İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2022/884 K.2022/1236

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İhtiyati haciz talep eden vekili, talep dilekçesinde özetle; borçlu tarafın verdiği çekin vadesinde ödenmediğini, çekin takibe konulduğunu, borçlunun mal kaçırmak kastı ile hareket ettiği yönünde ciddi istihbaratlar aldıklarını belirterek 75.000,00 TL'nin tahsilini sağlamak amacıyla ihtiyati haciz kararı verilmesini istemiştir. İlk derece mahkemesince 09/11/2021 tarihinde %15 teminat karşılığında dosya üzerinde yapılan inceleme ile ihtiyati haciz kararı verilmiştir.

Borçlulardan ... vekili ihtiyati haciz kararının hatalı olduğunu, zira müvekkilinin ikametgahının Ankara olduğunu, çekteki imzanın müvekkiline ait olmadığını bildirerek ihtiyati haciz kararının kaldırılmasını istemiştir.

Mahkemece duruşmalı yapılan inceleme sonunda 12/01/2022 tarihinde "...Kambiyo senetlerinden doğan alacaklar aranacak borç niteliğinde olup, çek muhatap bankaya ibraz edilip karşılıksız çıktıktan sonra, borçlu, hamilin yani alacaklının kim olduğunu ve adresini bilecek duruma geldiğinden ibrazdan sonra çeke bağlı borç, götürülecek borç niteliği kazanmaktadır.

Bu halde HMK'nun 10.maddesi ve TBK'nun 89.maddesi hükmü uyarınca alacaklının ikamet yeri mahkemesi de ihtiyati haciz talebinde yetkilidir. İhtiyati haciz talebine dayanak çekin keşide yerini Ankara olduğu, çekin muhatap bankanın ... Altınay Şubesi Ankara'dan verildiği, çekin bankaya ibraz edildiği Ankara 3. ATM'nin 2021/533 esas sayılı kararı ile ödeme yasağı kararı verildiği şerhi ile ödenmediği anlaşılmaktadır.

Çeke bağlı borç götürülecek borca dönüştüğünden HMK'nun 10.maddesi ve TBK'nun 89.maddesi hükmü uyarınca alacaklının ikametgah mahkemesi de ihtiyati haciz kararı vermeye yetkilidir. Alacaklının adresinin dosya kapsamındaki evraklarla Mecdiyeköy/ İSTANBUL olduğu anlaşılmakla davalının yetki itirazı yerinde görülmemiştir.

Borçlu vekilinin diğer itiraz sebepleri İİK.'nın 265.maddesi kapsamında incelenebilecek itiraz sebepleri olmayıp açılacak dava içerisinde değerlendirilebilebileceğinden ihtiyati hacze itiraz edenin itirazının reddine karar verilmiştir..." gerekçeleriyle itirazın reddine karar verilmiş, kararı borçlu ... vekili istinaf etmiştir.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; itiraz dilekçesini tekrar etmiş, ayrıca müvekkilinin ikametgahının Ankara olduğunu dolayısıyla Ankara mahkemelerinin yetkili olduğunu, çekteki imzanın vekiline ait olmadığını, bu konuda ivedilikle bilirkişi incelemesi yapılması gerektiğini, sahte imza ile çekin tedavüle çıkmasından dolayı müvekkilinin maddi ve manevi yönden zarara uğradığını bildirerek kararın kaldırılmasını istemiştir.

İhtiyati hacze konu çekin 31/10/2021 tarihli 75.000,00 TL bedelli, keşidecisinin borçlu ..., lehtarının Borçlu ... Ltd. Şti., sonrakı cirantaların borçlu ... Ltd. Şti., hamilin ise ihtiyati haciz isteyen Factoring Şirketi olduğu, çekin 01/11/2021 tarihinde ibraz edildiği, ödeme yasağı kararı nedeniyle işleme alınamadığının şerh edildiği görülmüştür.

Talep dilekçesine ekli belgelerden borçlu ... limited şirketinin 22/04/2021 tarihinde ihtiyati hacze konu çekin factoring şirketine sunduğu, ayrıca ... Mobilya Şirketi tarafından borçlu ... Ltd. Şti.'ne düzenlenen 31/01/2021 tarihli 132.112,80 TL ve 239.445,93 TL bedelli E-Arşiv fatura fotokopilerinin bulunduğu, ihtiyati haciz isteyen ... Factoring şirketi ile borçlu ... Limited Şirketi arasında factoring sözleşmesinin bulunduğu görülmüştür.

GEREKÇE

Talep, ihtiyati hacze ilişkindir. Dairemiz önüne gelen uyuşmazlık ise ihtiyati haciz kararına yapılan itirazın reddi kararına yöneliktir. İhtiyati haciz isteyen taraf çeke dayalı olarak ihtiyati haciz talebinde bulunmuş olup, dayanak çekin keşide yerinin Ankara olduğu anlaşılmaktadır. İhtiyati hacze itiraz eden vekili ihtiyati hacze dayanak çekteki imza yönünden itirazda bulunmuş ise de, ihtiyati hacze itiraz sebepleri İİK'nın 265.

Maddesinde sayılmış olup, imza ile ilgili itiraz madde metninde sayılmamıştır. Bu husus açılacak menfi tespit davasında ileri sürülebilecek hususlardandır. Dolayısıyla bu yöne ilişkin istinaf talebi yerinde değildir. Çekten kaynaklanan borcun alacaklısı borçlunun yerleşim yerinde, birden fazla borçlu bulunması halinde borçlulardan birinin yerleşim yerinde, çekin keşide yerinde veya ödeme yerinde ihtiyati haciz isteyebilecektir.

Dosyanın incelenmesinde itiraz edenin ikametgahının Ankara ili olduğu, diğer çek borçlularının da adresinin Ankara olarak ihtiyati haciz talebinde gösterildiği anlaşılmaktadır. Somut olayda ihtiyati haciz İstanbul Mahkemelerince verilmiş olup İstanbul Mahkemeleri yukarıda belirtilen kural gereğince yetkili değildir. Çekin ibrazının borçlunun ödeme yapacağı kimseyi öğrenmesini sağlayıcı bir fonksiyonu yoktur.

Dolayısıyla çekin bankaya ibrazıyla borçlunun ödeme yapacağı kimseyi tespit ettiği ve aramanın tüketildiğini kabul etme ve bunun sonucu olarak da çek borcunun götürülecek borca dönüştüğünü kabul etme olanağı yoktur. Yine kambiyo senetlerinde ve bu bağlamda çekte hak doğrudan doğruya çeke ait kayıtları ihtiva eden evrakta tecessüm ettiği için çekteki borcu tek başına para borcu sayma olanağı da yoktur.

Bu yönüyle TBK'nun 89/1 maddesine göre çekteki borcun götürülecek borç olduğunu kabul etme imkanı bulunmamaktadır. Açıklanan bu hususlar gözetildiğinde karşı taraf vekilinin ihtiyati hacze itirazının kabulü gerekirken yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır. Hal böyle olunca İhtiyati hacze itiraz eden vekilinin istinaf talebinin kısmen kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.