İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2025/1319 K.2025/1656

Zayi belgesi verilmesi talebinin ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine dair verilen karara karşı, davacı...vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı...vekili, dava dilekçesinde özetle; davacı...şirketin tam hissedarı ve yetkilisi olduğunu, 25.12.2024 tarihinde ... plakalı aracının Arnavutköy'de çalındığını ve bu konu hakkında Gaziosmanpaşa Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunduğunu, şirkete ait karar defterlerinin çalınan aracın içinde bulunduğunu ileri sürerek, davacı ...'ne ait karar defterlerinin zayi olduğunun tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, davacı...şirket yetkilisi tarafından sunulan dava dilekçesinde 25/12/2024 tarihinde şirket yetkilisine ait ... plakalı aracın çalındığının, davacı...şirkete ait karar defterinin bu aracın içinde bulunduğunun ve aracın çalınmasıyla şirket defterinin zayi olduğunun beyan edilerek bu davanın açıldığı, davaya konu hırsızlık olayına ilişkin davacı...şirket yetkilisinin şikayetçi olduğu Gaziosmanpaşa Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2025/7476 soruşturma sayılı dosyasının dosyamız içerisine alındığı,

soruşturma dosyası incelendiğinde şirket yetkilisinin 06/01/2025 tarihli ifadesinde yaklaşık 15 gün önce şirkete ait karar defteri ve imza sirkülerinin içerisinde bulunduğu çantasının ... plakalı araç içerisinden çalındığının beyan edildiği, soruşturma dosyasındaki ifadesinde hırsızlık olayının tarihi tam olarak bildirilmemekle ifade tarihinden yaklaşık 15 gün önce olduğunun belirtildiği,

ifade tarihinden 15 gün öncesinin dava dilekçesinde belirtilen tarihten daha önceki bir tarih olmakla dava dilekçesinde net bir tarih belirtildiğinden hırsızlık olayının gerçekleştiği tarih olarak dava dilekçesinde belirtilen ve kabul edilen 25/12/2024 tarihinin esas alınması gerektiği, 6102 sayılı TTK'nun 82/7 maddesi kapsamında zayi belgesi verilmesi isteminin tacirin öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde istenmesi gerektiği, anılan sürenin hak düşürücü süre olduğu,

hırsızlık olayının gerçekleştiği beyan edilen 25/12/2024 tarihinden 30 günlük hak düşürücü süre geçtikten sonra bu davanın açıldığı..." gerekçesiyle, hak düşürücü süre nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı...vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı...vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Bir aylık yasal süre dolmadan Gaziosmanpaşa Cumhuriyet Başsavcılığına kayıp başvurusunda bulunduğunu, ancak yabancı olması nedeniyle ticari defterler hakkındaki yetkinin ticaret mahkemelerinde olduğunu öğrendikten sonra İstanbul 5 Asliye Ticaret Mahkemesinde dava açtığını, mahkemece bir aylık sürede dava açılmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verildiğini, yabancı olması nedeniyle Türkiye Cumhuriyeti'nin ilgi yasa ve mevzuatlarını bilmediğinden yasal süre içerisinde bu başvuruyu yapamadığını, Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne, karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, TTK'nın 82/7.maddesi uyarınca, zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince talebin reddine karar verilmiş, bu karara karşı davacı...şirket temsilcisi tarafından, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.05.07.2022 tarihli ve 31887 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7417 sayılı Kanunun 55.maddesi ile değişik TTK'nın 82/7. maddesi uyarınca, bir tacirin saklamakla mükellef olduğu defter ve kâğıtlar;

hırsızlık veya yangın, su baskını, yer sarsıntısı gibi bir afet sebebiyle ve kanuni müddet içinde ziyaa uğrarsa, tacir ziyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yerin yetkili mahkemesinden kendisine zayi belgesi verilmesini isteyebilir. Mahkeme, lüzumlu gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir. Böyle bir vesika almamış olan tacir defterlerini ibrazdan kaçınmış sayılır. Re'sen araştırma ilkesi TTK'nın 82/7.madesinde de belirtilmiştir.

Kanunda ''isteyebilirler'' denmiş ise de bu bir zorunluluk niteliğindedir. Zayi belgesi için açılan dava, çekişmesiz yargı işidir.TTK'nın 82/7.maddesinde, zayi belgesi verilmesini gerektirecek zayi olma durumları sınırlı olarak sayılmamış ise de tacirin zayi belgesi isteyebilmesi için, defterlerin zayi olmasında kusur ve sorumluluğunun bulunmaması, tedbirli bir tacir gibi davranmasına rağmen zayi olayına engel olamamış durumda olması gerekir.

Madde metninde yangın, su baskını veya yer sarsıntısı ibarelerinden sonra yer alan "gibi" sözcüğüyle, benzer olaylar kastedilmiştir.İlgili Yasa maddesinde belirlenen bir aylık süre hak düşürücü süre olup, davanın bu süre içerisinde açılması gerekmektedir.

Davacı, ticari defterlerinin 25.12.2024 tarihinde çalındığını ve süresi içerisinde suç duyurusunda bulunduğunu, ancak yabancı olması nedeniyle mevzuatı bilmediğini ve sonradan zayi belgesi verilmesi konusunda ticaret mahkemelerinin görevli olduğunu öğrenmesi ile bu davayı açtığını belirtmiştir. Dava tarihi 27.01.2025 olup, 25.12.2024 tarihinden itibaren bir aylık yasal sürenin dolduğu anlaşılmaktadır.

Tacir olan davacının Türkiye'de ticari faaliyet yürütmekle, bu faaliyet için tutulması gereken defter ve belgelerin bilinmesi gerektiği gibi, bu defterlerin saklanması ve belgelerin herhangi bir nedenle zayi olması nedenle yapılacak işlemleri de bilmesi gerekmektedir.

Kanunda düzenlenen bir sürenin bilinmemesi, davacıya fazladan bir hak sağlamayacağı ve davanın süresinden sonra açıldığının anlaşılması nedeniyle, mahkemenin kabul ve gerekçesi yerinde olup davacının istinaf başvurusu yerinde görülmediğinden, davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.b.1. maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararı usul ve yasaya uygun olup davacı...tarafça ileri sürülen istinaf nedenleri yerinde görülmediğinden, istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki karar verilmiştir.

KANUN YOLU

HMK'nın 362/1.a maddesi uyarınca dava değeri itibariyle karar kesindir.