İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi E.2021/165 K.2023/1521

Birleşen İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2017/331 E. 2017/658 K. sayılı dosyası:

DAVA

Maddi ve manevi tazminat Birleşen istanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2016/350 E. 2016/204 K. sayılı dosyası:

DAVA

Menfi tespit

KARAR TARİHİ: 27/12/2023

Taraflar arasında görülen davanın yerel mahkemece yapılan yargılaması sonucunda verilen hükme karşı istinaf yoluna başvurulmuş olup, duruşmasız olarak dosya üzerinde yapılan inceleme ve istinaf talepleriyle sınırlı olarak yapılan değerlendirme sonunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ

Asıl davada davacı vekili, taraflar arasında 03/11/2014 tarihli bardak dolum makinesi üretim ve montajına ilişkin sözleşme imzalandığını, davalının sözleşmenin hükümlerine uymadığını, bu nedenle Eyüp ...

Noterliğinin 06/01/2015 tarih ... yevmiye nolu ihtarının gönderildiğini, ihtar ile 7 gün içresinde sözleşmedeki taahhüdün gereği makine montajının sağlanarak işler hale getirilmesinin, aksi halde sözleşmeden caymış olunacağının ve cayma bedeli ile ödenen 50.000,00 TL nakdin, yine 02/01/2015 tarihinde makinenin teslim edilmemesi nedeni ile haftalık 40.000,00 TL'ye mahkum kalınan kazancın ödenmesinin ihtar edildiğini, buna rağmen yapılmadığını, 07/04/2015 tarihi itibariyle davalının sözleşme hükümlerine uygun imalatı yapmadığını,

yaşanan gecikmeden dolayı sipariş vb. nin karşılanamaması nedeniyle mahrum kalınan kâra ilişkin belirsiz alacak davası olarak 12.500,00 TL maddi zararları ile 20.000,00 TL manevi zararların dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Birleşen İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2017/331 Esas sayılı dosyasında davacı yüklenici, asıl dava tarihi olan 09/04/2015 tarihinden sonrada zararlarının devam ettiğini, bu nedenle davalı lehine düzenlenen 3 adet çekin icra takibine konu edildiğini, maddi ve manevi zararları devam ettiğinden fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 10.000,00 TL dava tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline ve dosyanın asıl dosya ile birleştirilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İstanbul 5. Asliye ticaret mahkemesinin 2017/331 E. 2017/658 K. Sayılı ilamı ile bu dosyanın asıl dava dosyası ile birleştirilmesine karar verilmiştir.

Birleşen İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesi' nin 2016/ 350 Esas sayılı dosyasında davacı vekili, taraflar arasındaki sözleşme uyarınca davalıya 10 adet 25.000,00 er TL tutarlı çek verildiğini, bu çeklerin ihtiyati hacze konu edilerek icra takibine konu edilmesi ihtimaline binaen çeklerin icraya konu edilmemesi ve dava sonuçlanıncaya kadar teminatsız olarak durdurulması, bu çeklerden dolayı davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesi, ayrıca kötü niyet tazminatına hükmedilmesi talebi ile birleştirme talepli menfi tespit davası açmıştır.

İstanbul 10. Asliye ticaret Mahkemesinin 2016/350E. 2016/204 K. Sayılı birleştirme kararı ile iş bu dosya asıl dava dosyası ile birleştirilmiştir.

Asıl davada davalı vekili cevap dilekçesi ile, davacının talep konusunun miktarı belli ve belirlenebilecek olmasına rağmen kısmi dava açtığını, davaya bu şekilde devam edilemeyeceğini, davanın öncelikle usulden reddine, ayrıca esasa ilişkin olarak da davacının malın zamanında teslim edildiğini dava dilekçesinde ikrar ettiğini, uyuşmazlığın konusunun malın geç veya erken teslimi değil makinenin montajı ve çalıştırılması olduğunu, sözleşmede açıkça malın montajı ve çalıştırılıp işletilmesinin davalının sorumluluğunda olduğuna dair bir husus bulunmadığını, öncelikle sorumlunun tespitinin gerektiğini,

davacının kendi altyapı eksikliği ve operatör eksikliğinden dolayı satım konusu makinanın çalıştıramamasının davacının kendi kusurundan kaynaklandığını, hiç bir şekilde davalının sorumlu tutulamayacağını, sözleşmedeki edimini eksiksiz yerine getirdiğini, manevi tazminatın şartları oluşmadığı gibi istenen tazminat miktarınında zenginleşmeye yol açmaması gerektiğini, ayrıca davacının dava dilekçesinde belirttiği ihtarnamenin kendilerine tebliğ edilmediğini, temerrüdün oluşmadığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Asıl ve birleşen davalar davacısı tarafından verilen 04/03/2019 tarihli ıslah dilekçesi ile ''...Malın değerinden kaynaklı zarar (145.000 TL): Makinenin güncel değerinin 130.000 TL olduğu, sözleşmenin 350.000 TL bedel üzerinden yapıldığı, menfi tespit dosyasına konu senet haricinde kalan 275.000 TL'nin ödenmiş olduğu 130.000 TL'nin yapılan ödemeden mahsubu ile 145.000 TL makine değerinden kaynaklı zarar olduğu, (Hurdaya sevk zararı 33.416,92 TL) Makinenin çalışır vaziyette teslim edilmemesi nedeni ile makineden dolayı hurdaya sevkedilen hammadde zararı bilirkişi heyeti tarafından 33.416,92 TL olarak hesaplandığı,

İşçilik ve sair zararlar (10.000 TL): Bilirkişi heyetince yapılan tespite göre makinenin çalıştır vaziyette olmaması nedeni ile oluşan işçilik, su, elektrik ve sair zararlar 10.000 TL olarak tespit edildiği, manevi tazminatın (20.000 TL) olarak talep edildiği, dava dilekçesinde de talep edildiği üzere davacının bu süreç içerisinde yaşadığı sıkıntılar müşterilerine ve piyasaya olan itibarının sarsıldığı,

manevi zarara uğradığını belirterek dava dilekçesindeki 12.500,00 TL maddi zararını 188.416,92 TL'ye çıkardıklarını, 20.000,00 TL de manevi tazminat olmak üzere toplamda asıl davada 208.416,92 TL tazminat taleplerinin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkemece, taraflar arasında imzalanan 03/11/2014 tarihli bardak dolum makinesi montajı ve işletmesi sözleşmesi yapıldığı, sözleşmeye göre davalıya 10 adet 25.000,00 TL tutarlı çek verildiği, bu çeklerden üçünün Küçükçekmece İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyası ile icra takibine konu edildiği, dosyada alınan bilirkişi raporlarına göre sözleşme bedeli 350.000,00 TL olduğu halde makinenin güncel değerinin 130.000,00 TL olduğu, icra takibine konu edilen 75.000,00 TL'lik üç adet çek haricindeki 275.000,00 TL tutarındaki çeklerin ödenmiş olduğu,

davacının yaptığı ödemeye göre 275.000,00 TL ödemeden makinenin güncel değeri olan 130.000,00 TL mahsup edildikten sonra davacının 145.000,00 TL makine değerinden kaynaklı maddi zararının olduğu, makinenin çalışır vaziyette teslim edilmemesi nedeni ile makineden dolayı hurdaya sevk edilen hammadde zararının 33.416,92 TL olarak hesaplandığı, makinenin çalışır vaziyette olmaması nedeni ile oluşan işçilik su elektrik vs zarar toplamının da 10.000,00 TL olduğu,

buna göre davacının toplam maddi zararının 188.416,92 TL olduğu gerekçesiyle, asıl davada talep edilen maddi tazminat yönünden davanın 188.416,92 TL üzerinden kısmen kabulü ile 09/04/2015 dava tarihinden itibaren işletilecek ticari temerrüt faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

şartları oluşmadığından manevi tazminat taleplerinin reddine, birleşen İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2017/331 Esas sayılı dosyadaki dosyada da maddi ve manevi tazminat talep edildiğinden bu talepler bölünemez olup asıl davada dava konusu edilip hüküm altına alındığından birleşen davanın reddine,

ayrıca birleşen İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2016/350 Esas sayılı dosyasındaki davaya konu üç adet 25.000,00 TL tutarlı toplam 75.000,00 TL'lik çeklerden dolayı dosyada alınan bilirkişi raporlarına göre çeklere konu edim ifa edilmediğinden davacının menfi tespit davasının kabulü ile dava konusu çeklerden dolayı borçlu olmadığının tespitine, karar kesinleştiğinde çeklerin davacıya iadesine karar verilmiştir.

Davalı vekili istinaf dilekçesiyle, davanın belirsiz alacak davası değil kısmı alacak davası olduğunu, mahkemenin belirsiz alacak davası olduğuna dair tespitinin hatalı olduğunu, hükümde faizin başlama tarihinin de hatalı olduğunu, davacının geç teslimden kaynaklı mahrum kalınan kârın ödenmesini talep ettiğini, ayıptan kaynaklı zararın talep edilmediğini, mahrum kalınan kârın ifa gerçekleşmiş ise istenemeyeceğini, istense bile geç teslimden kaynaklı mahrum kalınan kârların kalem kalem belirtilmesi gerektiğini, bilirkişi raporunda bunun istenemeyeceğinin beyan edildiğini,

bunun dışındaki iddiaların dava dilekçesinde ve cevaba cevap dilekçesinde bulunmadığını, TBK 478.maddesi uyarınca 2 yıllık zamanaşımı süresi nedeniyle ayıba ilişkin taleplerin zamanaşımına uğradığını, malın teslimi ile ıslah tarihi arasında 2 yıldan fazla bir zaman geçtiğini, tazminat hesaplama yönteminin hatalı olduğunu, makinenin satış rakamından 2.el piyasa fiyatının düşülmesi ile davacının zararının hesaplandığını, makine 2.ele düştüğünde doğal olarak fiyatın düşeceğini, makinenin 5 yıldan bu yana ve halen dahi üretime devam ettiğini, makineden elde edilen kârın da tespiti ve tazminat hesabından düşülmesi gerektiğini,

makinenin eksik kalan ödemesi olan toplamda 75.000,00 TL'lik çeklerin menfi tespit davasına konu oluşturduğunu, makineyi teslim ettiğini, ancak ücretin tamamını almadığını belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılması için istinaf kanun yoluna başvurmuştur. Uyuşmazlık, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 470. ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanmaktadır. Davacı iş sahibi, davalı ise yüklenicidir.

Taraflar arasında 03/11/2014 tarihli bardak dolum makinesi üretim ve montajına ilişkin sözleşme akdedilmiştir. Sözleşme bedeli 350.000,00 TL olup 10 adet çekle ödeme gerçekleşmiştir. Davacı tarafından verilen çeklere karşılık 275.000,00 TL ödeme yapılmıştır. 3 adet çek ise Küçükçekmece ... İcra müdürlüğünün ... esas sayılı dosyası ile takibe konulmuştur.

Davacı makinenin çalışır vaziyette montajının yapılmadığını bu nedenle üretim yapamadıklarını, müşterilerinin taleplerine cevap veremediklerini belirterek maddi ve manevi zararın tazminini, ayrıca davalı elinde bulunan 3 adet çekten dolayı borçlu olmadıklarının tespitine karar verilmesini talep etmiştir. Dava konusu uyuşmazlık, sözleşmenin yüklenici tarafından ifa edilip edilmediği hususundan kaynaklanmaktadır.

Makinenin teslimine ve kurulumunun yapıldığına ilişkin dosyada herhangi bir delil mevcut değildir. Davacı, sözleşmenin süresinde ifa edilmediği bu nedenle davalıya Eyüp ... Noterliğinin 06/01/2015 tarih ... nolu ihtarnamesini gönderdiğini, davalı ise ihtarın kendilerine tebliğ edilmediğini beyan etmiştir. Dosyada ihtarname suretinin bulunduğu, tebliğ şerhinin olmadığı anlaşılmıştır.

Taraflar arasındaki 03/11/2014 tarihli sözleşmenin 2. maddesinde davalı yüklenicinin 200-250 ve 180 ml bardakların doldurularak kapatılmasını sağlayıp satışa hazır hale getirecek makina ve ekipmanları anahtar teslimi olarak sözleşme şart ve hükümlerine göre imalatını ve montajını yapmayı taahhüt ettiği, imalat ve montajın yükleniciye ait olduğu anlaşılmaktadır. Davalı makineyi teslim ettiğini, kurulumun davacıya ait olduğunu iddia etmiştir.

Mahkemece, yapılan keşif sonucu alınan bilirkişi raporunda makinanın davacı işyerinde olduğu kurulumunun yapılmamış olduğu, çalışır haldeki emsal değerinin 185.000,00 TL mevcut hali ile 130.000,00 TL olabileceği, kullanılabilir duruma gelmesi için 55.000,00 TL masraf gerektiği tespit edilmiş, dosyada alınan 2. Ek raporda ise makinenin hurda değeri 33.416,92 TL olarak belirlenmiştir.

Davalı yüklenici sözleşme ile makinenin montaj ve kurulumunu üstlenmiş olup çalışır vaziyette kurulumu gerçekleştirmemiştir. Davacı davalıya montaj ve kurulum için ihtar göndermiş ise de ihtarnamenin tebliğ şerhli sureti dosyada bulunmamaktadır. Davalı, davacının montajın yapılmasına ilişkin gönderdiğini iddia ettiği ihtarnamenin kendisine tebliğ edilmediğini beyan ettiğinden ihtarnamenin tebliğ şerhli sureti temin edilerek mahkemece değerlendirilmesi gerekmektedir.

Ayrıca dosyada alınan bilirkişi raporları arasında çelişki olup tespit ve değerlendirmeler hüküm kurmaya elverişli olmadığı halde, karar verilmesi de hatalı olmuştur.

Mahkemece montaj hususunda davalının temerrüde düşüp düşmediğinin tespiti ile makinenin mevcut durumu itibarıyla montaj ve kurulumu yapılması ve çalışır duruma getirilmesinin mümkün olup olmadığı, mümkün ise bedelinin belirlenmesi, davacının yaptığı ödemeler ile davalının ödenmeyen 3 adet icra takibine konu toplam 75.00,00 TLden dolayı menfi tespit talebinin haklılığı, maddi ve manevi zararlarının oluşup oluşmadığının belirlenmesi ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, bu hususlar üzerinde durulmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olmuştur.

Açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin istinaf talebinin kabulü ile usul ve yasaya uygun bulunmayan yerel mahkeme kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılarak yukarıda açıklanan şekilde inceleme ve araştırma yapıldıktan sonra oluşacak uygun sonuç dairesinde bir karar verilmesi için dosyanın yerel mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.