İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi E.2020/1711 K.2023/1262

Taraflar arasında görülen davanın yerel mahkemece yapılan yargılaması sonucunda verilen hükme karşı istinaf yoluna başvurulmuş olup, duruşmasız olarak dosya üzerinde yapılan inceleme ve istinaf talepleriyle sınırlı olarak yapılan değerlendirme sonunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak talebine ilişkin olup, mahkemece davanın reddine dair verilen karara karşı davacı yanca istinaf talebinde bulunulmuştur. Davacı vekili, davacı idare tarafından ihalesi yapılan "Asya Bölgesi 1.Kısım Müteferrik Boru İtme İşi" için 05/06/2006 tarihinde ...

İnşaat Taah. ve Müh.Ltd.Şti ile sözleşme imzalandığını, 15.08.2006 tarihinde yer teslimi yapıldığını, sözleşme bedelinin 9.899.680,30 TL olduğunu, davalının taahhüdünü yerine getirmediğini, 24.09.2008 tarihinde sözleşmenin feshedildiğini, sözleşmenin feshi sebebi ile işin kesin hesabının yapılması için davalı firmadan teknik personel bildirilmesinin istendiğini, ancak bildirilmediğini, idare tarafından kesin hesap çıkartıldığını, çıkartılan kesin hesaba göre idarenin 388.009,16 TL alacaklı olduğunu,

davaya konu ihalenin 14. Asliye Ticaret Mahkemesi 2009/224 E. 2011/262K. sayılı dosyasında idarenin feshinde haklı olduğuna karar verildiğini belirterek, 368.009,16 TL'nin ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı usulüne uygun tebligata rağmen cevap dilekçesi sunmamıştır. Mahkemece, dosya üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılarak alınan 12/10/2016 tarihli bilirkişi raporunda, davacı ...

Genel Müdürlüğünün Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 48/a maddesine ve idare ile yüklenici firma arasında imzalanan Ana Sözleşmenin 26. ve 27.maddelerine istinaden sözleşmenin haklı sebeple fesihedildiği kanaatine varıldığı, davaya konu 388.009,16 TL alacak için sunulan belgelerin değerlendirilmesi neticesinde idarenin 14. hakediş ve sonrasında imzalanan 15. hakedişte bulunan A-l poz nolu boyu imalatı boyunu 542. m kısaltmış ve aynı durumda A-3 nolu menhol adedini 10 adet azalttığı,

bu değerlerin sonrasında fazla ödeme olarak geri istediği davaya konu bedelin dayanaklarının ise metraj ve projeler ile açıklanması ve bu kapsamda da kesin hakediş eklerinin (metraj, ataşman, kroki, proje çizimleri ve tespit belgeleri) de dosyaya ayrıntılı olarak sunulması gerektiğini bildirdikleri, 26/05/2016 tarihli ek raporda, davaya konu 388.009,16-TL alacak için sunulanların değerlendirilmesi neticesinde İdarenin 14. hakediş ve sonrasında imzalanan 15. kısaltılmış ve aynı durumda A-1 poz nolu boyu imalatı boyunu 542. mt kısaltılmış ve aynı durumda A-3 nolu menhol adedini 10 adet azaltmış olduğu,

bu değerlerin sonrasında ise fazla ödeme olarak geri istediği davaya konu bedelin dayanaklarının ise metraj ve projeler ile açıklanması, bu kapsamda da kesin hakediş eklerinin (metraj, ataşman, kroki, proje, çizimleri ve tespit belgeleri) de dosyaya ayrıntılı olarak sunulması gerektiğini bildirdikleri, 18/04/2017 tarihli ek bilirkişi raporunda ise, 15 nolu kesin ibareli idarece hazırlanan hakedişin usul ve esaslara uygun olmadığı, kesintilerin gerekçelerini teknik olarak açıklayamadığı, bu nedenle bu hali ile uygun olmadığı,

en azından kesin hakedişin ilişik kesme kapsamında yapılan tespit tutanaklarına göre yeniden düzenlenmesi gerektiği, yapılamıyor ise bu durumda imzalı 15. nolu hakedişin kabul edilerek işlem yapılması gerektiği bildirdikleri, İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2009/224 esas sayılı dosyasında, asıl davada davacı ... İnş. Tic. Müh. Ltd. Şti.nin davalı ...'den Asya 1. kısım müteferrik boru inşaat yapım işi sebebi ile yükümlendiği işleri yaptığı, haksız olarak ...

Bank A.Ş'den alınan 04/08/2006 tarih ... nolu 600.000,00 TL bedelli teminat mektubunun haksız şekilde irad kaydedilmesinden kaynaklanan alacağının tahsilini talep ettiği, davacı tarafından asıl davanın takip edilmemesi sebebi ile mahkemece yapılan yargılama sonucunda HUMK. 409/5 maddesi gereğince davanın açılmamış sayılmasına karar verildiği, birleşen davada davacı ...' nin davalı ...

İnşaat Ltd.Şti'den Asya Bölgesi 1. kısım Müteferrik boru itme işinin yapılması için davalı ile akdedilen sözleşmenin feshedildiği, feshedilen işe ait teminat mektubunun 600.000,00 TL olarak nakte çevrilerek gelir kaydedileceği tarihe kadar ... tarafından yayınlanan aylık toptan eşya fiyat endeksine göre güncellenen tutar ile kesin teminat ve varsa ek kesin teminat tutarı arasındaki farkın davalıdan tahsilini talep ettiği, mahkemece yapılan yargılama sonucunda ...

Genel Müdürlüğünün Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 48/a maddesi uyarınca yapmış olduğu fesih işleminin haklı olduğu, 600.000,00 TL'lik teminat maktubunu nakte çevrirerek irad kaydedeceği kesin teminatın ve ek teminatın alındığı tarihten kaydedileceği tarihine kadar ...'ce yayınlanan aylık toptan eşya endeksine göre güncelleme yapılabileceği gerekçesi ile, birleşen davanın kabulüne, 13.610,77 TL'nin 29/10/2008 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ...

İnşaat Taahhüt Tic.ve Müh.Ltd. Şirketinden tahsiline karar verildiği, kararın tarafların temyiz etmemesi üzerine 13/09/2011 tarihinde kesinleşmiş olduğunun görüldüğü, taraflar arasında 09/08/2006 tarihinde Asya Yakası 1. Kısım müteferrik boru itme sözleşmesi yapıldığı, 15/08/2006 tarihinde ... İnşaat Taahhüt Tic.ve Müh.Ltd.

Şirketince yer teslimi yapılarak işe başlandığı, işin süresinin yer teslim tarihinden itibaren 912 gün olduğu, sözleşmeye göre işin bitim tarihinin 11/05/2009 olarak belirlendiği, ... ile davalı arasında akdedilen sözleşmenin 26. Maddesinde işin süresinde bitirilmemesi halinde ihale dökümünanında belirlenen gecikme cezası uygulanmak üzere idarenin en az 20 gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen aynı halin devam etmesi halinde protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların gelir kaydedileceği ve sözleşme fesih edilerek hesabın genel hükümlere göre tasfiye edileceği,

27. Maddesinde de sözleşmenin fesih edilmesi durumunda 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu ile Yapım İşleri Şartnamesi hükümlerinin uygulanacağının kararlaştırıldığı, davacı idare tarafından İstanbul ... Noterliğinin 11/10/2007 tarih ve ... sayılı ihtarnamesi ile yapılan işlerdeki kusur ve eksikliklerin bulunduğunun belirtildiği, yine İstanbul ...

Noterliğinin 03/06/2008 tarih ve ... nolu ihtarnamesi ile yüklenicinin iş programının gerisinde olduğunu, işin sözleşme ve eklerine uygun olarak ifa edilmediği, genel şartnamenin 48/a ve sözleşmenin 26. Ve 27. Maddeleri gereğince işin feshine, davalı yükleniciden alınan kesin teminat mektuplarının irat kaydedilmesine karar verildiği,

davacı ...'nin sözleşmeyi fesihte haklı olduğunun İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2009/224 Esas sayılı dosyası ile yapılan yargılama sonunda kesinleştiği, davacı tarafından sözleşmenin 24/09/2008 tarihli fesih tarihine kadar davalı tarafından yapılan işlerin kesin hesabının çıkartıldığı ve çıkartılan kesin hesapta 388.009,16 TL alacaklı oldukları iddiası ile bu davanın açıldığı;

taraflar arasında akdedilen sözleşme idarenin ... ... kararı ile 08/07/2008 tarihi itibariyle tek taraflı olarak fesih edilmiş olup, karşılıklı edimlere havi taraflar arasında akdedilen eser sözleşmesi fesih haline kadar taraflar arasında borç doğuracağı, 30/04/2008 tarihli 15 nolu hakedişin dosyada mevcut olduğu, 21/11/2008 tarihli durum tespit tutanağı ile ... Genel müdürlüğü tarafından ... İnşaat Taahhüt Tic.ve Müh.Ltd. Şirketine İstanbul ...

Noterliğinin 04/08/2008 tarihli ve ... yevmiye nolu ihtarnamesi keşide edilerek feshin durum tespitinin yapılmasının istendiği, davalının katılımı olmaksızın düzenlenen tespit tutanağı ile eksik yapılan işlerin belirlendiği, yapılan inceleme sonunda yükleniciden mahsup edilecek tutarın 388.009,16-TL olarak tespit edildiği, davacı ... tarafından hazırlanan 15. kesin hakedişte davalı yüklenici firmanın kaşe ve imzasının bulunmadığı, 14. hakedişin de işin toplam maliyetinin 3.433.043,61 TL olarak tespit edildiği,

14. hakediş ve sonrasında imzalanan 15. hakedişte bulunan A-1 poz nolu boyu imalatı boyunun 542 metre kısaltıldığı ve aynı durumda A-3 nolu menhol adedinin 10 adet azaltılması neticesinde fazla yapılan ödemenin geri istendiği ancak boyun 542 metre kısaltılmasının nedeni davacı tarafından (GIS) Coğrafi Bilgi Sistemleri ile fiili durum arasındaki ölçü değişikliğinden kaynaklandığı bildirilmiş ise de idare tarafından hazırlanan durum tespit raporunda toplam A -1 poz nolu 1.400'lük borunun boyunun 1.660,09 olarak belirtildiği, fiili yapılan imalatların yapım yeri resmi ölçülen uzunluğunun ataşman hazırlığı sonrasında yeşil deftere aktarıldığı,

yeşil defterde ilgili pozun toplanarak adım adım hazırlandığı ve sonrasında ilgili hak edişe ilave edildiği, kesin hesapta ise tüm belgelerin gözden geçirilerek düzenlemeler yapıldığı, toplam 1300- 1900 m arasında net olmayan 542 m'lik kesintinin iş sonunda GIS ile tespit edilmiş olmasının teknik olarak mümkün olmadığı bilirkişi raporu ile tespit edildiğinden, davacı ...'nin Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 48/a ve taraflar arasındaki sözleşmenin 26 ve 27. maddelerine göre sözleşmeyi haklı sebeple feshettiği, 15 nolu davanın konusunu oluşturan hakedişin usul ve yasaya uygun olmadığı,

kesintilerin gerekçelerinin davacı tarafından kanıtlanamadığı, dosyada alınan bilirkişi raporu ve belgelere göre davacı tarafından açılan davanın reddi gerektiği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

Davacı vekili istinaf dilekçesiyle, mahkemece dosyaya alınan bilirkişi raporlarında 542 m'lik kesintinin neden kaynaklandığının tamamen teknik verilerle, yeşil defter kayıtlarıyla, çizim proje kayıtlarıyla açık bir surette ortaya konulduğu halde bilirkişi kurulunun teknik değerlendirmeler bölümünde "net olmayan bir imalatın 542 m'lik kesintisinin iş sonunda GIS'le tesbit edilmiş olması yaklaşımının teknik olarak pek açıklayıcı bulunmadığı"nı belirttiğini, GIS ölçümlerinin sahada bitmiş ve kabul edilebilir imalatın teknik verilerini düzenlediğini, net haritasal paftalar olduğunu,

GIS projelerinin iş tamamlandıktan sonra sahada nihai ölçümlerin alınmasından ibaret olup, yeşil defterin ataşman sayfasına dönüştürülmemesinden ötürü metraj farklarının oluştuğunu, ancak yapılan imalatların ara hakedişlerin ödemeleri sahada GIS ölçümü alınıp onaylı paftalar hazırlamadan yeşil defter üzerinden yapıldığını, ara hakedişlerden sonra hesaplanan kesin hesapta ise imalatın tamamına ait GIS ölçümlerinin alındığını, ve nihai metraj üzerinden değerlendirme yapıldığını, dolayısı ile GIS ölçümlerinin sahada bitmiş ve kabul edilebilir imalatın teknik verilerini düzenlediğini,

net haritasal paftalar olup teknik olarak da ataşmanların dayanağının teşkil eden belgeler olduğunu, bu nedenle dosyaya sunulan belge ve GIS ile ilgili değerlendirmelere rağmen mahallinde keşif yapılarak gerçek durumun tespiti yapılmadan dosya üzerinden yapılan bilirkişi incelemesi ile alınan rapor dayanak yapılarak verilen kararın hatalı olduğunu belirterek, yerel mahkemece verilen kararın kaldırılması için istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

Uyuşmazlık, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 470. ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanmaktadır. Davacı iş sahibi, davalı ise yüklenicidir. Taraflar arasında 05/06/2006 tarihli Asya Bölgesi 1.Kısım Müteferrik Boru İtme İşi sözleşmesi akdedilmiştir.

Davacı iş sahibi sözleşmenin 24/09/2008 tarihinde haklı nedenlerle feshedildiğini, kesin hesap yapılması için davalı firmadan teknik personel istendiğini, teknik personelin bildirilmediğini, idarece yapılan kesin hesap sonucu 388.009,16 TL alacaklı olduklarını belirterek ticari avans faizi ile alacağının tahsili talep etmiştir. Davalı yüklenici davaya cevap ve delil sunmamıştır.

Mahkemece dosya üzerinden yapılan bilirkişi incelemesi ile davacının davasını ispatlayamadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.

Dava konusu alacağın dayanağı 15 nolu kesin hakedişe dayanmakta olup, 15 nolu hakedişin usulüne uygun düzenlenmediği bilirkişi raporu ile tespit edildiği gibi, davacı idare tarafından, yapılan A-1 poz nolu boyu imalatı boyunun 542 metre kısaltılması ve A-3 nolu menhol adedinin 10 adet azaltılması nedeni ile bu değerler sonrasında fazla yapılan bedelin iadesi talep edilmiş olup, buna ilişkin işin azaltılması sebebi ile istenen bedelin dayanağı metraj, proje, kroki, çizim, vs alacağın ispatlanacağı belgelerin dosyaya sunulmadığı,

davacının alacağının dava ile ispat edilmediği gerekçesi ile dosya üzerinden yapılan inceleme ile alınan bilirkişi raporu hükme esas alınarak davanın reddine karar verilmiştir. Ancak, dosya kapsamına göre, taraflar arasında uyuşmazlık konusu olan hususlar yönünden mahkemece mahallinde keşif yapılarak bilirkişi raporu alınmak suretiyle bir değerlendirme yapılmadığı anlaşılmaktadır.

Taraflar arasında uyuşmazlık konusu olan 15 nolu hakedişe giren imalatların mahallinde incelenerek A-1 poz nolu boyu imalatı boyunun 542 metre kısaltılması ve A-3 nolu menhol adedinin 10 adet azaltılması nedeni ile davacı alacağının oluşup oluşmadığı değerlendirilip, sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmaksızın yazılı şekilde eksik inceleme ile karar verilmesi hatalı olmuştur.Açıklanan nedenlerle,

davacı vekilinin istinaf talebinin kabulü ile usul ve yasaya uygun bulunmayan yerel mahkeme kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılarak yukarıda açıklanan şekilde inceleme ve araştırma yapıldıktan sonra oluşacak uygun sonuç dairesinde bir karar verilmesi için dosyanın yerel mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.