu Borçlar Kanunu md. 20 ve md. 21 kapsamında genel işlem koşulu niteliğine haiz olduğunu, bu durumda, yetki şartının geçersiz olduğu çok açık olup;

geçersiz yetki şartına istinaden verilen yetkisizlik kararının usule ve hukuka aykırı olduğunu, Acentenin tahkim/yetki anlaşması yapabilmesi için bu hususta özel yetkisinin bulunması gerektiğini, yetki sözleşmesi yapmak için özellikle yetki verilmemiş bir acenteye verilen taahhütnamede bulunan yetki şartının da geçersiz olduğunun kabulü gerektiğini, Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve HMK m.353/a-3 gereğince mahkemenin yetkili olduğuna karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Davaya esas İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyasında; alacaklının ... Sigorta AŞ, borçlunun ... olduğu, 119,20 EUR asıl alacağın takibe konu edildiği, işlemiş faiz talebinde bulunulmadığı, harca esas değerin. 119,20 Euro= 1.013,56 TL( 1 EUR= 8,5030 TL( 23.02.2021) olarak gösterildiği anlaşılmaktadır. Eldeki itirazın iptali davasının. 05.08.2021 tarihinde açıldığı, harca esas değerin 1.194,63 TL şeklinde belirtildiği görülmüştür.

Karar tarihi ise 24.02.2022 tarihidir. HMK'nın 341/2. maddesi uyarınca, miktar ve değeri 3.000 TL'yi geçmeyen malvarlığı davalarına ilişkin kararlar kesindir. Bu miktar yeniden değerleme oranı ile hüküm tarihi olan 2022 yılı itibariyle 8.000,00 TL'ye baliğ olmuştur. İlk derece mahkemesince verilen hükme konu davanın değeri 1.194.63 TL olduğundan davada verilen karar her iki taraf yönünden kesin niteliktedir.

HMK' nın 346. maddesi gereğince kesin karara yönelik istinaf başvurusu ile ilgili ilk derece mahkemesince karar verilebileceği gibi, bu konuda olumlu ya da olumsuz bir karar oluşturulmadan, istinaf incelemesine gönderilen dava dosyaları ile ilgili olarak, aynı Yasa'nın 352 maddesi gereğince istinaf mahkemesince karar verilmesi mümkündür.

Bu açıklamalar ışığında, kanun yolu başvurusuna konu edilen kararın, karar tarihi itibariyle kesin nitelikte olması nedeniyle, istinafı kabil bir karar olmadığı anlaşılmakla, davacı vekilinin istinaf dilekçesinin reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

KANUN YOLU

HMK'nın 362/1.a maddesi uyarınca, dava konusunun değerine göre karar kesindir.