İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2024/615 K.2024/809

Taraflar arasındaki ihtiyati haciz talebinin ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda, borçlu vekilinin ihtiyati hacze itirazın kabulüne dair verilen ek karara karşı, ihtiyati haciz talep eden alacaklı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

İhtiyati haciz talep eden alacaklı vekili, talep dilekçesinde özetle; ... bank Atakum/Samsun Şubesine ait, keşidecisi ..., keşide yeri Samsun, keşide tarihi 20/12/2023, ... çek numaralı 98.000,00 TL bedelli bir adet çek aslına istinaden 33.000,00 TL alacaklı olduğunu, vadesinde borçlunun borçlarını ödemediğini, borçlunun, borcuna ve masraflarına yeterli miktarda taşınır, taşınmaz malları ile üçüncü şahıslardaki hak ve alacakları üzerine ihtiyati haciz kararı verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, 11.01.2024 tarihli kararla; borçlu hakkındaki talebinin %15 teminatla kabulü ile İİK'nın 257. maddesi gereğince 33.000,00 TL alacağı karşılamaya yeter miktarda borçlunun mal varlığının ihtiyaten haczine, karar verilmiştir.

Bu karara karşı, borçlu vekili tarafından İİK'nın 265. maddesi uyarınca itiraz edilmiştir.Borçlu vekili, itiraz dilekçesinde özetle; takip dayanağı çekin düzenleme yerinin Samsun olduğunu, muhatap bankanın bulunduğu yerin Samsun ve borçlunun ikametgâhı Samsun olduğuna göre takipte yetkili ve görevli mahkemenin Samsun Ticaret Mahkemeleri olduğunu, mahkemenin ihtiyati hacizde yetkisinin bulunmadığını, bu sebeple yetki itirazının kabulü ile Bakırköy 2. ATM'nin 2024/13 D.İş 2024/15 Karar sayılı dosyası ile verilen ihtiyati haciz kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İlk derece mahkemesince ihtiyati hacze itirazın değerlendirildiği 23.02.2024 tarihli ek kararıyla; "...Mahkememizin 11/01/2024 tarihli 2024/13 D.İş 2024/15 Karar Sayılı kararına konu olan ... çek seri numaralı, 20/12/2023 keşide tarihli, 98.000,00-TL bedelli, keşidecisi ...,çekin keşide yeri Samsun, muteriz keşidecinin adresi de ... Mah. ... Cad. No:... İç Kapı No:... Atakum/Samsun adresidir. Ayrıca muhatap banka da ... Atakum/Samsun Şubesidir.

Gerek keşide yeri, gerek borçlunun ikametgah adresi gerekse muhatap bankanın adresi mahkememizin yetkisi dahilinde bulunmamaktadır. Alacaklı, yetkisiz olan Bakırköy mahkemelerinden ihtiyati haciz talep ettiğinden yetkili mahkemeyi belirleme konusunda seçimlik hak muteriz borçluya geçmiştir. Muteriz borçlu adresi itibariyle Samsun Asliye Ticaret Mahkemelerinin yetkili olduğunu belirtmek suretiyle seçim hakkını bu şekilde kullanmıştır.

Dolayısı ile İİK'nun 50, HMK'nun 6. Maddesi gereğince ihtiyati haciz kararı verme yetkisi Samsun Asliye Ticaret Mahkemelerine ait olmakla, mahkememizin yetkili olmadığı anlaşılmakla yetki yönünden yapılan itirazın kabulü ile mahkememizce verilen ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına..." karar verilmiştir. Bu ek karara karşı, alacaklı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ İhtiyati haciz talep eden alacaklı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle.

Aranacak borç niteliğine sahip olan, çeke dayalı bir alacağın, çekin muhatap bankaya ibraz edilmesi ve muhatap banka tarafından ‘karşılıksızdır’ işlemi görmesi sonucunda artık aranacak borç niteliğini kaybedip ‘götürülecek borç’, bir başka deyişle alacaklının ikametgahında ifa edilecek borç niteliğine dönüşeceği, Yargıtay tarafından kabul edildiğini, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E: 2016/12481 K: 2016/879 ve Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2016/8892 K. 2016/7362 T.

20.9.2016 tarihli kararlarının ekli olduğunu, Kambiyo senetlerinden doğan alacaklar aranacak alacak niteliğinde olduğundan bu alacaklar için 6098 sayılı TBK’nın 89/1.

(818 Sayılı BK’nın 73/1) hükmü uygulanamayacağını, çekten kaynaklanan borcun alacaklısı borçlunun yerleşim yerinde, birden fazla borçlu bulunması halinde borçlulardan birinin yerleşim yerinde, çekin keşide yerinde, ödeme yerinde (6102 sayılı TTK’nın 781/2 fıkrası uyarınca çekte açıklık yoksa, muhatabın ticaret unvanı yanında gösterilen yer ödeme yeri sayılacağını, muhatabın ticaret unvanı yanında birden fazla yer gösterildiği takdirde, çek, ilk gösterilen yerde ödeneceğini, böyle bir açıklık ve başka bir kayıt da yoksa, çek muhatabın merkezinin bulunduğu yerde ödeme yeri sayılır.) ihtiyati haciz talebinde bulunabileceğini, Ayrıca,

muhatap bankaya ibraz edilen ancak karşılıksız kalan çeke dayalı borcun, bu şekilde aranması tüketildikten sonra, götürülecek borç niteliği kazanacağını ve HMK’nın 10. maddesi uyarınca ifa yeri olarak BK’nın 89. madde hükmü nedeniyle, alacaklının ikametgah yeri mahkemesi de ihtiyati haciz talebinde yetkili mahkeme haline geleceğini, Ayrıca müvekkilinin tarafında çek... bank Bayrampaşa Şubesine ibraz edildiğini, söz konusu banka adresi "... Mah. ... Sok. ... Apt. No:...

Zeytinburnu olduğunu, Zeytinburnu ilçesi ise Bakırköy adliyesi sınırları içinde kaldığını, bu durumda da Bakırköy Mahkemelerinin yetkili ve görevli olduğunu, Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu ek kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, ek kararın kaldırılmasına ve itirazın reddine karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Talep, İİK'nın 265.maddesi uyarınca ihtiyati hacze itirazın kabulüne dair verilen ek kararın istinafına ilişkindir.

İlk derece mahkemesince borçlu vekilinin ihtiyati hacze itirazın kabulüne dair verilen ek karara karşı, ihtiyati haciz talep eden alacaklı vekili tarafından, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

İİK'nın 258. maddesinde ihtiyati hacze 50. maddeye göre yetkili mahkeme tarafından karar verileceği belirtilmiş, aynı yasanın 50. maddesiyle "Para veya teminat borcu için takip hususunda Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun yetkiye dair hükümleri kıyas yolu ile tatbik olunur.

Şu kadar ki, takibe esas olan akdin yapıldığı icra dairesi de takibe salahiyetlidir." şeklindeki düzenleme uyarınca ihtiyati hacizde yetkili mahkemenin belirlenmesi hususunda HMK'nın yetkiye ilişkin hükümlerine atıfta bulunulmuştur. Kambiyo senetlerinden doğan alacaklar aranacak alacak niteliğinde olduğundan, bu alacaklar için TBK'nın 89/1 hükmü uygulanamaz.

Çekten kaynaklanan borcun alacaklısı borçlunun yerleşim yerinde, birden fazla borçlu bulunması hâlinde borçlulardan birinin yerleşim yerinde, çekin keşide yerinde, ödeme yerinde (6102 sayılı TTK'nın 781/2 fıkrası uyarınca çekte açıklık yoksa, muhatabın ticaret unvanı yanında gösterilen yer ödeme yeri sayılır. Muhatabın ticaret unvanı yanında birden fazla yer gösterildiği takdirde, çek, ilk gösterilen yerde ödenir.

Böyle bir açıklık ve başka bir kayıt da yoksa, çek muhatabın merkezinin bulunduğu yerde ödeme yeri sayılır) ihtiyati haciz talebinde bulunabilir.

Ayrıca, muhatap bankaya ibraz edilen ancak karşılıksız kalan çeke dayalı borç, bu şekilde aranması tüketildikten sonra, götürülecek borç niteliği kazanır ve HMK’nın 10. maddesi uyarınca ifa yeri olarak TBK'nın 89. madde hükmü nedeniyle, alacaklının yerleşim yeri mahkemesi de ihtiyati haciz talebinde yetkili mahkeme hâline gelir (Dairemizin Emsal 2024/154 E 2024/231 K 15.02.2024 T kararı). Somut olayda, ihtiyati hacze konu ...

AŞ Atakum/Samsun Şubesinden verilme, 20.12.2023 keşide tarihli, 98.000 TL bedelli çekin keşidecisi ... olup, çek ... AŞ emrine keşide edilmiştir. Keşide tarihinde ibraz edilen çekin 92.000 TL'lik kısmının karşılığının bulunmadığı bankaca belirlenmiş ve takas sistemi üzerinden ödeme yapılmadığı şerh edilmiştir.

Muhatap bankaya ibraz edilen ve karşılıksız çıkan çeke dayalı alacağın bu şekilde aranması tüketildikten sonra götürülecek borç niteliği kazandığı, TBK'nın 89. maddesinde belirtilen alacaklının yerleşim yeri mahkemesinin de ihtiyati haciz talebinde yetkili mahkeme hâline geldiği anlaşılmıştır. Dosyadaki belgelerden ihtiyati haciz talep eden alacaklının yerleşim adresinin ... Mah. ... Cd. B No:... İç Kapı No...

Bakırköy olduğu, ihtiyati haciz talebi yönünden Bakırköy Asliye Ticaret mahkemelerinin yetkili olduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda alacaklının yerleşim yeri itibariyle HMK'nın 10 ve TBK'nın 89. maddeleri uyarınca ihtiyati haciz kararı veren mahkeme yetkilidir. Bu hukuki açıklamalara göre ilk derece mahkemesince borçlu vekilinin itirazının reddine karar verilmesi gerekirken, kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Yukarıda açıklanan gerekçelerle, HMK'nın 353/1.b.2 ve İİK'nın 265/5 maddeleri uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, ihtiyati haciz talep eden alacaklı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, ilk derece mahkemesinin ihtiyati hacze itirazın kabulüne dair verdiği