İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2022/914 K.2024/551

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin yayınladığı bir kısım İngilizce yabancı dil öğrenme kitaplarının ve materyallerinin sözleşmenin şartlarına uygun olarak uyarlanması, basımı, yayınlanması ve satılması konusunda müvekkili davalı arasında 09/02/2018 tarihinde sözleşme imzalandığını, ancak davalının izin bedellerini hiçbir zaman ödemediğini, sunması gereken Kültür Bakanlığı bandrol formalarını sunmadığını, basılan eserlerden ücretsiz olarak sözleşmeye göre davacıya vermesi gereken nüshaları vermediğini, sözleşmeye göre davacıya sunması gereken denetim raporlarını ve satış raporlarını sunmadığını,

tüm bu sözleşmeye aykırılıklarla ilgili olarak, çekilen ihtarname ve yapılan görüşmelerden sonuç alınamadığını, davalının 17/05/2019 tarih ve 6026 sayılı ihtarname ile sözleşmeyi haksız olarak feshettiğini ileri sürerek, sözleşmeye konu kitapların ve diğer materyallerin davalı tarafça üretilmeye, çoğaltılmaya, basılmaya, yayınlanmaya, satılmaya ve başkaca ticari işe konu edilip edilmediğinin tespitine, sözleşmenin yürürlük tarihinden itibaren dava tarihine kadar, sözleşme konusu üretilen ürünlerin satışından elde edilen gelirin tespitine,

şimdilik 10.000-USD'nin sözleşmenin feshi tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsiline, tedbiren toplatılan ve el konulan dava konusu ürünlerin imhasına, haksız rekabetin ref'i ve menine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; sözleşmenin ana konusu olan yayınların, akıllı tahta bilgisayar destekli ortamda çalıştırılamıyor oluşu nedeni ile sözleşmenin haklı nedenle feshedildiğini, fesih öncesinde davacıya 28/03/2019 tarihli ihtarname gönderilerek sözleşmenin ayakta tutulması ve işbirliğinin geliştirilmesi için tüm çabanın gösterildiğini, basılan kitap miktarının 127639 adet, kitap basım maliyetinin 1.368.410-TL olduğunu, yayınların akıllı tahta denilen bilgisayar destekli ortamda kullanılamaması nedeniyle 930.000-TL tutarlı kitabın stokta kaldığını, müvekkilinin, tüm talep ve izahlarına rağmen davacıdan hiç bir yardım,

çözüm önerisi hatta fikir dahi alamadığını, aksine kendilerine ödeme yapmaya zorlandığını, davacının kendilerine satış raporu iletilmediği iddiasının gerçeği yansılmamadığını, müvekkilinin çalışanı ... tarafından 25/04/2019 tarihinde stok hareketleri e-posta ile gönderildiğini, hologramlarla ilgili olarak davacının bizzat kendisi ve yetkili temsilcilerinin Kültür Bakanlığı'ndan rahatlıkla söz konusu resmi belgelere ulaşılabileceğini, davacı şirket temsilci çalışanı ... isimli şahsa kitapların nüshalarının teslim edildiğini, 2020/14 Esas sayılı dosyası ile taleplerinin mükerrer olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; davacı ile davalı arasında davacıya ait eserlerin davalı şirket tarafından sözleşme koşullarına uygun olarak uyarlanıp, basılıp, yayınlanıp, satılması amacı ile taraflar arasında 09/02/2018 tarihinde sözleşme imzalandığı, davacı tarafından davalının sözleşmeye aykırı davrandığı gerekçesi ile 01/03/2019 tarihinde ihtarname gönderildiği, davalının ihtarnameye cevap verdiği, davacının yeniden ihtarname gönderdiği,

davalının daha sonra 17/05/2019 tarihli ihtarnamesi ile sözleşmeyi fesih ettiği, sözleşme kapsamında toplam 210 bin adet kitap basıldığı, bu kitap adedinin 194.111 adetinin satıldığı, 15.889 adetinin ise, iade ve stokta bulunan kitap olarak davalıda kaldığı, bu kitapların satışından elde edilen gelirin 21.917.898,52 TL olduğu, elde edilen bu gelirden davacıya ödenmesi gereken %25 tutarın 5.479.474,63 TL olduğu, davalının davacıya 336.048,00 TL ödendiği,

5.143.426,63 TL daha ödemesi gerektiği, sözleşmeye göre davacı alacağının net satış tutarı üzerinden hesaplanacağı, davalının zarar etmesinin davacıyı bağlamayacağı, davalının sözleşmeyi haksız şekilde feshettiği gerekçesiyle, davanın kabulü ile; haksız rekabetin tespiti, ref'i ve men'ine, 5.143.426-TL'nin sözleşmenin fesih tarihi olan 17/05/2019 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

hüküm kesinleştiğinde değişik iş dosyasından el konulan kitapların imhasına, el koyma sebebiyle doğmuş ve doğacak icra masrafı ve yediemin ücretlerinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde; -Sözleşmeye tarafların seçtiği yabancı hukukun uygulanması gerektiğini, sözleşmenin 11.10 maddesinin; "iş bu sözleşme her hususta israil kanunlarına tabi olacak ve bu çerçevede yorumlanacak olup, tarafların her biri israil mahkemelerinin münhasır olmayan yargı yetkisini kabul etmektedir" şeklinde olduğunu, -Sözleşmeye tarafların seçtiği yabancı hukukun uygulanmamasının, hükmün ortadan kaldırılmasını gerektirdiğini, -Türk hukukunun yanlış uygulandığını, sözleşmenin yorumunun hatalı yapıldığını, dijital içeriklere erişim kodlarının sağlanmasının asıl edim olduğunu,

mahkemenin hadiseleri eksik değerlendirdiğini ve yanlış yorumladığını, - Haklı fesih bir kenara bırakılsa bile, mahkemece yaptırılan hesaplamaların da hukuka aykırı fahiş hatalar içerdiğini,-Dosyada ayrıntıları uzun uzun anlatıldığı üzere, müvekkilinin davacıya sözleşme kapsamında ödenmesi gereken bir borcunun mevcut olmadığını, hatta yapılan hesaplamalara göre, sözleşme kapsamında fesih nedeniyle doğan zarar ve ziyan hesap edilmeksizin, müvekkilinin davacıya 194.674,18-TL tutarında fazla ödeme yaptığını, -Harçlar, yargılama giderleri, vekalet ücretleri ve özellikle yediemin masrafları konusunda da hatalar mevcut olduğunu,

imhaya ilişkin kararın buna dair ücretlerin ödenmiş olduğu gözetildiğinde açıkça hukuka aykırı olduğunu, ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, davacıya ait kitapların yayımı satımı nedeniyle taraflar arasında düzenlenen sözleşmenin feshi nedeniyle sözleşmeye konu kitapların toplatılıp imhası tecavüzün meni, maddi tazminat talebine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, yukarıda yazlı şekilde davanın kabulüne kabulüne karar verilmiştir. Karar davalı vekili tarafından istinaf edilmiştir. Davacı İsrail'de mukim İsrail tüzel kişisi olup, taraflar arasındaki sözleşmede yabancılık unsuru bulunduğu, taraflar arasındaki sözleşmedeki her hususun İsrail kanunlarına tabi olacağının kararlaştırıldığı görülmektedir.

5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanunun 2/1.maddesi uyarınca, hakim, Türk kanunlar ihtilafı kurallarını ve bu kurallara göre yetkili olan yabancı hukuku re’sen uygular. Bu nedenle ilk derece mahkemesince tarafların sözleşmede seçtiği yabancı hukuk yerine Türk hukukunu uygulayarak karar vermesi usule aykırıdır.

Açıklanan nedenlerle davalı vekilinin istinaf itirazlarının kısmen kabulü ile HMK’nın 353/1-a-6. maddesi gereğince yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine, davalı vekilinin sair istinaf itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.