İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2020/176 K.2022/824

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİDÜŞÜNÜLD Ü

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde. Müvekkili ile davalı arasında 20/05/2014 tarihli 1 yıllık taahhütlü Franchising sözleşmesinin imzalandığını, ... ürünlerinin satışı, pazarlanması ve dağıtımı konusunda anlaşmaya varılıp sözleşmenin 7.1 maddesi gereğince 200 kg.

Bedelsiz çiğ köftenin teslim edildiğini, davalının 1 yıl bayi kalacağına dair taahhüdüne aykırı davranarak 17/12/2014 tarihinden itibaren ürünleri almamaya başladığını, bayi bünyesinde farklı çiğ köfte ürünlerini sattığını sözleşmeye aykırı davranıldığını, sözleşme gereğince başka markayı satan veya teşebbüs edene 10.000,00 TL ceza uygulanacağını ve sözleşmenin iptal edileceğini, 12 ay süre ile bayi kalmayı peşinen davalının kabul ettiğinden ancak yerine getirmediğinden 5.000,00 TL ceza uygulanacağını, alacağın tahsili amacı ile Beykoz İcra Müdürlüğü'nün ...

Esas sayılı icra dosyasına itiraz edildiğini, beyanla itirazın iptali ile %20 oranında icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; Sözleşmeye aykırılığının olmadığını işlerin umduğu gibi gitmeyip ürün alamadığını, işyerinde ev yapımı çiğ köfte satımı yapıldığı iddialarının gerçek dışı olduğunu, cezai şart talebinin fahiş olduğunu, bu nedenle davanın reddi ile % 20 oranında tazminata karar verilmesini istemiştir.

MAHKEME KARARI

İstanbul Anadolu 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 15.02.2018 tarihli 2015/533 E. - 2018/128 K. sayılı kararıyla; "Davanın KISMEN KABULÜ ile; Davalı borçlunun Beykoz İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı icra takip dosyasına yaptığı itirazın kısmen iptali ile, takibin 6.960,72 TL asıl alacak bakımından devamına, asıl alacak olan 6.960,72 TL ye takip tarihinden itibaren değişen oranlarda yasal faiz uygulanmasına, asıl alacağın % 20 oranındaki icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine , fazla isteminin reddine" karar verilmiştir.

İSTİNAF BAŞVURULARI

Davacı vekilinin süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde. Mahkemece Franchise sözleşmesinin 8.2. Maddesi uyarınca belirlenen 10.000,00 TL cezai şart bedelinin "Davalının iş yerinde davacı tarafından üretilen ürünler haricinde ürün sattığına dair bir delil bulunmadığı, dolayısıyla sözleşmenin 8.2.

Maddesinden kaynaklanan cezai şart koşullarının oluşmadığı" gerekçesi ile reddine karar verilmişse de, mahkemece alınan raporda gerekli araştırmalar yapılmadığını, vergi kayıtları ve faaliyetlerinin yeterli derecede incelenmediğini, davalının sözleşme yürürlüğünden 7 ay sonra,

en son 17/12/2014 tarihinden itibaren ürün alımını bıraktığını, ürün almamasına rağmen vergi kaydının açık olduğunu, bu tarihten sonra davalının yemek sepetine üyeliğinin devam ettiğini, bu kanalla ev yapımı veya farklı marka ile çiğ köfte satışı yaptığının ispat edildiğini, müvekkilinin 8 Ocak 2015 tarihinde farklı bir numara ile davalı işyerinden çiğköfte siparişi verdiklerini, davalının pos cihazı ve yazar kasa fişlerinin incelenmesi gerektiğini beyanla mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekilinin süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; çelişkili bilirkişi raporları arasındaki çelişki giderilmeden karar verildiğini, tarafların ekonomik ve sosyal durumlarına göre sözleşme ile kararlaştırılan cezai şartın fahiş olduğunu, indirime gidilmemesinin hatalı olduğunu, belirsiz bir alacak için ilamsız takip yapıldığını, davacının bir zararı olmamasına rağmen bu kararın verilmiş olmasının hatalı olduğunu beyanla, mahkeme kararının kaldırılarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Beykoz İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra dosyasının incelenmesinde.

5.000,00 TL Franchising 8.10 maddesi ceza bedeli, 10.000,00 TL Franchising 8.2 maddesi ceza bedeli, 600,72 TL cari hesap bakiyesi, 6,01 işlemiş faiz, 66,08 TL gecikme zammı, 1.468,80 TL 200 kg çiğ köfte bedeli olmak üzere toplam 17.141,61 TL alacağı için takibe geçmiş, takip borçlusu asilin süresi içerisinde alacaklı tarafa 600,72 TL borcunun bulunduğu, bu kısmı kabul ettiği, diğer borçların tamamına itiraz ettiği anlaşılmıştır.

İlk derece mahkemesince Şereflikoçhisar Asliye Hukuk Mahkemesi aracılığıyla alınan bilirkişi raporunda.

Davalının ticari defter ve belgeleri üzerinde yapılan incelemede, davalının defterlerine göre davacıdan 17/12/2014 tarihine kadar çiğköfte aldığı, davacının davalıdan 600,72 TL cari hesap alacağının bulunduğu, 2014 yılında başka bir firma veya markaya ait herhangi bir çiğ köfte alışı ve satışı bulunmadığı, markasız çiğ köfte alış ve satışının da bulunmadığı, 2015 yılında 24/07/2015 tarihinde adresini taşıdığı, çiğ köfte alış ve satışının bulunmadığı, ciğer-kokoreç-köfte ve kebap alış satışının bulunduğu beyan edilmiştir.

Mahkemece Mali Müşavir bilirkişiden alınan 30/04/2017 tarihli raporda; davacının takip tarihi itibarıyla Sözleşmenin 8.10 maddesi gereğince 5.000 TL cezai şart talep edebileceği, Franchısıng Satış Sözleşmesinin 8.2 maddesi gereği, davacının ... markası haricinde davalının başka bir marka çiğ köfte veya ev yapımı, markasız çiğ köfte satışı yaptığını herhangi bir Mahkemece yapılan tespit veya yazılı bir belge/bilginin dosya kapsamında olmadığı, ancak davacının 10.000,00 TL alacak talebinin Mahkemenin takdirinde olduğu, Davacının davalıdan 600,72 TL açık hesap alacağının olduğu, takipten önce işlemiş faiz talebinin yerinde olmadığı,

davacının davalıya kendi ürünlerini sözleşme süresi olan 1 yıl boyunca satacağı inancı ile davalıya verdiği 200 kg ve 6,80 TL (KDV Hariç) kg bedel üzerinden 1.360,00 TL tutarı talep edebileceği, davacının davalıya kestiği faturalarda 200 kg çiğ köfteler için KDV tahakkuk ettirmediğinden 108,80 TL KDV'yi ise talep edemeyeceği, davacının 6.960,72 TL asıl alacağına, takip tarihinden itibaren,%9 ve değişen oranlarda kademeli olarak yasal faiz yürütülebileceğini beyan etmiştir.

Taraflar arasında 20/05/2014 tarihli Franchising Satış Sözleşmesi bulunduğu, sözleşmenin "Cezayı Gerektiren Durumlar" başlıklı 8.2 maddesinde " İş yerinde ... markası haricinde (başka bir marka ya da ev yapımı,markasız çiğ köfte) çiğ köfte satan veya satmaya teşebbüs eden Franchisee 'e 10.000,00 TL. ceza uygulanır ve sözleşme iptal edilir." 8.10. Maddesinde.

"Bayi Kurulum Paketi ile satışa sunulan ürünleri alan Françhisee 12 ay süre ile ...'in bayisi olarak kalmayı peşinen taahhüt eder, Bu süre içerisinde başka bir marka ya da ev yapımı, markasız çiğ köfte satışı yapamaz, ...'in tabelasını kaldıramaz. Taahhütün ihlali ve şubenin kapanması, tabelanın kaldırılması halinde 5.000,00 TL ceza uygulanır, sözleşmesi iptal edilir.

Franchisee kendisine kampanya kapsamında ve teşvik amacıyla bedelsiz olarak verilen ürünlerin tamamını nakit olarak ...'e ödemeyi kabul eder." hükümleri düzenlenmiştir.

GEREKÇ E

İtirazın iptali talepli davada ilk derece mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, davacı vekili ve davalı vekili ayrı ayrı istinaf başvurusunda bulunmuştur. İstinaf incelemesi, HMK 355. Madde gereğince taraf vekillerinin istinaf dilekçelerinde ileri sürdükleri sebepler ve kamu düzeniyle ilgili hususlarla sınırlı olarak yapılmıştır. Davacı vekilinin istinaf başvurusunun reddine karar verilen 10.000 TL cezai şart alacağına yönelik olduğu anlaşılmaktadır.

Davalının ticari defter ve kayıtları üzerinde, Şereflikoçhisar Asliye Hukuk Mahkemesi aracılığıyla bilirkişi incelemesi yapıldığı ve davalı defter ve kayıtlarında, davalının 2014 yılında başka bir firma veya markaya ait herhangi bir çiğ köfte alışı ve satışı bulunmadığı, markasız çiğ köfte alış ve satışının da bulunmadığı, 2015 yılında 24/07/2015 tarihinde adresini taşıdığı, çiğ köfte alış ve satışının bulunmadığının tespit edildiği,

davacı tarafça davalının ev yapımı çiğ köfte yada başka bir markaya ait çiğköfte yapıp sattığının ispatlanamadığı anlaşılmakla, davacı tarafın sözleşmenin 8.2 maddesi gereğince cezai şart talebinin yerinde olmadığı, takibe konu 10.000 TL cezai şarta yönelik itirazın iptali koşullarının oluşmadığı anlaşılmakla, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Davalı vekilinin istinaf dilekçesinde, raporlar arasında çelişki bulunduğu ileri sürülmüşse de, her iki raporun aynı doğrultuda olduğu ve çelişkili olmadığı, davalı vekilinin yargılama sırasında mahkemece alınan bilirkişi raporlarına itiraz etmediği, HMK 281. madde gereğince itiraz hakkından vazgeçmiş sayılacağı, istinaf aşamasında raporlara itirazların ileri sürülmesinin yerinde olmadığı, kaldı ki mahkemece hükmedilen 5.000 TL cezai şartın davalının mahvına sebep olacağına yönelik dosya kapsamında delil bulunmadığı,

tazminata hükmedilmediğinden davacının zarara uğrayıp uğramadığının tespitinin sonuca etkisinin bulunmadığı anlaşılmakla, davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜ M

Yukarıda açıklanan gerekçe ile: 1-6100 sayılı HMK.'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince davacı vekilinin ve davalı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurularının ayrı ayrı ESASTAN REDDİNE, 2-Davacı yandan alınması gereken 80,70 TL harcın, peşin alınan 1.183,87 TL harçtan mahsubu ile artı bakiye 1.103,17 TL'nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine, 3-Davalı yandan alınması gereken 475,49 TL nispi harçtan, peşin alınan 120,00 TL harcın mahsubu bakiye 355,49TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına, 4-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından avukatlık ücreti takdirine yer olmadığına,