İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2023/2211 K.2024/43

Taraflar arasındaki alacak davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda davanın zamanaşımı nedeniyle reddine dair verilen hükme karşı, davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkiline ait İzmir Karşıyaka ve Bornova mağazalarından yapılan 6 adet hat ve cihaz satışlarına ilişkin.

Fraud bedeli adı altında müvekkili şirketçe yapılan kesintilerin haksız yapıldığını, bu bedellerin iadesini talep etmiş olmalarına rağmen kendilerine ödeme yapılmadığını, bayiliklerinde müşterilere hat ve cihazların mobil satışının yapıldığını, müşteri hat ve cihaz almak için başvuruda bulunduğunda gerekli belgeler talep edilip, sunulan belgeler bayi çalışanlarınca kontrol edilerek işlemlerin tamamlandığını, fatura ödemelerinde aksama olunca ...'in araştırma yaparak,

satış işlemlerinde bayiden kaynaklanan bir hata varsa ödenmeyen fatura bedellerini ceza olarak bayiye yansıttığını, söz konusu cihazlara ilişkin IMET numaralarının ..., ..., ..., ..., ..., ... olduğunu, dilekçede listesi verilen 6 adet cihaza ilişkin ... tarafından bayiye yapılan toplamda 20.012,00- TL tutarında kesintinin haksız yapıldığını, müşterinin ibraz ettiği sahte belgelerin sorumluluğunun bayiye yüklendiğini, bu nedenle Fraud bedeli adıyla müvekkili taraftan kesilen 20.012,00-TL'nin kesintinin, kesinti tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, savunmasında özetle; öncelikle davanın süresi içerisinde açılmadığını zaman aşımı itirazında bulunduklarını, dava konusu kesintileri sözleşme ve eklerine uygun olarak yapıldığından haksız olduğu yönündeki iddialarının kabulünün mümkün olmadığını, dava konusu abonelik işlemlerinde Fraud tespit edildiğinden,

davacının kabulünde ve bilgisinde olan aim ceza sistematiği uyarınca davacıya kesinti yapılmış olduğunu, abonelik işlemlerine yönelik davacının yükümlülüklerini ... bayilik sözleşmesinde düzlenmiş, bu kapsamda sözleşme hükümlerine aykırı davranan davacıya yönelik kesintilerin usulüne uygun olduğunu, sözleşme hükümleri uyarınca taraflar arasında cari hesap ilişkisi bulunduğunu, sözleşme döneminde itiraz edilmeyen cezalara 6 yıl sonra itiraz edilmesi ve dava açılmasının dürüstlük kuralına aykırı olduğunu, uyuşmazlık konusu kesintiler 6 yıl önce yapıldığından,

aradan 6 yıl geçtikten sonra haksız olduğunun iddia edilmesinin iyi niyet kurallarına aykırılık teşkil ettiğini belirterek, cevap dilekçesinde belirtilen nedenlerle davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...Somut olayda talebin, bayilik sözleşmesine aykırı düzenlendiği iddia olunan fraud kesintilerinin iadesi istemine ilişkin olduğu, alınan bilirkişi raporuna göre iadesi istenen kesintilerin 2015 yılına ilişkin oldukları(süre başlangıcı 31/12/2015 olarak belirlenmiştir), TBK'nin 147.maddesi uyarınca işbu alacak kalemine 5 yıllık zamanaşımı süresinin uygulanması gerektiği,

arabuluculuk sürecinde geçen süre(28 gün) ve pandemi nedeniyle sürelerin durduğu zaman dilimi(3 ay 2 gün) de dikkate alınarak yapılan hesaba göre zaman aşımı süresinin 31/04/2021 tarihinde dolduğu, eldeki davanın zamanaşımı süresi geçtikten sonra-16/12/2021 tarihinde-açıldığı ve davalının usulüne uygun bir şekilde zamanaşımı def'inde bulunduğu... " gerekçesiyle zamanaşımı nedeniyle davanın reddine, karar verilmiştir.

Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle.

Davaya konu kesintilerin de davalıdan defalarca faturalandırılması istenmişse de davalı herhangi bir işlem yapmadığını, davacı şirketin hak edişine el koyduğunu, delilleri arasında yer alan davalı şirket dönem çalışanı ... tarafından davacı şirkete gönderilen 09.10.2015 tarihli mail ve ekindeki tablodan; davalının, davacı şirket hak edişinden 4.837,49 TL fraud ceza kesintisi yaptığı ve bunu faturalandırmadığının görüleceğini, mahkemece alınan bilirkişi raporunda da taraflar arasındaki ticari işleyiş dikkate alındığında;

davalının, müvekkili şirkete fatura kesmesi gerekirken geri ödeme yapmamak için herhangi bir fatura kesmediği tespit edildiğini, tüm bu sebeplerle dava konusu alacağı, firmanın hakkedişine yönelik cari hesaptan kaynaklı bir alacak olmayıp taraflar arasındaki sözleşme gereği kesilen ve iadesi yapılması gereken ceza bedeli olduğundan alacağın TBK'nın 147.maddesinde öngörülen zamanaşımının uygulanmasının mümkün olmadığını, Taraflar arasındaki ticari işleyiş ve haklılıklarının bilirkişi raporu ile de kanıtlanmasına rağmen;

mahkemece, hatalı zamanaşımı defi gerekçe gösterilerek davanın reddine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, mahkemece alınan 17.10.2022 tarihli bilirkişi raporunda.

15.07.2015 tarihli verilen hizmet türü fatura, açıklama PO No: ... açıklaması ile 122.413,40 TL olarak kaydedilen borç müvekkili şirketin o aya ilişkin hakkediş alacağı olduğunu, aynı tabloda 31.07.2015 tarihli kayda bakıldığında davalı şirket tarafından, 122.413,40 TL olarak faturalandırılan hak ediş alacağına karşılık 97.685,63 TL havale yapıldığı görüldüğünü, yani yukarıda izah edildiği gibi davacı şirketin hak ediş faturası kesip davalıya bildirdiğini (122.413,40 TL), davalı tarafın da fraud bedellerini mahsup edip davacıya kalan miktarı (97.685,63 TL) ödediğini,

davalının yaptığı kesinti bedelleri de haricen bir hesapta tutulmuş olup mail yazışmalarında kayıt altına alındığını, görüldüğü gibi davalı şirket tarafından fraud adı altında bir ceza kesintisi yapılırsa; bayii tarafından evraklar tamamlandığında kesilen bedel iade edilmekte buna ilişkin de davalı taraf fatura düzenlendiğini, davalı şirketçe ticari işleyişe aykırı olarak fatura kesilmemiş olsa da davalının yaptığı kesinti ticari defter ve kayıtlarda açıkça göründüğünden davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini, davalı şirketin, müvekkiline ait İzmir Karşıyaka ve Bornova Bayiilerinde yapılmış 6 adet hat ve cihaz satışlarına ilişkin;

müvekkili şirketten Fraud bedeli adı altında haksız kesintiler yapmış bu bedellerin iadesi defaatle talep edilmesine rağmen davalı yan ödeme yapmadığını, bayii müşterilerinin sahte kimlik ibraz ederek satın aldıkları ve davalının bu sebeple ceza kestiği cihazlar belli olup müşterinin ibraz ettiği sahte belgelerin sorumluluğunun müvekkili şirkete yüklenemeyeceğinden sahte belge kullanımı belgelendirilmesine rağmen davalı tarafından yapılan kesintinin iade edilmemesi hukuka aykırı olduğunu, Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek,

kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Dava, davalı yanca Fraud bedeli adıyla davacıdan yapılan kesintilerin davalıdan tahsili istemiyle açılmış bir alacak davasıdır.

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın zaman aşımı nedeniyle reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Taraflar arasında 28.04.2014 tarihli sözleşme ile bayilik ilişkisi bulunduğu ihtilafsızdır.

Davacı bayilik ilişkisi kapsamında, davalının altı adet hat ve cihaz satışı nedeniyle "Fraud bedeli" adı altında haksız kesinti yaptığını ileri sürmüş, davalı ise zamanaşımı defi yanında yapılan kesintilerin bayilik sözleşme hükümlerine uygun olduğunu savunmuştur. Dava, taraflar arasındaki 28.04.2014 tarihli ...

Bayilik sözleşme döneminde yapılan Fraud kesintilerinden kaynaklı alacağın tahsili istemine ilişkin olduğundan, TBK'nın 146. maddesi (BK'nın125.maddesi)'ne göre on yıllık genel zamanaşımı süresine tabi olup, alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren 16.12.2021 tarihinde açılan davanın on yıllık zamanaşımı süresi içinde açıldığı anlaşılmıştır. Buna göre ilk derce mahkemesince davada zamanaşımı süresinin beş yıl gerekçesiyle kurulan hüküm isabetli olmamıştır.

İlk derece mahkemesince zamanaşımı definin bu hukuki duruma göre değerlendirilmesi gerekir. Mahkemece deliller toplanarakdosya kapsamına uygun bir karar verilmesi gerekirken, dosya kapsamına uymayan gerekçeyle verdiği hüküm isabetsiz olmuş, bu nedenlerle kararın kaldırılması gerekmiştir.

Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.a.6 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, ilk derece mahkemesini istinafa konu kararının kaldırılmasına dair aşağıdaki karar verilmiştir.