İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2024/619 K.2024/875

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın usulden reddine dair verilen karara karşı, davacı tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkilince satılarak teslim edilen emtia borcunun ödenmemesi üzerine, fatura, irsaliye ve davacını ticari defterlerine dayalı cari hesap ekstresinden kaynaklanan 267.738.57 TL alacağın tahsili amacıyla Büyükçekmece ... İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyasında başlatılan takibe yönelik itirazın haksız olduğunu, müvekkilinin yerleşim yeri itibariyle TBK'nın 89. ve HMK'nın 10. maddesi uyarınca takibin yapıldığı icra dairesinin yetkili olduğunu, davalı şirketçe yapılan iadelerin cari hesap borcundan mahsup edildiğini ileri sürerek, itirazın iptali ile takibin ve devamına ve alacağın %20'sindenden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı, davaya cevap vermemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...Somut olayda icra dairesinin yetkisine itiraz edilmiştir. Davalı şirket adresinin Ankara olduğu anlaşılmıştır. TBK.nın 89/1. maddesi hükmüne göre, para alacakları, alacaklının yasal ikametgahında ödenir. İlgili maddenin uygulanması için taraflar arasında sözleşme veya ticari ilişkisinin kurulması gerekmektedir.

Davacı vekilinin 07/12/2023 tarihli beyanına göre; taraflar arasında cari hesap sözleşmesi bulunmadığı anlaşılmıştır. Davalı taraf ise borca itiraz dilekçesinde borcu kabul etmemektedir. Bu suretle davacı tarafından akdi ilişkinin varlığı kanıtlanamamıştır. Davacının HMK’nın 10 ve TBK'nın 89/1 maddesi gereğince kendi yerleşim yerinde dava açması mümkün değildir. Tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde.

HMK'nun 6.maddesi genel yetki incelendiğinde: davalının yerleşim yerinin Ankara olduğu, davacının davasını BK 89 maddesine dayanarak dava açtığı ancak mevcut olayımızda BK 89 maddesinin uygulama alanının olmadığı, davalının da borca itiraz dilekçesiyle süresinde yetki itirazında bulunduğu göz önüne alınarak davacının kanun ile belirlenen tüm yetki kurallarına uymadan tüm bu yetki kuralları bertaraf edilerek kanunen belirlenen yetkili icra dairesinde takip başlatmadığı anlaşıldığından sonuç olarak usulüne uygun icra takibi yapılmadığı,

bunun HMK'nın 114/2. maddesi kapsamında dava şartı olduğu gerekçesiyle HMK'nın 114/2 ve 115/2. maddeleri gereğince davanın dava şartı noksanlığından..." gerekçesiyle davanın usulden reddine, karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle. Davalı aleyhine Büyükçekmece ... İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyasında, fatura, irsaliyeli fatura ve müvekkili şirketin ticari defterlerine dayalı cari hesap alacağının tahsilinin istenildiğini, irsaliyeli faturaların dava dilekçesi ekinde mahkemeye sunulduğunu, emtianın teslim edildiğinin irsaliyeli fatura ile kanıtlandığını, bu durumun taraflar arasında akdi bir ilişkinin varlığını kanıtladığı gibi, mahkemece getirtilen 2021 yılına ilişkin BA-BS formlarından da taraflar arasında ticari ilişki kurulduğunu gösterdiğini, bu nedenle müvekkilinin yerleşim yeri mahkemesinin yetkili olduğunu, bir çok Yargıtay kararında,

faturaya dayalı bir miktar paranın ödenmesine ilişkin olan borçların TBK.'nın 89. maddesi uyarınca götürülecek borç niteliğinde olduğundan alacaklının ikametinin olduğu yerin mahkemesi ve icra dairesinin de yetkili olduğuna karar verildiğini, Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE Dava, satım sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili amacıyla başlatılan ilamsız icra takibine yönelik itirazın İİK'nın 67. maddesi uyarınca iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın usulden reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Uyuşmazlık, ticari ilişkinin itiraz konusu olmadığı işbu davada, alacaklının kendi adresine göre yetkili olduğu belirtilen icra dairesinde başlatmış olduğu icra takibinde icra dairesinin yetkili olup olmadığı ve mahkeme kararının usul ve yasaya uygun bulunup bulunmadığına ilişkindir.

Dosya kapsamından, davacı tarafça davalı adına değişik tarihli faturalar ve sevk irsaliyeleri düzenlendiği, faturalarda davalı adresinin Çankaya/Ankara olarak gösterildiği, davacı şirket adresinin ise Beylikdzü/İstanbul olduğu, davacının ticari merkezinin bulunduğu Beylikdüzü ilçesinin takip yönünden Büyükçekmece adliyesi sınırlarında olduğu anlaşılmıştır.

Davacı tarafından satıma konu fatura ve iade faturalarının takip edildiği bakiye işleyen hesap alacağı olan 267.738.57 TL'nin tahsili amacıyla Büyükçekmece ...İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı dosyasında ilamsız takip başlatılmıştır. Ödeme emrinin tebliği üzerine süresinde, Ankara icra dairelerinin yetkili oluğu belirtilerek icra dairesinni yetkisi ile borç ve ferilerine itiraz edilmiştir.

İcra dairesinin yetkisi İİK'nın 50. maddesinde düzenlenmiş olup, HMK'daki mahkemelerin yetkisini düzenleyen hükümler çerçevesinde, ön sorun (hadise) şeklinde incelenip karara bağlanması gerekir. İcra müdürlüğünün yetkisine vaki itirazın haklı olduğu sonucuna varılması halinde, mahkemece, davanın, dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmesi gerekecektir.

Çünkü, itirazın iptali davalarında, icra dairesinin yetkisine itiraz halinde, yetkili icra dairesince ödeme emri tebliğ edilmiş olması, HMK'nın 114/2. maddesi anlamında özel dava koşuludur. Somut olayda ise davalı icra takibine yapmış olduğu itirazda, ticari ilişkiyi inkâr etmemiş, icra dairesinin yetkisiz olduğunu ve alacağın zamanaşımına uğradığını savunmuştur.

Mahkemece getirtilen davalıya ait BA formunda 2011 yılında taraflar arasındaki ticari ilişkide, davacının düzenleyerek davalıya gönderdiği faturaların vergi dairesine bildirildiği anlaşılmaktadır. Satım veya hizmet sözleşmeleri TBK'nın 1. maddesi uyarınca tarafların karşılıklı iradelerinin uyuşması ile kurulmuş olur. Bu tür sözleşmelerin geçerliliği için bir şekil şartı öngörülmemiştir.

Bu itibarla, itiraz dilekçesi içeriği, faturalar, sevk irsaliyeleri ve tarafların BA-BS formlarından taraflar arasında bir sözleşme ilişkisinin bulunduğu anlaşılmaktadır. Cari hesap sözleşmesi TTK'nın 89. maddesinde düzenlenmiş olup, taraflar arasında cari hesap sözleşmesinin bulunmaması, satım sözleşmesinden kaynaklanan ve karşılıklı alacak ve borçların takip edildiği bir açık/işleyen hesap ilişkisinin bulunmasına engel değildir.

Getirtilen belgelerden taraflar arasında bir satım sözleşmesi ilişkisinin bulunduğu anlaşılmaktadır. TBK'nın 89. maddesi gereğince para borcu alacaklıya götürülerek ödenmesi gereken borçlardan olduğundan, HMK'nın 10. maddesi uyarınca davacının yerleşim yeri icra dairesi ve mahkemeleri de yetkilidir.

Davacı alacaklının yerleşim yerinin adresinin bulunduğu yer itibariyle Büyükçekmece İcra Daireleri yetkili olduğundan, davalı vekilinin icra dairesinin yetkisine itirazı yerinde değildir. TBK'nın 89/1 ve HMK'nın 10. maddeleri uyarınca, davanın para alacağına ilişkin bulunması nedeniyle alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yeri icra dairesi de yetkili olduğu gözetilerek, sonucuna göre bir karar verilmesi gerekir (Bkz.

Yargıtay 19. HD, 04.11.2015 tarih, 2015/2795 Esas; 2015/14017 Karar sayılı ilamı). Bu nedenle ilk derece mahkemesince, icra dairesinin yetkisine vaki itirazın reddine karar verilerek, işin esası incelenmesi gerekirken, özel dava şartının sağlanmadığı gerekçesiyle verilen karar usul ve yasaya aykırı olmuştur.

Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.a.4 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına dair aşağıdaki karar verilmiştir.