İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi E.2018/128 K.2018/92

Taraflar arasında görülen davanın yerel mahkemece yapılan yargılaması sonucunda verilen hükme karşı istinaf yoluna başvurulmuş olup, duruşmasız olarak dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ

Davacılar vekili, müvekkilinin sözleşme gereğince davalılar murisinden alacağı olan 50.000,00 USD'nin tahsiline, toplam 250.000,00 TL bedelli iki bononun iadesine karar verilmesini istemiş, mahkemece 31/01/2017 tarihli tensip ile dava dilekçesinin 6100 sayılı HMK'nın 114/1-c ve 115/2 maddeleri gereğince görev yönünden usulden reddine, mahkemenin görevsizliğine, dosyanın İstanbul Asliye Hukuk Mahkemesi'ne gönderilmesine karar verilmiştir. Karara karşı, davalılar ... ve ... vekilince istinaf talebinde bulunulmuştur.

6100 sayılı HMK'nın 114/1-c maddesine göre mahkemenin görevli olması dava şartıdır. Dava şartları ve ilk itirazlar ön inceleme ile sonuca bağlanır. HMK'nın 137/1 ve 139/1 maddeleri gereğince ön inceleme, tarafların karşılıklı olarak dilekçelerini vermesinden sonra yapılır.

Buna göre, görevsizlik kararı verilebilmesi için; dava dilekçesinin davalıya tebliği ve cevap süresinin beklenmesi, davalının süresi içinde cevap verilmesi halinde cevap dilekçesinin davacıya tebliği, davacının cevaba cevap süresinin beklenmesi, dilekçe verdiğinde davalıya tebliği ve davalının ikinci cevap dilekçesi sunma süresinin beklenmesi gerekir. HMK'nın 138.

Maddesinde dava şartları ve ilk itirazlar hakkında dosya üzerinden karar verilebileceği düzenlenmiş olsa da, bu hüküm dilekçelerin karşılıklı olarak teatisi mecburiyetini ortadan kaldırmaz. Kanun'un 137/1. Maddesinde ön incelemenin dilekçelerin karşılıklı teatisinden sonra yapılacağı açıkça düzenlenmiş olup, bu kapsamda 115/1. madde hükmü davalıya dava dilekçesi tebliğ edilmeden karar verilebileceği şeklinde yorumlanamaz.

Bunun dışında 1086 sayılı HUMK'da iddia ve savunmaların genişletilmesi ve değiştirilmesi dava ve cevap dilekçesinin verilmesiyle başlatıldığı halde, 6100 sayılı HMK'da bu yasaklar dilekçelerin karşılıklı teatisinin tamamlanması veya öninceleme duruşması ile başlamaktadır. Zira, davacının cevaba cevap dilekçesiyle dahi mahkemenin görevini etkileyecek şekilde iddiasını genişletmesi veya değiştirmesi mümkündür.

HMK'nın 20/1 maddesi gereğince artık davalının da dosyanın yetkili ve görevli mahkemeye gönderilmesini isteme hakkı bulunmaktadır. Davalının bu hakkını kullanabilmesi için, dava dilekçesinin kendisine tebliğ edilmiş olması gerekmektedir. Ayrıca HMK'nın 114. maddesi gereğince görev dava şartlarından olup, görev konusunda 138. madde uyarınca dosya üzerinden karar verilebilmesi için dava dilekçesinin davalıya tebliğ edilerek kendisine savunma hakkı tanınması gerekir.

Dava dilekçesi tebliğ edilmeden dosya üzerinden görevsizlik kararı verilmesi HMK'nın 27. maddesinde düzenlenen hukuki dinlenilme hakkına da aykırılık oluşturmaktadır. (Yargıtay 15.Hukuk Dairesi'nin 30/09/2014 tarih ve 2014/3073 esas, 2014/5555 karar sayılı. Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin 06.02.2014 tarih ve 2014/787 esas, 2014/827 karar sayılı kararları)

Yukarıda yapılan açıklamalar ve Yargıtay uygulamaları ışığında somut olay incelendiğinde; mahkemece henüz davalıya dava dilekçesi tebliğ edilmeden, tensiple birlikte mahkemenin görevsizliğine karar verilmiştir.

Bu durumda, davalının davadan haberdar edilmeksizin, dilekçelerin teatisi aşaması tamamlanmadan, savunma ve hukuki dinlenilme hakkı kısıtlanmak suretiyle mahkemenin görevsizliğine karar verildiği anlaşıldığından, HMK'nın 137 ve devamı maddeleri gereğince dilekçelerin teatisi aşaması tamamlanıp, ön inceleme safhasında gerekmesi halinde mahkemenin görev hususunun değerlendirilmesi gerektiğinden davalı tarafın diğer istinaf sebepleri incelenmeksizin bu yönden istinaf talebinin kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılarak, dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.