İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2021/2152 K.2023/1358

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesini duruşmada tekrarla; müvekkilinin ünlü bir hastanede Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı olarak çalıştığını, 2011 yılında çalıştığı hastaneye hastalarının yoğun isteklerini karşılamak üzere bebekler için "..." hazırladığını ve ücretsiz dağıtıldığını, bu şekilde dağıtılmakla ürünün aleniyet kazanarak eser vasfına sahip olduğunu ve FSEK kapsamında korunduğunu, müvekkilinin bu rehber bağlamında FSEK kapsamında telif hakkına sahip olduğunu, davalı şirketin müvekkilinin eserini aynen kopyaladığını, davalı tarafın müvekkilinin bu eserini, onun iznini almadan, kendi ürünlerinin reklamı ile aynı cümlelerle kopyaladığı,

tüm doktor ve hastanelere dağıtarak çoğalttığı ve yaydığı, müvekkilinin telif haklarını ihlal ettiği, bu hak ihlalinin aynı zamanda TTK'nun 4/1-d maddesi gereğince ve TTK'nun 54/2 ve 55. maddelerine göre haksız rekabet oluşturduğunu, taklit ürünün iltibasa ve müvekkil hastaları için de yanılmaya ve karışıklığa yol açacak nitelikte olduğunu, bahsedilen bu durumların müvekkilinin emeğine tecavüz anlamına geldiğini, hastaları karşısında onur ve itibarının zedelendiğini, davalı tarafa Kadıköy ...

Noterliği'nden 18.07.2018 tarih ... numara ile keşide edilen ihtarnameye rağmen hukuka aykırı eylem ve işleme devam etmesinden dolayı işbu davayı açtıklarını, davalının söz konusu bu eylemi ile müvekkili aleyhine olmak üzere kendisine haksız menfaat sağladığını belirterek,

belirsiz alacak davası olarak FSEK’nun 68. maddesi uyarınca 10.000,00 TL tazminatın, FSEK’nun 70/1. maddesi uyarınca ihlal edilen manevi haklarına karşılık 5.000,00 TL manevi tazminatın, 70/2. maddesi uyarınca 5.000,00 TL ve 70/3. maddesi uyarınca 5.000,00 TL maddi tazminatın ihtarnamenin tebliğ tarihi olan 21/07/2017 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, davacının ayrıca kişilik hakları da ihlal edildiğinden TBK’nun 58. maddesi uyarınca 5.000,00 TL manevi tazminatın ihtarnamenin tebliğ tarihi olan 21/07/2017 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline,

taklit ürünlerin imhasına, verilecek kararın Türkiye genelinde yayınlanan 3 büyük gazeteden birinde ilanına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesini duruşmada tekrarla; davanın haksız ve hukuki dayanaklan yoksun olduğunu, davaya konu ve müvekkilinin logosunu taşıyan kitapçığın müvekkili şirket tarafından basıldığına dair hiçbir delilin dosyada bulunmadığını, müvekkili şirketin böyle bir katalog basma, yayınlama, yayma gibi bir çalışma sisteminin de bulunmadığını, müvekkili şirket tarafından böyle bir kitapçık / katalog ve sair hiçbir basım gerçekleştirilmediğini, davacı iddialarının atfi cürüm niteliğinde ve ispata muhtaç olduğunu, davacının Kadıköy ...

Noterliği'nin 18 Temmuz 2017 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile müvekkil şirket aleyhine bir takım haksız isnatlarda bulunduğunu, cevabi ihtarnamede böyle bir basımın müvekkili tarafından yapıldığının ispat edilmesi gerektiğinin, böyle bir basımdan müvekkili şirketin hiçbir faydasının olmadığının, küresel bir marka olan müvekkili şirketin böyle durumlara tevessül etmeyeceğinin bildirildiğini, davacının böyle bir basımın müvekkil şirket larafından yapılıp, bastırıldığının ne şekilde tespit edildiğini bildirmediğini, dava dilekçesinde de buna dair hiçbir kanıtın sunulmadığını, dosyada da bulunmadığını,

müvekkilinin Türkiye ve dünya piyasasında hızla büyüyen ve çok fazla tercih edilen organik ürünler satan, üreten ve ithal eden bir firma olduğunu, rakiplerinin çok olduğunu ve kanunsuz hamlelerine maruz kaldığını beyan ederel, davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstanbul Anadolu 1.Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 07/10/2021 tarih ve 2018/484 Esas - 2021/173 Karar sayılı kararıyla; "...Toplanan deliller, dinlenen tanıkların anlatımları, alınan bilirkişi raporları, davacıya ait olduğu iddia edilen ... ile davalı tarafça basılıp dağıtıldığı iddia edilen ... örnekleri ve tüm dosya kapsamı ile, çocuk doktoru olan davacının adının yazılı olduğu ...'nde bebeklerin beslenmesine ilişkin bilgilerin yer aldığı, bu niteliği ile FSEK'nun 2. maddesi uyarınca ilim ve edebiyat eseri niteliğinde olduğu,

üzerinde adının mevcut olmasının FSEK'nun 11. maddesi uyarınca bu eserin davacıya ait olduğuna dair karine teşkil ettiği, bunun aksinin ispatlanamadığı, davalıya ait olduğu iddia edilen beslenme rehberinin davacıya ait ... ile esinlenme sınırlarını aşacak derecede benzer olduğu, ancak davacıya ait beslenme rehberinin hangi tarihte basıldığının kesin olarak tespit edilememesi nedeniyle, davalı tarafa ait olduğu iddia edilen beslenme rehberinden önce basıldığının kanıtlanamadığı,

davalıya ait olduğu iddia edilen beslenme rehberinde davalı şirketin ürünlerinin reklamına yer verilmişse de, bu rehberin davalı şirket tarafından basılıp dağıtıldığının da ispatlanamadığı anlaşılmakla, bu nedenle davacıya ait eserden davalı tarafça intihal yapılarak dava konusu beslenme rehberinin basılıp dağıtıldığı kesin olarak tespit edilemediğinden davanın reddine" karar verilmiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde. "Dosyaya sunduğumuz dava konusu rehberi bastıran ...

Gıda A.Ş. tarafından verilen yazıda rehberin basım tarihinin gün, ay ve yıl olarak 21 Ekim 2010 şeklinde belirtildiğini, ayrıca taslak çalışma olarak anılan belge üzerinde de 21 Ekim 2010 tarihinin yazılı olduğunun bilirkişiler tarafından düzenlenen 03.06.2021 tarihli heyet raporunda tespit edildiğini, Müvekkilemize ait orijinal rehberin “2010 yılının sonlarına doğru veya 2011 yılı başı olarak basılmış olabileceği” keyfiyetinin de dosyada mevcut 03.06.2021 tarihli heyet raporunda 11.sahifenin başlangıcında tespit edildiğini, bu durumun aksinin davalı tarafından ispat edilemediğini,

Hasılı dava konusu rehberin basılmış olacağı tarihin duraksamaya yer bırakmayacak bir şekilde 2010 yılının sonları olduğu, dava dosyasında toplanan deliller ile sabit olmuşken, kararda yazılı “hangi tarihte basıldığının kesin olarak tespit edilemediği” gerekçesinini hatalı olduğunu, Mahkemenin davacıyı çağırarak “yayınlama zamanı hakkında” bilgisine başvurması ve kendisini isticvap etmesi de mümkün iken, aksi yönde değerlendirme yapılmasının hakkaniyete aykırı olduğunu, 14.02.2019 tarihli bilirkişi raporunda da metinlerin “birebir” aynı olduğunun tespiti ile,

“esinlenme sınırının aşıldığını” bildiren 03.06.2021 tarihli bilirkişi raporundaki mevcut tespitler karşısında davacının rehberinin taklit edilerek dağıtıldığının sabit olduğunu, Mahkemenin, “davalı şirket tarafından rehberin basılıp dağıtıldığı ispat edilemediğinden” demekte ise de bu ispat külfetinin davalı üzerinde olduğu,

“böyle bir rehberi basmadığını” söyleyen davalı tarafın bu iddiasını ispat zorunda olduğunu, Davalı tarafın davacının rehberini taklit ettiğinin tespit edilemediğini söyleyen ve davanın reddine karar veren mahkeme bu nedenle de tazminata yönelik 03.06.2021 tarihli bilirkişi raporunda yer alan tespitlere dair itirazlarımızı da değerlendirmediğini." beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması istenmiştir.

DELİLLER

*Davacının ihtiyati tedbir talebinin değerlendirilmesi için çocuk doktoru ... ve fikri mülkiyet uzmanı ...'dan alınan 14/02/2019 tarihli bilirkişi raporunda.

"Davacı tarafça hazırlanan "..." isimli çalışmanın FSEK m.2 kapsamında korunan ilim ve edebiyat eseri niteliğinde olduğu, davacı tarafça karşılaştırmaya esas olmak üzere sunulan bu eser üzerinde davacı isminin yer aldığı, dolayısıyla FSEK m.11'de yer alan karine gereği bu eser üzerinde davacının eser sahibi olarak değerlendirildiği, bununla birlikte söz konusu eser üzerinde baskı tarihinin yer almaması ve dosyada bu eserin hangi tarihte basıldığı ve alenileştiğine dair bir veri bulunmaması sebebiyle davacının veya davalı tarafça hangisince ilk yayının yapıldığı hususun tespit edilemediği,

davacı tarafça hazırlanan rehberle davalı tarafça yayınlanan rehberin içeriğindeki metinlerin birebir aynı olduğu sadece rehberlerin içerisindeki görsellerin farklı olduğu, bu doğrultuda davacı ürününün davalı ürününden daha önce alenileştiği ispat edildiğinde davacının mali haklarından çoğaltma ve yayma hakkı ile manevi haklarından eser sahibi olarak tanıtılma hakkının ihlal edilmiş sayılacağı." yönünde görüş bildirildiği görülmüştür. *Yayıncı ..., beslenme uzmanı ... ve Fsek uzmanı ...' dan alınan 03/06/2021 tarihli bilirkişi raporunda.

"Davacı tarafça hazırlanan ... isimli kitabın eser niteliğinde olduğu, 2 FSEK m.68 uyarınca talep edilebilecek mali haklara tecavüz karşılığı olarak 540,00 TL bir telif bedeli oluşabileceği, rayiç değerin üç katı hususu ile manevi tazminat hususunun Mahkemenin takdirinde olduğu, FSEK m.70 uyarınca elde edilen kardan payın talep edilemeyeceği, TBK m.58 gereği kişilik haklarının ihlalinden dolayı ayrıca tazminata hak kazanılmadığı." yönünde görüş bildirildiği görülmüştür.

GEREKÇE

Dava, eser sahipliğinden kaynaklanan haklara tecavüzün men'i, ref'i ve maddi - manevi tazminat istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesi tarafından, "...davacıya ait beslenme rehberinin hangi tarihte basıldığının kesin olarak tespit edilememesi nedeniyle, davalı tarafa ait olduğu iddia edilen beslenme rehberinden önce basıldığının kanıtlanamadığı, davalıya ait olduğu iddia edilen beslenme rehberinde davalı şirketin ürünlerinin reklamına yer verilmişse de, bu rehberin davalı şirket tarafından basılıp dağıtıldığının da ispatlanamadığı anlaşılmakla; davacıya ait eserden davalı tarafça intihal yapılarak dava konusu beslenme rehberinin basılıp dağıtıldığı kesin olarak tespit edilemediğinden davanın reddine." karar verilmiştir.

Hüküm davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir.İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Mahkemece yapılan yargılama, bilirkişi incelemesi ve toplanan tüm deliler ile; davacının "..." isimli çalışmasının FSEK kapsamında eser niteliğinde olduğu ve üzerinde adının mevcut olmasının FSEK'nun 11. maddesi uyarınca bu eserin davacıya ait olduğuna dair karine teşkil ettiği, davalıya ait olduğu iddia edilen beslenme rehberinin davacıya ait ... ile esinlenme sınırlarını aşacak derecede benzer olduğu; ancak, dosyaya sunulan eserlerden hangisinin önce bastırıldığının tespit edilemediği,

kaldı ki davalı tarafından bastırıldığı iddia edilen eserin gerçekten davalı tarafından bastırıldığı hususunun da ispatlanamadığı anlaşılmakla, mahkemece davanın reddine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığından, davacı vekilinin istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.