İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi E.2020/1379 K.2023/1171

Birleşen Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2015/429 Esas 2015/512 Karar sayılı Dosyası:

DAVANIN KONUSU

İtirazın İptali - Alacak

KARAR TARİHİ: 31/10/2023

Taraflar arasında görülen davanın yerel mahkemece yapılan yargılaması sonucunda verilen hükme karşı istinaf yoluna başvurulmuş olup, duruşmasız olarak dosya üzerinde yapılan inceleme ve istinaf talepleriyle sınırlı olarak yapılan değerlendirme sonunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ

Asıl davada davacı vekili, davacı şirket ile dava dışı iş sahibi T.C.

İstanbul Aydın Üniversitesi arasında 02/06/2014 tarihli Aydın Üniversitesinin Florya Yerleşkesinde bulunan kaba inşaatı bitmiş taşınmazın mimari, elektrik, mekanik tefrişat projeleri ile birlikte laboratuvar kurulum işinin yapımına ilişkin sözleşme imzaladıklarını, işin toplam bedelinin KDV hariç 4.750.000 USD olduğunu, davacı şirket ile davalı arasında, davalı alt yüklenici sıfatıyla laboratuvar kurulum işinin mimari ince işlerinin yapılması amacıyla 23/06/2014 tarihli sözleşmenin imzalandığını, ayrıca diğer mekanik ve elektrik taşeronlarının koordinasyon görevinin de davalıya verildiğini,

toplam 1.525.400 USD iş avansının işin devamı sırasında davalıya banka yolu ile gönderildiğini, davalı şirketin tüm uyarılara rağmen eksik ve ayıplı imalat yaptığını, davacı şirketin noter ihtarnamesi ile davalıdan ayıplı ve eksik işlerin tamamlamasını talep ettiklerini, davalının cevabi ihtarnemsinde bu eksik ve ayıpların giderildiğinin belirtmesine rağmen eksikliklerin hiçbirini gidermediklerini, Bakırköy 4. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2014/163 D.

İş nolu dosyasında bilirkişi incelemesi yaptırdıklarını, davalı tarafından kendilerine iki adet fatura gönderdiklerini, ancak eksik işler sebebiyle faturaları iade ettiklerini, davalı şirketin iki faturaya ilişkin icra takibi başlattığını, takibe itiraz ettiklerinden takibin durduğunu, tespit sonucu alınan bilirkişi raporunda keşif tarihi itibariyle davalının yaptığı toplam işlerin piyasa rayiç fiyatlarına göre bedelinin KDV hariç 1.786.767,19 TL hesaplandığını, 70.500 TL nefaset bedeli düşüldüğünde yapılan iş bedelinin 1.716.267,19 TL olduğunu, sözleşmeye göre KDV'li nihai bedelin 2.552.432,57 TL olarak belirlendiğini,

davalı şirkete yapılan ödemeler itibariyle davalı tarafa ödenen fazla ödemenin 338.056,19 USD olduğunu belirterek, bu bedelin faizi ile birlikte ödeme tarihindeki kur üzerinden hesaplanarak tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Asıl davada davalı vekili, taraflar arasında imzalanan 23/06/2014 tarihli sözleşme ile T.C.

Aydın Üniversitesi Florya Yerleşkesinde kaba inşaatında mimari ince işlerinin imalatlarının yapımı konusunda anlaştıklarını, davalı şirketin aldığı işleri en iyi şekilde yapmak suretiyle teslim ettiklerini, davacının iş bedeli olarak ödemesi gereken bakiye borcunu ödemediğini, davacı taraf tespit talebinde bulunarak bilirkişi incelemesi yaptırdıklarını, tespit bilirkişi raporuna itiraz ettiklerini, sözleşmede mimari ince işlerin bedelinin 1.200.000 USD - 1.300.000 USD aralığında olacağının taraflarca kabul edildiğini, maliyet bedeli üzerinden hizmet bedelinin de % 30 olarak belirlendiğini,

davalı şirkete gönderilen paraların iş avansı değil iş bedeli ödemesi olduğunu, sözleşmenin götürü bedelli iş sözleşmesi olarak düzenlendiğini, davalı şirketin keşide ettiği Noter ihtarnamesinde sözleşme konusu işin bedelini alt limit olan 1.200.000 USD olarak kabul ettiklerini bildirdiklerini, işin bedelinin 1.200.000 USD ve hizmet bedelinin bu tutarın % 30'u 360.000 USD olduğunu, davacı tarafın kendilerine 1.525.400 USD ödeme yaptıklarını, bakiye 240.340 USD ve ilave işlere ait 879.785,34 USD'nin kendilerine ödenmediğini,

sözleşmede bulunmamasına ve işin zorluğuna rağmen iş bittikten sonra bitmiş projesine göre metraj hesabı yapılarak ödeme yapılmak istenmesinin sözleşmeye aykırı olduğu gibi hukuka ve hakkaniyete de aykırı olduğunu, bu hususta birçok Yargıtay kararı bulunduğunu, davacının alacak davasını açmasının kötüniyetli olduğunu, davalı şirket tarafından ilave işler metrajlı olarak ve hizmet bedeli dahil olarak faturalandırıldığını, davacının bu faturayı da kötü niyetli olarak ödemediğini, davalı şirketin edimini tamamlamak suretiyle her katı anahtar teslimi olarak teslim ettiğini,

teslimlerin her biri için ayrı ayrı teslim tutanaklarının bulunduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Birleşen davada davacı vekili, davacı şirket ile davalı şirket arasında imzalanan 23/06/2014 tarihli sözleşme ile iş sahibi üçüncü kişi olan İstanbul Aydın Üniversitesi’ne ait Florya Yerleşkcsi, ...

Blok. ... parselde kain kaba inşaatı yapıldıktan sonra, taşınmazın mimari ince işlerinin imalatlarının yapım işinin alt yüklenici olarak kendilerinin üslendiklerini, davalı tarafça Bakırköy 4. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2014/163 D.İş dosyasından tespit talebinde bulunularak rapor alındığını ancak düzenlenen rapora karşı itiraz dilekçesi sunduklarını, sözleşmenin 6. maddesinde sözleşme konusu mimari ince işlerin bedelinin 1.200.000 USD - 1.300.000 USD (KDV hariç) aralığında olacağı ve davalı tarafın sözleşmede kararlaştırılan bedeli ödemekle yükümlü olduğunun kararlaştırıldığını,

davacı şirketin üzerine düşen edimini eksiksiz olarak yerine getirdiğini, teras temel, cephe, bina çevresi ve klima dış ünitelerinin bulunduğu çelik konstrüksiyon sisteminin bina birleşim noktalarının izolasyon işleri ile bina içerisindeki mevcut rampa yerine yapılan platform işlerinin davalı ve iş sahibi tarafından ... firmasına yaptırıldığını, davalı ve iş sahibi üniversitenin talebi doğrultusunda davacı şirket tarafından ilave işler yapıldığını, ilave işlerin sözleşmede kararlaştırılan bedelin dışında olduğunu, davalı şirket tarafından tüm bu işler içın sözleşmenin 6. maddesi uyarınca davacı şirkete 1.525.400.00-USD ödeme yaptıklarını,

bakiye 240.340,00-USD ile ilave işlere ait 879.785,34 TL alacakları kaldığını ve bu bedelin ödenmediğini, Bakırköy ... İcra Müdürlüğümün ... Esas sayılı dosyası ile ilamsız icra takibi başlattıklarını, davalının haksız ve mesnetsiz itirazı nedeniyle takibin durduğunu belirterek, itirazın iptaline ve %20 icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Birleşen davada davalı vekili, davalı şirket ile dava dışı iş sahibi İstanbul Aydın Üniversitesi arasında 02/06/2014 tarihli sözleşme akdedildiğini, bu sözleşme ile davalı şirketin asıl yüklenici olarak üniversitenin maliki bulunduğu Florya Yerleşkesinde kaba inşaatı bitirilmiş olan ... parseldeki taşınmazın mimari, elektrik, mekanik, tefrişat projeleri ile birlikte laboratuvar kurulum işinin yapımını üstlendiklerini, işin toplam bedelinin 4.750.000,- USD olduğunu, davalı şirket ile davacı şirket arasında alt yüklenici sıfatıyla,

iş sahibi üniversiteye yapılan laboratuvar kurulum işinin mimari ince işlerinin yapılması amacıyla 23.06.2014 tarihli sözleşme imzaladıklarını, ayrıca davacı ... şirketinin talebi üzerine, projede mekanik ve elektrik işlerini yapacak diğer alt yüklenicilerin işlerinin de planlama ve koordinasyon görevinin davacı şirkete verdiklerini, davacı şirket edimini ayıplı ve eksik olarak yaptığını ve bunun giderilmesi istenilmesine rağmen giderilmediğini, davacı tarafça teslim edilen 30.09.2014 tarih ... numaralı 1.063.920,- USD miktarlı fatura içeriğinde yazan 1.hakediş bedeline ilişkin belgelerin davalı şirkete verilmediğini,

1.hakediş bedeli hakkındaki her türlü haklarını saklı tuttuklarını, davacı şirketin yaptığı işlerin değer tespiti ayıplı ve eksik işlerin tespiti için Bakırköy 4.Sulh Hukuk Mahkemesinin 2014/163 D.İş sayılı dosyası ile tespit yaptırdıklarını, yapılan ödemeler itibariyle davacı tarafa fazladan 338.056,19 USD ödeme yapıldığının anlaşıldığını, davacı şirketin sözleşmenin götürü bedelli eser sözleşmesi olduğunu iddia ettiğini, söz konusu sözleşmede böyle bir bedelin mevcut olmadığını, hizmet bedeli için ise ortaya çıkacak maliyetin bedelinin %30’unun kararlaştırıldığını,

bu bedelin ise işin sonunda kesinleşen mimari ince işler tutarının %30’u olduğunu, huzurdaki itirazın iptali davasının kötü niyetli olarak açıldığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece; asıl davada, 1.525.400,00 USD iş avansının işin devamı sırasında davalı tarafa gönderildiği, taraflar arasındaki sözleşme 6. Maddesinde iş bedelinin 1.200.000,00 USD- 1.300.000,00 USD olarak belirlendiği ve bu bedel üzerinden yüklenicinin alacağı hizmet bedelinin %30 olarak belirlenmiş olduğu, sözleşmede iş bedeli maliyet + hizmet bedeli olarak belirlendiği, bilirkişi raporu ile belirlenen maliyet + hizmet bedelinden 70.500,00 TL nefaset bedeli düşüldüğünde davacı tarafından ödenen miktar itibariyle davalının alacaklı olduğu, davacı tarafından fazla ödemenin bulunmadığının anlaşıldığı;

birleşen davada ise, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin götürü bedel olarak yapılmadığı, sözleşmenin maliyet + %30 hizmet bedeli ile imzalandığı, bilirkişi raporu itibariyle birleşen davada davacının 879.785,34 TL + 240.340,00 USD alacağının olduğu gerekçesiyle, asıl davada davanın reddine;

bileşen davada, davanın kısmen kabul kısmen reddi ile davalının Bakırköy ...İcra Müdürlüğü'nün... esas sayılı takip dosyasında yapmış olduğu itirazın 879.785,34 TL, 240.340,00 USD asıl alacak yönünden iptali ile takip tarihinden itibaren asıl alacağa davacının talebi aşılmamak üzere 3095 sayılı Kanunun 2/2.maddesi uyarıca değişen oranlarda avans faizi uygulanmak (Türk lirası yönünden )3095 sayılı Kanunun 4/a maddesi uyarıca kamu bankalarının aynı yabancı para türünden bir yıl süreli mevduata uyguladıkları en yüksek faizin uygulanması (USD yönünden ) suretiyle takibin devamına, davacının fazlaya ilişkin talebin reddine,

alacak likit olmadığından davacı vekilinin icra inkar tazminatı talebinin reddine, davalı vekilinin kötüniyet tazminat talebinin koşulları oluşmadığından reddine karar verilmiştir.

Asıl dava davacı -birleşen dava davalı vekili istinafında; hukuka aykırı olarak tanzim edilen bilirkişi raporlarının hükme esas alınarak verilen kararın hatalı olduğunu, bilirkişi heyetince sadece ... firmasının sunduğu fatura ve evraklar üzerinden "yapılan imalatların bedelinin" tespit edilebilmesinin imkansız olduğunu, ... Şirketinin, bilirkişi incelemesi aşamasında dosyaya sunduğu fatura ve belgelerin hiçbirinin ...

Şirketine inşaat yapım aşamasında teslim edilmediğini, fatura ve belgelerin hiçbirinin davacı ...

Şirketine yasaya uygun olarak tebliğ edilmediğini, faturalar üzerinden inşaat bedelinin hesaplanmasının yasalara uygun olmadığını, bilirkişiler tarafından yapılan imalatların yerinde ölçüp maliyet + hizmet bedeli tespit etmek yerine ısrarla davacı şirketin bilgisi dışında düzenlenen faturalar üzerinden inşaat bedeli hesaplaması yapıldığını, fatura ve irsaliye belgelerini şantiyede teslim alan kişilerin ... şirketinin sigortalı çalışanları ya da ... şirketinin taşeronlarının çalışanları olduğunu, bilirkişilerce rapora esas alınan faturalar ile gelen malların kontrol ve karşılaştırılmasının davacı şirket çalışanları tarafından yapılmadığını,

inşa edilen binada her bir alanı ölçülerek yapılmış olan 2014/163 D.iş no.lu bilirkişi raporundaki toplam imalat bedelinin ... şirketinin verdiği faturaların yarı bedelinde olması da, ...

Şirketinin dosyaya sunduğu faturaların içeriklerinin gerçeğe uygun olmadığının ve gerçeğe aykırı yüksek bedellerle düzenlendiğini anlaşıldığını, hatalı ve denetime elverişli olmayan hesaplamaların yerel mahkeme tarafından hükme esas alındığını, sözleşmenin 6.1 maddesinde sözleşme konusu mimari ince işler bedelinin 1.200.000 USD - 1.300.000 USD aralığında olması öngörülüp, işveren tercihleri doğrultusunda bedel üzerinden yüklenicinin alacağı hizmet bedelinin %30 olarak belirlendiğini, aynı sözleşmede ilgili tüm vergilerin, iş sahalarının temizliğinin vb.’nin ... şirketinin yükümlülüğünde olduğunu,

... şirketinin kendi yapacağı işlerde kendi personeli ile çalışacağı ve sözleşme konusu işleri başka alt yüklenicilere devredemeyeceğinin de aynı sözleşmenin 16. maddesinde güvence altına alındığını, ... şirketi alt yüklenicilere işler devrettiğini, teslim alınan malzemelerin gerçekten işyerine getirilip getirilmediği ve ilgili işler için kullanılıp kullanılmadığı ya da daha sonra işyerinden çıkarılıp başka yerlere taşınıp taşınmadığının anlaşılamadığını, bilirkişilerin bu rakamlarla metrajları karşılaştırması ayrıca alınan mal ve hizmetlerin piyasa rayiçleri ile uyumlu olup olmadığına bakması gerektiğini,

sözleşmede aksi belirtilmesine rağmen SGK, temizlik vb. giderlerini davacı ... A.Ş’ye rücu etmeye teşebbüs etmesi ve yaptığı harcamalar ile iş kalemlerinin dökümünü davacı ... A.Ş’den iş süresince ve sonrasında saklaması, yine sözleşmede başkasına devretmemesi gerekirken çeşitli işleri alt-yüklenicilere vermesinin tamamen hukuksuz olduğunu, davacı ...

A.Ş’nin sözleşmeden doğan haklarını ihlal ettiği sonucunu doğurduğunu, tüm bu hususlar dikkate alınmadan, yerel mahkeme tarafından yalnızca ... şirketinin kendi personelinin imzaladığı teslim evraklarına göre iş sahasına getirilen malların bedeli üzerinden ve ... şirketi ile ...

A.Ş arasındaki sözleşmeye aykırı maliyet kalemlerini (SGK, temizlik vb.) de ekleyerek maliyet hesabı yapan bilirkişilerin raporunu hükmüne esas almasının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir. Taraflar arasındaki uyuşmazlık, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanmaktadır.

Asıl davada davacı ve birleşen davada davalı yüklenici, asıl davada davalı-birleşen davada davacı ise taşerondur. Taraflar arasında düzenlenen 23.06.2014 tarihli sözleşmede, sözleşme konusu işlerin maliyet + % 30 kâr hesabına göre hesaplanacağı kabul edilmiştir.

Asıl davada davacı yüklenici fazla ödediğini ileri sürdüğü imalat bedelinin iadesini talep etmiş, birleşen davada davacı taşeron ise kendisine eksik ödendiğini ileri sürdüğü sözleşme kapsamı itibariyle 240.340 USD ve ilave işler yönünden 879.785,34 TL ilave işler bedelinin tahsili için girişilen icra takibine itirazın iptaline karar verilmesini istemiştir.

Mahkemece alınan bilirkişi raporlarında taşeron tarafından sunulan ve yapım maliyetlerine esas aldığı 3.kişilere ait faturaların bedellerine %30 kâr ilave edilerek hesaplama yapılmak suretiyle sonuca varılmıştır. Birleşen davada talep, hem sözleşme kapsamında hem de bu kapsam dışındaki ilave işlere ilişkindir.

Bu durumda 240.340 USD talep yönünden sözleşme ile kararlaştırılan hesaplama usulüne göre hesaplama yapılması, ilave işlere ilişkin 879.785,34 TL talep yönünden ise bu işlerin sözleşme dışında yapılan işler olup olmadığı da denetlenerek, sözleşme dışı işlerden olması halinde, bu işlerin yapıldığı yıl mahalli piyasa rayiçlerine göre hesaplama yapılıp sonucuna göre karar verilmesi gerekmektedir.

Ancak, her halükarda fatura ve belgeler üzerinde inceleme yapılması ile yetinilmeyip, mahallinde keşif yapılmak suretiyle, ibraz edilen faturalar kapsamındaki işlemlerin yapılıp yapılmadığı, bedellerinin kadri marufunda olup olmadığı hususunda bilirkişiden ek rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerekmektedir.Bu hususlar üzerinde durulmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, asıl davada davacı-birleşen davada davalı vekilinin istinaf talebinin kabulü ile usul ve yasaya uygun bulunmayan yerel mahkeme kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılarak yukarıda açıklanan şekilde inceleme ve araştırma yapıldıktan sonra oluşacak uygun sonuç dairesinde bir karar verilmesi için dosyanın yerel mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.