İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2022/1344 K.2024/563

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkil ile iş ilişkisi içinde bulunan dava dışı ... San. Ve Tic. Ltd.

Şti tarafından keşide edilerek müvekkile verilen çekin ve dava dışı başka çeklerin 31/12/2018 tarihinde çalındığını tespit etmekle İstanbul 18. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2019/3 E. Sayılı dosyasında çeklerin iptali için çek iptali davası açıldığını, söz konusu çeklerin arasında bulunan ... seri nolu ve 11.473 TL bedelli çekin müvekkilin zilyetliğindeyken dava dışı ve hakkında ceza davası açılan ... isimli kişi tarafından ele geçirildiğini,

müvekkilinin imzasının taklit edilmek suretiyle ciro edilerek başkaca dava dışı kişilere devredildiği ve sonuç olarak geçersiz bir ciro silsilesi ile davalıya devredildiğinin icra takibi sonucu anlaşıldığını, davaya konu olan çek ile ilgili olarak 04.01.2019 tarihinde ödeme yasağı kararı alındığını, söz konusu sahte imza sonrası ciro eden şahıslar ve en son davalı faktöring şirketi tarafına ciro edilerek aldığı çek hakkında herhangi bir yasak olup olmadığını araştırmadan çeki kabul ettiğini, davalının iyi niyetli hamil olmadığını,

bu nedenle çekin istirdadına ve müvekkilinin meşru hamil sıfatı olduğunun tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. Müvekkilin faktoring şirketi alacağı tevsik eden belgelere binaen faktoring işlemi yaptığını, dava konusu çeki usulüne uygun olarak ciro yolu ile tevdi aldığını, davacının eldeki dava ile çekteki imzanın sahte olması sebebiyle dava konusu çekin istirdadını talep ettiğini, müvekkil ile dava dışı ...San. ve Dış Tic. Ltd. Şti.

Arasında 19.10.2018 tarihinde genel faktoring sözleşmesi olduğunu, sözleşme çerçevesinde dava konusu çekin 03.01.2019 tarihli alacak bildirim formu ve çek senet tevdi bordrosuna istinaden ciro yoluyla müvekkil şirkete intikal ettiğini, müvekkil şirketin, iktisap ettiği dava konusu çekteki ciro silsilesinde, çeki veren kişinin, devralınan faturada alacaklı gözüken kişi ve bu kişiden bir önceki cirantanın da faturadaki borçlu ile aynı olduğunu, fatura ile kambiyo senedi arasındaki tutarların uyumlu olduğunu, çekin iktisap edildiğini, müvekkil şirketin 6361 sayılı kanuna uygun olarak faktoring işlemi yapmış olduğunu,

çekin iktisabında kötü niyeti ve ağır kusuru bulunmadığını, müvekkil şirketin dava konusu çeke ilişkin faktoring işlemi yaptığı sırada çeke ilişkin herhangi bir menfi kayıt bulunmadığını, çekin müvekkil şirkete 03.01.2019 tarihinde intikal ettiğini, İstanbul 18. Asliye Ticaret Mahkemesi 2019/3 E. Sayılı dosya nezdinde verilen ödeme yasağı kararının ise 04.01.2019 tarihli olduğunu, çekin faktoring işlemine tabi tutulduğu tarihten sonra olduğunu, müvekkilin çekin çalındığından haberdar olmasının mümkün olmadığını, davacının çek üzerindeki imzanın sahte olduğunu iddia ettiğini,

icra takibine istinaden İstanbul 2. İcra Hukuk Mahkemesi 2019/630 E. sayılı dosyası ile açılan imza itiraz davasının halen derdest olduğunu, davacının imzanın sahte olduğu yönündeki iddialarının ispatlanmadığını, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI

"... Somut olayda; davacının kendi şahsında doğan imza defini ileri sürdüğü, yapılan incelemede imzanın davacıya ait olmadığı tespit edilmiştir. Ancak bu durum davacının çek nedeniyle borçlu olmadığı, çeki ödemekle sorumlu olmadığı anlamına gelmektedir. Çekin istirdadı için ise TTK m.792'deki şartların oluşması gerekmektedir.

Dosya kapsamında yapılan değerlendirmede; temlik eden davalı faktoring şirketinin dava konusu çeki iktisap ederken yasa, sözleşme ve objektif iyi niyet kurallarına uygun hareket ettiği, müşterisine finansman sağladığı, davalı faktoring şirketinin iktisapta iyiniyetli yetkili hamil olduğu, davalının çeki iktisap ederken kötüniyetli olduğunu, çekin çalıntı olduğunu bilerek davacının zararına hareket ettiği gösteren bir delil bulunmadığı, anlaşıldığından çek istirdadı talebinin reddine ... "şeklinde karar verilmiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu çekin ciro silsilesi bozulduğunu, çekin geçersiz bir ciro silsilesiyle davalıya ulaşmış olup davalının yetkili hamil olmadığını, Mahkemenin TTK 790.md hatalı yorumladığını, Türk Medeni Kanunu'nun 2.maddesinde Bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumayacağı düzenlendiğini, çalıntı ve sahte imza ile ciro edilen bir çekten doğan alacak hakkının kullanılması açık bir biçimde hakkın kötüye kullanılması olduğunu, rapor ile 21.03.2019 tarihli ... sayılı 11.473 TL'lik çek aslındaki ''...

Sanayi Ticaret Anonim Şirketi''ne atfen atılı imzanın ..., ... ve ...'nun elleri ürünü ürünü olmadığı görüş ve kanaatine varıldığını, Yargıtay 19.Hukuk Dairesi'nin 2015/12269 E. 2015/14421 K. sayılı ilamının dikkate alınması gerektiğini, İstanbul 2. İcra Hukuk Mahkemesi, görülen 18/11/2021 tarihli celsede kararını taraflara tefhim edildiğini, ciro silsilesinde kopukluk olması, çekin müvekkilin elinden rızası dışında çıkmış olması, müvekkilinin çekin meşru hamili olması, çek üzerindeki imzanın müvekkiline ait olmaması sebebiyle davanın kabulü ile, İstanbul ...

İcra Müdürlüğü'nün ...

E. Sayılı dosyadaki takibin davacı müvekkil yönünden iptaline karar verildiğini, Yargıtay 19. Hukuk Dairesi 2019/723 E. 2019/4903 K. sayılı ilamının dikkate alınmasını, Faktoring şirketi basiretli bir tacir gibi davranma yükümlülüğünü yerine getirmediğini, iyi niyetli hamil olduğunu iddia edemeyeceğini, Müvekkili tarafından 02.01.2019 tarihinde BDKK'ya çeklerin çalındığına ve hukuki sürecin başlatıldığına ilişkin bildirim yapıldığını, Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik madde 5 in dikkate alınmasını, istihbarat yükümlülüğü olduğunu,

faktoring şirketlerinin ulaşılabilmesi mümkün olan ilgili veri tabanlarına ulaşma yükümlülüğü olduğunu, Somut olayda 02.01.2019 tarihinde bildirim yapılmış olup, faktoring şirketi çeki 03.01.2019 tarihinde aldığını ikrar ettiğini, Bilirkişi raporunda da faktoring şirketinin basiretli bir tacir gibi davranmadığının tespit edildiğini, 02.01.2021 tarihinde müvekkilinin İstanbul Nöbetçi ATM'ne çekin iptali ve tedbiren ödemeden men kararı verilmesi talepli dava açtığını, 04.01.2019 tarihinde dava konusu çeklerin ödenmemesi hakkında ödeme yasağı kararı aldığını, 14.01.2021 tarihinde TTSG'de çeklerin geri ibrazını içeren ilk çağrının yapıldığı,

davalı faktoring firması tarafından Finansal Kurumlar Birliğinin Merkezinden 22.03.2019 tarihinde çekin sorgulanarak güncellendiğinin tespiti gerçekleştirildiğini, müvekkilinin elinden rızası dışında çıkan ve sahte imza ile ciro edilen çalıntı çekin istirdatına ve müvekkilin meşru hamil sıfatıyla alacaklı olduğunun tespitine karar verilmesi gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE Dava, çek istirdadı ve yetkili hamil olduğunun tespiti istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı davacı vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Davacı, ciranta imzasının sahte olduğunu ileri sürmüş mahkemece bu yönde araştırma yapılmış ise de; dava konusu, çekin istirdadı istemine ilişkin olmakla davalının çeki iktisapta ağır kusurunun, kötüniyetinin bulunup bulunmadığı üzerinde durulması gerekir. Mahkemenin de kabulünde olduğu gibi, dava konusu çekteki ciro silsilesi düzgün olup, aksi ispatlanamadığı için davalı taraf iyi niyetli yetkili hamil konumundadır.

Davalı hamil, çeki kötüniyetle iktisap etmiş olması veya iktisapta ağır bir kusurunun bulunması halinde çeki iade ile yükümlü olup, dosyada mevcut delil durumuna göre bu husus ispatlanamadığı gibi, çek arkasında dava dışı başkaca cirantalar da olduğu dikkate alındığında davanın reddi yönünde hüküm kurulmasında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık görülmemiş, davacının istinafının esastan reddi gerekmiştir.