İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2022/569 K.2024/38

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

ASIL DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin, ... markası ile elektronik eşyalar ile elektrikli ev aletleri ve züccaciye cinsi eşyaların imalat, ithalat ve ticareti ile iştigal eden tanınmış bir marka olduğunu, ... numaralı faydalı model ile koruma altında alınan ızgara, ... numaralı endüstriyel tasarım ile koruma altına alınan ızgara, ... numaralı endüstriyel tasarım ile koruma altına alınan ızgara, ... numaralı endüstriyel tasarım ile koruma altına alınan ızgara tescillerine sahip olduğunu, karşı tarafın aynı cihazları kopyalayarak imal ettiğini,

karşı tarafa ait www.....com alan adlı internet sitesinde yayınlanan "..." isimli ürün ile müvekkiline ait yukarıda belirtilen faydalı model ve tasarımların haksız olarak kopyalanıp taklit edilerek piyasaya sürüldüğünü, faydalı model ve endüstriyel tasarıma vaki tecavüzler nedeniyle piyasada haksız rekabet oluştuğunu, Bakırköy 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2020/155 D.İş sayılı dosyasından ürün numuneleri ibraz edilmek suretiyle tespit yaptırılmış olup bilirkişi raporu ile ihlalin tespit edildiğini, ihlal edilen tasarımla ilgili üretim amaçlı kalıplar yaptırıp satın aldığını,

ancak davalı taraf bir şekilde piyasadan edindiği emtianın tasarımını taklit ederek kendi adına piyasaya sürdüğünü, tasarım ve faydalı model haklarına vaki ihlalin durdurulması ve men'ine, piyasaya arz edilen ihlal konusu eşyaların toplanmasına, ihlal konusu emtiaların, mamüllerin ve parçaların el konularak imhasına, ihlal konusu kalıpların el konularak imhasına, hükmün ilan edilmesine,

davalının tecavüzü nedeniyle 10.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işlemiş ve işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, davalının vaki ihlali nedeniyle 6769 sayılı yasanın 149 ncu maddesine göre hesaplanacak maddi tazminatın dava tarihinden itibaren işlemiş ve işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsil edilerek müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı firmanın ürünü yenilik ve ayırt edicilik özelliği bulunmayan kamuya mal olmuş bir ürün olduğunu, davacı firma adına tescili yapılan ve müvekkilin ürünü ile benzerlik kurulan ... sayılı tasarımın, yıllar önce ... markası ile piyasaya sürülmüş, ... sayı ile tescil edilmiş ve yenilenmediğini, kamuya mal olmuş bir ürün olduğunu, bu sebeple değişik iş sayılı dosyasında bilirkişi tarafından müvekkilin tasarımı ile benzer görülen davacının ... sayılı tasarımı ile yenilik ve ayırt edicilik özelliği bulunmadığını, söz konusu tasarımın hükümsüz kılınması için dava açıldığını,

izah edilen nedenlerle geçerliliği yitirmiş kamuya mal olmuş tasarım nedeniyle toplatma kararı verilmesinin telafisi imkansız zararlara yol açacağını, açıklanan nedenlerle davanın reddi ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

BİRLEŞEN DAVA

Birleşen dosya davacısı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı firmanın Türk Hukuk Sistemi tasarım tescili bakımından benimsenen incelemesiz sisteminden istifade ederek yıllar önce üretilmiş ve kamuya sunulmuş elektrikli ızgara tasarımını önce ... ve daha sonra aynı tasarımı ... sayı ile TPMK nezdinde tescil ettirdiğini, tasarımın yenilik ve ayırt edicilik özelliğine sahip olmadığını iddia ederek, davalı adına tescilli ... ve ... tescil sayılı tasarımların hükümsüzlüğünü ve tescil kaydının terkinini talep ve dava etmiştir.

Birleşen dosya davalısı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının aktif dava ehliyetinin olmadığını, müvekkiline ait tasarımın yeni, ayırt edici özelliğe sahip olduğunu, müvekkili şirketin tanınmış bir marka olduğunu, huzurdaki davanın tek amacının müvekkiline ait tasarımın kopyalanıp ürettiği, tescil kaydını terkin ettirerek tasarımı kendine mal ve rahatça bu eylemi sürdürmeye devam ettirdiğini, işbu dava ile mahkememiz 2020/217 Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesini ve davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Bakırköy 2. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 10/11/2021 tarih ve 2021/309 Esas - 2021/199 Karar sayılı kararıyla; "...Somut olayda ana dosyada davacının tecavüz iddialarına dayanak yaptığı tasarımlardan ... ve ... tescil numaralı tasarımların tescil tarihinin 20/10/2017; ... tescil numaralı tasarımın tescil tarihinin 10/01/2018 olduğu, davalının kullanımlarına dayanak tasarım tescilinin ise davacı tescillerinden önce, 13/04/2017 olduğu, bu hali ile sonraki tarihli tasarım tescili sahibinin tecavüz iddialarının yasal koşullarının oluşmadığı anlaşılmıştır.

Davacının ... tescil numaralı faydalı modelden doğan haklarına tecavüz iddiası yönünden yapılan değerlendirmede; faydalı model belgesinde yer alan istemlerden 1.f(7) olarak numaralandırılan "alt ve üst ısıtıcı eleman (rezistans)" unsurunun davalı ürününde bulunmadığı, davalıya ait ürünün alt ısıtıcısının olmadığı, bu nedenle faydalı modelin koruma kapsamına girmediği ve faydalı modele tecavüz koşullarının oluşmadığı anlaşılmıştır.Birleşen dosya yönünden yapılan değerlendirmede ise; birleşen davaya konu tasarımların yukarıda anılı ilkeler çerçevesinde yapılan değerlendirmesinde;

söz konusu tasarımların bilgilenmiş kullanıcı nezdinde benzer olarak algılanacak ürünlerin tescil tarihinden önce kamuya sunulmuş olduğu ve bu nedenle yenilik vasfını haiz olmadıkları anlaşıldığından birleşen davanın kabulüne" karar verilmiştir

İSTİNAF İSTEMİ

Davacı ... A.Ş. vekili istinaf dilekçesinde.

"Açmış olduğumuz asıl davanın haklı olduğunu, Bakırköy 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2020/155 D.İş sayılı dosyası ile yapılan tespitte 'Ürünler arasındaki ayırt edilemeyecek kadar benzerlik ve ihlal bulunduğu"nun belirlendiğini, davalının tecavüzünün ve haksız rekabetinin sabit olduğunu, Müvekkilin tasarımının yeni bir tasarım olduğunu, davalı - karşı davacının aksi yöndeli iddialarının doğru olmadığını, tasarıma ilişkin hakkın müvekkilime hakkı temlik eden ... adlı tasarımcıya ait olduğunu ve halefiyet yolu ile müvekkilime geçtiğini,Tescilden önce imalat, satış ve piyasaya arz bulunmadığını;

müvekkil şirkete ait tasarım tescillerinin başvuru tarihlerinden önce kamuya sunulmadığını, tescilden önce arz eden müvekkilin halefi olduğu kişi olduğunu, kamuya mal olmuş, anonimleşmiş bir hak bulunmadığını, zira bu süreçte emtia üretilip piyasaya sürülmediğini, davalı yanca bununla ilgili olarak hiçbir evrak, belge sunulmadığını, aksi yönde delil bulunmadığını, ... başvuruyu yaptığını, başvurusuyla ilgili süreçteki aksama nedeniyle aynı başvuru üzerinden yeniden devam ettiğini, 2004 senesinde ... ait olan ve 2010 yılına kadar da kendisinde olup,

süreçteki eksiklik nedeniyle 2010 senesinde yenilediği başvurunun ...'ı ve haleflerini haktan mahrum etmeyeceğini ve yenilik - ayırt edici nitelik özelliklerini ortadan kaldırmayacağını, Karşı davanın haksız olduğunu; davalının talebinin zamanaşımına uğradığını, hükümsüzlük talepli dava açabilmesi için 5 yıllık zamanaşımı süresi düzenlendiğini, müvekkilin endüstriyel tasarımının ilk başvuru tarihi 2004'tür, aradan geçen zaman dikkate alındığında hükümsüzlük davası açılması için zamanaşımı süresinin geçtiğini,Davalının aktif dava ehliyetinin olmadığını;

davalının birleşen davayı açabilmek için sahip olduğu ve ihlal edilen hiçbir hakkı bulunmadığını ve davayı açabilmek için aktif dava ehliyeti olmadığını, Davalının birleşen davasında ... ayrı bir kişi olarak göstermeye çalıştığını, ancak ... müvekkilin tasarımını sicilde temlik yoluyla aldığı kişi olduğunu, müvekkile ait tasarım; farklı bir kişiye ait, farklı bir tasarım, daha önce piyasaya arz edilen farklı bir tasarım, yenilik özelliğini ihtiva etmeyen tasarım olarak gösterilmeye çalışıldığını." beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması istenmiştir.

DELİLLER

*Bilirkişi heyetinin 19/09/2021 tarihli raporunda, "Davacı / Birleşen davada Davalı tarafa ait ... numaralı tasarım tescilleri ile Davalı / birleşen davada davacı tarafa ait ürün arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, dava dosyasında yer alan fotoğraflar üzerinden yapılan ihlal incelemesinde davalıya ait söz konusu ürününün davacıya ait ... numaralı faydalı modelin koruma kapsamında olmadığı, Davacı / Birleşen davada Davalı tarafa ait ... numaralı tasarım tescillerinin başvuru tarihlerinde önce kamuya sunulmuş olmaları sebebi ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olmadığı" hususlarını tespit ve rapor etmişlerdir.

GEREKÇE

Dava; asıl davada davacının faydalı model ve tasarımlardan doğan haklarına tecavüzün tespiti, men'i, ref''i ve tazminat; birleşen davada ise tasarımların hükümsüzlüğü istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesi tarafından, "ASIL DAVA YÖNÜNDEN: Davanın reddine;

BİRLEŞEN DAVA YÖNÜNDEN

Davanın KABULÜ ile. Birleşen dosya davalısı adına tescilli ... ve ... tescil numaralı tasarımların hükümsüzlüğüne, karar kesinleştiğinde sicilden terkinine." karar verilmiştir. Hüküm davacı - birleşen dosya davalısı ... A.Ş. vekili tarafından istinaf edilmiştir.

İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarnca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek ve asıl dava yönünden istinaf istemi bulunmadığından, inceleme karşı dava ile sınırlı olarak yapılmıştır.

Birleşen davada; mahkemece "Davaya konu tasarımların tasarımların bilgilenmiş kullanıcı nezdinde benzer olarak algılanacak ürünlerin tescil tarihinden önce kamuya sunulmuş olduğu ve bu nedenle yenilik vasfını haiz olmadıkları anlaşıldığından." gerekçesiyle birleşen davanın kabulüne karar verilmiş ise de;Davalı - birleşen dosya davalısının 19/09/2021 tarihli bilirkişi heyeti raporuna itiraz dilekçesinde de ileri sürdüğü, "Tescilden önce kamuya arz eden ... davacının halefi olduğu kişi olduğunu, hakların bu kişiden devralındığı." yönündeki savunmasının araştırılması,

itirazların karşılanması için ek rapor alınması ve gerekçeli kararda hükümsüzlüğün somut nedenlerinin tartışılması gerekirken, eksik inceleme ve yetersiz gerekçe ile karar verilmesi hatalı olduğundan; bu aşamada asıl dava yönünden inceleme yapılmaksızın, davacı - birleşen dosya davalısı ... A.Ş. vekilinin istinaf isteminin kabulüyle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.