İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi E.2025/1566 K.2025/1574

Taraflar arasındaki alacak davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sırasında, davacı vekilinin ihtiyati haciz talebinin reddine dair verilen ara karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; ... Akaryakıt Dağıtım A.Ş. ile ... Grup Pet. Loj. Ot. Enj. Gıda San. Tic. Paz. Ltd. Şti. arasında, Seymenli Mah. Gazi Mustafa Kemal Bulvarı No:...

Mezitli Mersin adresinde bulunan taşınmaz üzerindeki akaryakıt istasyonunda 24/12/2021 tarihinde akaryakıt bayilik ilişkisi kurulduğu ve 22/11/2023 tarihinden itibaren üç yıl süre ile geçerli olmak üzere Çerçeve Protokol ve Bayilik Sözleşmesi imzalandığını, 22/11/2023 başlangıç tarihli bayilik ilişkisinin süresi dolmadan, davalı bayi tarafından keşide edilen Mersin 8. Noterliği 27/03/2025 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarname ile bayilik sözleşmesinin feshedildiğinin bildirildiğini, müvekkili şirket tarafından keşide edilen Beşiktaş 16. Noterliği 28/03/2025 tarih ve ... yevmiye numaralı cevabi ihtarname ile,

fesih iradesinin ne zamandan itibaren geçerli olacağının muğlak olduğu, bu nedenle aksi bildirilene kadar sözleşmelerin geçerli ve yürürlükte olduğu, aksi halde müvekkili şirket nezdinde doğacak her neviden alacağın öncelikle teminatlardan karşılanmak suretiyle tahsili yoluna gidileceğinin geçerli olmak üzere feshedildiğini bildirdiğini, Çerçeve Protokol'ün 12. Maddesi ile sözleşmenin feshi halleri düzenlendiğini, buna göre, sözleşmeyi süresinden önce fesheden davalı bayinin, Çerçeve Protokol'ün 12-c maddesi uyarınca, erken fesih cezai şart bedeli ödeme yükümlülüğü bulunduğunu, işbu cezai şart bedelinin,

protokolde kararlaştırılan şekilde güncellenmiş tutarının 1.203.375,00 TL olduğunu, Çerçeve Protokol'ün "Malzeme ve Teçhizat" başlıklı 5. Maddesi ile, davacı dağıtım şirketi tarafından davalı bayiye ariyeten verilen malzemeler ile ilgili prosedürün hüküm altına alındığını, davalıya ariyeten teslim edilen malzemelerin davacı şirket tarafından sökülüp teslim alınmış olmakla, ariyetlerin söküm masrafının tahsili için davalı bayi adına 04/04/2025 tarihli KDV dahil 177.228,00 TL tutarlı fatura düzenlendiğini ve fakat bu tutarın da ödenmediğini, taraflar arasında 22/11/2023 tarihinde başlayan üç yıl süreli sözleşmesel ilişkinin süresinden önce,

sözleşmenin henüz 16. ayında fesheden davalı bayinin bu eyleminin müvekkilinin kar kaybına sebep olduğunu, kar mahrumiyeti alacağının ödenmesi adına, 04.04.2025 tarih ve 681.449,24 TL tutarlı fatura düzenlenmişse de söz konusu tutarın da davalı borçlu tarafından ödenmediğini belirterek;

dava konusu edilen üç adet fatura karşılığı müvekkilinin davalıdan toplam alacağının 2.062.102,24 TL olduğunu, davalı şirket tarafından müvekkili şirket lehine düzenlenen 50.000,00 TL tutarlı banka teminat mektubunun nakde çevrilmek suretiyle tahsil edildiğini, ayrıca davalının 105.744,53 TL tutarındaki prim bedeli alacağının da müvekkili şirket alacağından mahsup edilmiş olduğunu, müvekkili şirketin davalı bayiden 1.906.357,71 TL tutarında alacağı bulunduğunu iddia ederek, şimdilik davalıya ait ve taraflar arasındaki bayilik ilişkisine konu Mersin ili, Mezitli İlçesi, Seymenli Mahallesi ...

Ada 3 Parselde kayıtlı, Seymenli Mah. Gazi Mustafa Kemal Bulvarı No:... Mezitli Mersin adresinde bulunan taşınmaz tapu kaydı üzerine, hak kısıtlayıcı işlemlere karşı davacı müvekkilinin alacak hakkını üçüncü şahıslara karşı korur mahiyette gereğinde takdir edilecek teminat karşılığında ihtiyati haciz konulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ

İlk derece mahkemesi, ihtiyati haciz talebini değerlendirdiği 11.08.2025 tarihli ara kararında; "...Dava; taraflar arasında düzenlenen bayilik sözleşmenin haksız ve erken feshi nedeniyle ödenmesi gereken cezai şart bedeli, ariyet malzemelerin söküm masrafları için sarf edilen tutar ve davacı şirket lehine doğan kar mahrumiyeti alacağının tahsili istemine ilişkindir.

Davacı tarafça sunulan ariyet demirbaş belgesi, bayilik sözleşmesi, çerçeve protokol ve ihtarnamenin dava konusu alacağın varlığı ve miktarını yaklaşık olarak ispat yeterli olmadığı yaklaşık ispat koşulunun oluşmadığı anlaşılmakla İİK 257. ve devamı maddelerinde düzenlenen şartların gerçekleşmemiş olması..." gerekçesiyle, davacı vekilinin ihtiyati haciz talebinin reddine karar verilmiştir.Bu ara karara karşı, ihtiyati haciz talep eden davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle;Müvekkili ile davalı arasında Mersin Mezitli ilçesinde bulunan taşınmaz üzerindeki akaryakıt istasyonunda 24.12.2021 tarihinde bayilik sözleşmesi kurulduğunu, 22.11.2023 tarihinden itibaren ise üç yıl süreli geçerli olmak üzere çerçeve protokol ve bayilik sözleşmesi imzalandığını, süre dolmadan davalı tarafın tek taraflı olarak 28.03.2025 tarihinde geçerli olmak üzere sözleşmeyi feshettiğini bildirir ihtarname gönderdiğini, doğmuş alacakların tahsili amacı ile faturalar düzenlendiğini ancak fatura bedellerinin ödenmediğini,

sözleşmede alacaklara ilişkin açık hükümler bulunmakta iken ispat kuralının gerçekleşmediğinin kabulünün hak kaybına neden olacağını, sözleşmenin 12.maddesinde fesih hallerinin düzenlendiğini, erken fesih nedeniyle cezai şart bedeli ödemesinin yükümlülüğü bulunduğunu, yine kar mahrumiyeti ödenmesinin gerektiğini, 5.maddede ise ariyetlerin söküm masrafları için davalı adına fatura düzenlendiğini belirterek, mahkemenin ret kararının kaldırılmasını ve ihtiyati haciz kararı verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, standart bayilik sözleşmesinin haksız ve erken feshi nedeniyle ödenmesi gereken cezai şart bedeli, ariyet malzemelerinin söküm masrafları ile kâr mahrumiyet alacağının tahsili istemlerine ilişkindir.İlk derece mahkemesince, ihtiyati haciz talebinin reddine karar verilmiş; reddine dair verilen ara karara karşı, davacı vekili tarafından, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleriyle ve kamu düzenine aykırılık yönleriyle sınırlı olarak yapılmıştır.Dosya kapsamından, taraflar arasında standart bayilik sözleşmesinin imzalanmış olduğu, sözleşmenin 28.03.2025 tarihli noter ihtarnamesi ile davalı bayi tarafından tek taraflı olarak feshedildiği, davacı şirket tarafından davalı şirket adına erken fesih cezai şart bedeli 1.203.375,00 TL , 681.499,24 TL kar mahrumiyet bedeli ve kurumsal kimlik söküm yansıtma bedeli ile otomosyon söküm yansıtma bedeli olarak 177.228,00 TL e-faturalar düzenlendiği, faturaların tarihinin 04/04.2025 olduğu,

faturalardan kaynaklanan alacağın tahsili amacı ile davacının fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla iş bu davayı açmış olduğu anlaşılmıştır.

İİK'nın 257. maddesinde ihtiyati haciz şartları düzenlenmiş olup maddede, rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısının, borçlunun yedinde veya üçüncü şahıstan olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacakları ile diğer haklarını ihtiyaten haczettirebileceği belirtilmiş, maddenin 2. fıkrasında ise iki bent halinde, vadesi gelmemiş borçlardan dolayı, borçlunun muayyen yerleşim yerinin olmaması,

borçlunun taahhütlerinden kurtulmak maksadı ile mallarını gizlemeye, kaçırmaya veya kendisi kaçmaya hazırlanır ya da bu maksatla alacaklının haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunursa ihtiyati haciz istenebileceği düzenlenmiştir.İİK'nın 258. hükmüne göre, ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için mahkemenin alacağın varlığı ve miktarı hakkında kanaat edinmiş olması yeterlidir.

Mahkemenin alacağın varlığına kanaat getirmesinden anlaşılması gereken alacağın usul kurallarına göre kesin bir şekilde ispat edilmesi değildir. Bu hükme göre alacaklının, alacağının varlığını ve muaccel olduğunu tam ve kesin olarak ispat etmesi aranmamakta, bu konuda mahkemeye kanaat verecek delilleri göstermesi yeterli kabul edilmektedir.

İİK'nın 257. maddesi uyarınca ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için alacağın muaccel ve rehinle temin edilmemiş olması gerekmektedir.Somut olayda, davacı vekili tarafından, sözleşmenin haksız ve erken feshedildiği iddiası ile faturalardan kaynaklanan alacak kalemlerinin olduğu iddiası ile ihtiyati haciz talebinde bulunulmuştur. Fatura tek başına alacağın varlığını ve tutarını kanıtlamaya yeterli değildir.

Taraflar arasında sözleşme ve eklerinin varlığı ile fesih ve diğer ihtarnamelerde ihtiyati haciz kararı için kanaat getirecek deliller arasında kabul edilemeyecektir. Ticari ilişkinin varlığı ihtiyati haciz şartları için yeterli değildir. İİK'nın 258. maddesi kapsamında alacak ve icabında haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek delillerin alacaklı tarafından gösterilmesi gerekmektedir.

Bu nedenle mahkemece yaklaşık ispat şartının oluşmadığı gerekçesiyle ihtiyati haciz talebinin reddine dair verdiği ara kararda bir isabetsizlik görülmemiştir. Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.b.1 ve İİK'nın 258/3 maddeleri uyarınca, ihtiyati haciz talep eden davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki karar verilmiştir.

KANUN YOLU

HMK'nın 362/1.f ve 258/3. maddeleri uyarınca karar kesindir.