İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2022/1864 K.2024/999

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirketin 1961 yılından bu yana faaliyette bulunan güçlü ve global bir şirket olduğunu, davacı şirket ile birleşen ... Tic.

A.Ş.’nin ise 1972 yılında kurulduğunu, ... “...” serisinin kısa sürede tanındığını, .. tescil numarası ile “...” adı altında TPMK’na tasarımın tescil ettirildiğini, 2016 yılından bu yana satışa sunulduğunu, davalı tarafça davacıya ait ... tescil numaralı çoklu endüstriyel tasarımın 7 ve 8 numaralı tasarımlarının “...” ve “...” isimli seri olarak adlandırılarak satışa sunulduğunu, bu ürünlerin davacının tasarımları ile ayırt edilemeyecek kadar benzer olduklarını, davalının ürünlerinin yoğun bir şekilde belirtilen e-ticaret sitelerinde satışa sunulduğunu;

davalının davacının tescilli tasarımlarına tecavüz teşkil eden fiillerinin tespiti ile durdurulmasına, tecavüzün sonuçlarının giderilmesine, tecavüze sebebiyet veren ürünlere el konulmasına ve bunların imhasına, davalının eylemleri neticesinde oluşan TTK’nun 54 ve devamı maddeleri anlamındaki haksız rekabetin varlığının tespitine, önlenip yasaklanmasına,

haksız rekabetin neticesi olan maddi durumun ortadan kaldırılmasına ve gideri davalıdan alınarak dava neticesinin Türkiye çapında tirajı en yüksek gazetelerinden birinde ilanına, şimdilik belirsiz alacak davası olarak ikame ettikleri davada, SMK’nun 151/2-b maddesi uyarınca 10.000,00 TL maddi tazminatın, davalıya gönderilen ihtarnamenin tarihi olan 06/07/2020 tarihinden işleyecek kısa vadeli kredilere uygulanan en yüksek reeskont faizi ile ve 100.000,00 TL tutarındaki manevi tazminatın davalıya gönderilen ihtarnamenin tarihi olan 06/07/2020 tarihinden itibaren uygulanacak yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline,

masrafı davalıdan alınarak hüküm özetinin Türkiye çapında yayın yapan ve hükmün kesinleşeceği tarih itibariyle tirajı en yüksek üç gazeteden birinde ilanına, yargılama masrafları ve vekalet ücretinin davalıya yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının 2016 yılında TPMk nezdinde tasarım tescili yaptırması bağlamında; davaya konu söz konusu tescilin 'yeni buluş' olmadığını, zira Çin'de daha önce üretilip piyasaya sürülen tasarıma (tekniğin bilinen durumuna) benzer tasarımın tescilinin haksız ve dayanaksız olduğunu, davacının 'gerçek hak sahipliğinin' bulunmadığı bir hak sahipliğinden istifade ile kanunun 85. maddesi korumasından yararlanamayacağını, davacı tarafın kötüniyetle hareket ettiğini, bilirkişi raporunu kabul etmemekle, davacı tasarımının davaya konu tasarımlarının aynısı, kopyası veya benzeri olmadığını, velev ki,

'benzer' ise de davacının gerçek hak sahibi olmadığını, bir tasarımın 'yenilik - ayırt edici' nitelik açısından, kıyaslandığı diğer bir tasarımın başvuru veya rüçhan tarihinde Türkiye’de veya dünyada herhangi bir yerde piyasaya sunulmuş olmasının, bu tasarımın hükümsüzlüğünü gerektirdiğini, davacının hükümsüz kılınması gereken sinai mülkiyet haklarına tecavüz bulunmadığı gibi, gecikme sebebiyle bir sakınca yahut ciddi bir zarar doğması gibi bir ihtimalinin de olmadığını belirterek, tüm bu nedenlrle usul ve esas itibariyle haksız olan davanın reddine, yargılama giderlerinin davacıya yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İstanbul Anadolu 1.Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 28/06/2022 tarih ve 2021/3 Esas - 2022/87 Karar sayılı kararıyla; "...alınan her iki bilirkişi raporunda da tasarım konusunda uzman bilirkişiler tarafından; dava konusu 2016 -7 numaralı tasarımın “Bardak” tasarımı olduğu, tasarımların silindir oranlarda geometrik biçimde olup, yüzeyinde yer alan desen ile farklılaştığı ve ayırt edici nitelik kazandığı,

karşılaştırılan davacıya ait tasarım ile davalıya ait ... ve ... kodlu ürün tasarımlar arasında bulunan farkların küçük ayrıntılarda olup, tasarımlara ayırt edici nitelik kazandırmadıkları, tasarımcının seçenek özgürlüğü kapsamında yapılan değerlendirme sonucunda davacı tarafa ait ... numaralı tasarım tescili ile davalı tarafa ait 6'lı cam bardak ve 6'lı cam kahve yanı bardak isimli ürün tasarımı arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, dava konusu ... numaralı tasarımın “Bardak” tasarımı olduğu,

tasarımların silindir oranlarda geometrik ana gövde ve ayaktan oluşmakta olup, bardağın yüzeyinde yer alan desen ile farklılaştığı ve ayırt edici nitelik kazandığı, karşılaştırılan davacıya ait tasarım ile davalıya ait ... ve ... kodlu ürün tasarımlarında, tasarımları oluşturan bütün öğelerin benzer biçim, oran ve yerleşimde oldukları, tasarımlar arasında bulunan farkların küçük ayrıntılarda olup, tasarımlara ayırt edici nitelik kazandırmadıklarının tespit edildiği, davalının bu ürünlerin satışını yaptığının kendi beyanı ile de sabit olduğu,

bu nedenlerle davalının bu ürünleri satmasının davacının tasarım haklarına tecavüz ve haksız rekabet teşkil ettiği, davacının maddi ve manevi tazminat talep edebileceği, davalının bu ürünlerin satışından elde ettiği gelirin 12.334,32 TL olarak hesaplandığı, davalının kusur derecesi, davacı şirketin tanınmışlığı, davalı şirketin ticaret hacmi, satılan ürün sayısı dikkate alındığında 20.000,00 TL manevi tazminatın hakkaniyete uygun olacağı anlaşılmakla, davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine" karar verilmiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde. "Mahkemece davamızın kabulüne karar verilmiş ve ancak 100.000- TL tutarındaki Manevi tazminat talebimiz bakımından ise, talebimiz kısmen kabul edilerek, davalı aleyhine 20.000- TL manevi tazminata hükmedildiğini, bu bakımdan davamızın kısmen reddine yönelik karara itiraz ettiklerini,Tecavüz ve haksız rekabet iddialarımızın tamamen ispatlanarak,

maddi ve hukuki olgular tamemen kabul edilmiş iken, manevi tazminat talebimizin oldukça düşük bir oranda kabul edilmesinin emsal Yargıtay içtihatlarına aykırı olduğunu,Davacı şirketin ticari faaliyetlerinin büyüklüğü, tüketici nezdindeki tanınırlığı, ticari itibarı, davalının tacir olup aynı sektörde faaliyet göstermesi, tecavüz eyleminin 4 farklı ürüne ilişkin olup, yoğun miktarda satış gerçekleştirilmesi ve üretici davalı tarafından ürünlerin yoğun bir şekilde piyasaya sunulması,

hatta internet ortamında dahi ürünlerin kontrolsüz şekilde satışa arz edilmesi gibi önemli faktörler göz ardı edilerek hüküm kurulmasının hatalı olduğunu,Bu nedenle kararın kaldırılarak, davamızın tümden kabulüne karar verilmesini istediklerini." beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması istenmiştir.Davalı vekili istinaf dilekçesinde.

"Mahkemenin kararında 'Her ne kadar davalı bu tasarımların daha önce kamuya sunulduğunu iddia ederek davacının bu nedenle hak iddia edemeyeceğini savunmuşsa da, tasarımların hükümsüzlüğü için bir dava açmadığından ve tasarımların tescili devam ettiği sürece davacının tasarımdan kaynaklanan haklarını herkese karşı ileri sürebileceğinden, davalının bu savunmalarına itibar edilmemiştir.' demesinin hukuki olmadığını, hiç kimsenin kendisi lehine olan bir davayı ikameye zorlanamayacağını, aleyhimize açılan davada ise 'kötüniyeti' 'haksız tescil-hak elde edildiğinin' savunma olarak ileri sürülebileceğini,

2016/00829 numaralı çoklu tasarım 01/02/2016 tarihinde davacı adına tescil edildiğini, bu tescilden çok daha öncesinden itibaren Çin'de üretim gerçekleştiren, ticari hayata çıkaran, piyasaya süren ve böylece gerçek hak sahibi olan Çin'de mukim firmadan mal ithal etmemize ve ticaretimize konu etmemize engel olunmasının hatalı olduğunu,Yenilik kavramı, tasarımın koruma şartlarından biridir.Ülke dışında var olan bir tasarımı Türkiye’ye ilk getiren olmanın, tasarım hakkı kazanmak bakımından bir kıymeti bulunmadığını,

bu nedenle davacının gerçek hak sahipliğinin bulunmadığını ve korumadan yararlanamayacağını,Bilirkişi raporunda yer alan aleyhe hususları kabul etmediklerini, bununla birlikte, davacının ihlâl olarak nitelendirerek davaya konu yaptığı internet sitelerinde yer alan ilanların müvekkilim tarafından yapılan veya yaptırılan ilanlar (satışlar) olmadığı, görsellerde yer alan ilan ve satışların müvekkil ile alâkası olmadığının sübut bulduğunu, Dava dilekçesinde bildirilen ve bilirkişinin raporunda dayandığı,

iltibas kanaatine esas aldığı internet sitelerinin müvekkilime ait olmadığını ve ilgili siteler tarafından konulan resimlerle müvekkilimin bir ilgisi bulunmadığını, söz konusu resimlerin müvekkilimce ithal edilip-piyasaya sürülen ürünlere ait olmadığını, Ortada sübut bulmuş bir dava olmamakla maddi tazminata ve şartları oluşmadığı halde manevi tazminata hükmedilmesinin hatalı olduğunu; ayrıca hükmedilen 20.000-TL. manevi tazminatın fahiş olduğunu." beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması istenmiştir.

GEREKÇE

Dava, tasarım haklarına tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, durdurulması ve önlenmesi ile maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesi tarafından, "Davanın KISMEN KABULÜNE, KISMEN REDDİNE, -Davalının ..., ..., ... ve ... kod numaralı "..." isimli bardak ürünlerinin satışını yapmasının davacı adına tescilli ... tescil numaralı çoklu endüstriyel tasarımın 7 ve 8 numaralı tasarımlarına TECAVÜZ VE HAKSIZ REKABET TEŞKİL ETTİĞİNİN TESPİTİNE, -Davalının tecavüz ve haksız rekabet teşkil eden eylemlerinin MEN'İNE, bu kapsamda bu ürünlerin satışını ve üretimini yapmasının YASAKLANMASINA, -Davalıya ait ve davaya konu ... isimli bardak ürünlerinin TOPLATILMASINA, karar kesinleştiğinde masraflı davalıdan alınmak suretiyle İMHASINA,

-12.334,32 TL maddi tazminatın 06.07.2020 tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, -20.000,00 TL manevi tazminatın 06.07.2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine" karar verilmiştir.

Hüküm davacı vekili ile davalı vekili tarafından istinaf edilmiştir.İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Davacının davaya konu ... ve .. numaralı tasarımlarının tescil sahibi olduğu, dava konusu 2016 -7 numaralı tasarımın “Bardak” tasarımı olduğu, yenilik ve ayırt edicilik özelliklerine sahip olduğu, bu tasarım ile davalıya ait ... ve ... kodlu ürün tasarımlarını oluşturan bütün öğelerin benzer biçim, oran ve yerleşimde oldukları, tasarımlar arasında bulunan farkların küçük ayrıntılarda olup, bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları; dava konusu 2016-8 numaralı tasarımın “Bardak” tasarımı olduğu, yenilik ve ayırt edicilik özelliklerine sahip olduğu,

bu tasarım ile davalıya ait ... ve ... kodlu ürün tasarımlarında yer alan ayağın kesit çizgisi ve oranlarının benzer biçimde oldukları, tasarımlar arasında bulunan farkların küçük ayrıntılarda olup, tasarımlara ayırt edici nitelik kazandırmadıklarının tespit edildiği, davalının bu ürünlerin satışını yaptığının kendi beyanı ile de sabit olduğu anlaşıldığından; mahkemece davacının tasarım haklarına tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, önlenmesi ve durdurulmasına yönelik kararı yerindedir.

Mahkemece aldırılan bilirkişi kurulu raporlarının yeterli teknik analizleri içerdiği, tarafların iddia ve savunmalarını irdelediği, sonuç olarak denetime elverişli olduğu; raporda somut ve dosyaya yansıyan verilere göre maddi tazminat yönünden davacının davadaki talebine uygun olarak hesaplama yapılarak davalının bu ürünlerin satışından elde ettiği gelirin 12.334,32 TL olarak belirlendiği, raporun bu yönüyle de isabetli ve dosya kapsamına uygun olduğu anlaşılmıştır.

Sınai mülkiyet hukukunda manevi tazminatın amacı tasarımın haksız kullanımı veya itibarının zedelenmesi sonucu, tasarım hakkı sahibinin ticari ve kişisel varlığında meydana gelen olumsuz sonuçların ortadan kaldırılmasıdır. Yargıtay kararlarında, tecavüz fiilinin varlığında mutlaka uygun bir manevi tazminata da hükmedilmesi gerektiği belirtilmektedir.

Somut olayda mahkemece tespit edilen ve ispat edilen eylemin ağırlığı dikkate alındığında, takdir edilen 20.000,00 TL manevi tazminat miktarı da yerinde olduğundan, taraf vekillerinin istinaf istemlerinin reddine karar verilmiştir.