İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2023/153 K.2024/1588

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİDÜŞÜNÜLD Ü

DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin toplu taşıma araçlarında yolcuların pille çalışan aygıtlarını şarj etmek amacıyla ... tescil numaralı faydalı modeli tescil ettirdiğini, aynı ürünü... tescil numaralı tasarım tescili ile de koruma altına aldığını, davalının da 13/05/2015 tarihli ve ... tescil numarası ile müvekkiline ait faydalı modeli "... ve ..." başlığıyla tescil ettirdiğini, davalının faydalı modelinin yenilik özelliği bulunmadığından hükümsüz kılınması gerektiğini belirterek, davalı adına ... nezdinde tescilli ....numaralı faydalı model tescil belgesinin hükümsüzlüğü ve sicilden terkinini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının davasına dayanak olarak gösterdiği .... tescil numaralı tasarım tescilinin hükümsüzlüğü için İstanbul 2. FSHHM'nde 2016/8 Esas sayılı davanın açıldığını, bu dosyada alınan bilirkişi rapor ile davacıya ait ... tescil numaralı faydalı modelin .... tescil numaralı faydalı model ile benzerlik gösterdiğine ve davacının faydalı modelinin hükümsüz kılınması gerektiğine dair görüş bildirildiğini, davacının özgünlük iddiasına gerekçe gösterdiği unsurların ürünün temel özelliklerinden olduğunu, davacının tescil belgesinin, ".... "adlı tasarımının özgün olmadığını, dünyanın farklı ülkelerinde daha önce kamuya sunulduğunu, müvekkiline ait faydalı modelin yeni olduğunu, davanın reddi gerektiğini beyan etmiştir.

MAHKEME KARARI

İstanbul 1.Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi 01.03.2018 tarihli 2016/186 E. - 2018/61 K. sayılı kararıyla; "... bilirkişi raporunda iki buluşun da bütünsel bakış neticesinde benzer oldukları, Dolayısıyla davalının başvuru tarihi itibarıyla faydalı modele konu buluşu yeni olmadığından(davacı tarafından sunulan belgeye konu 30.12.2013 tarihli faydalı modelin yaklaşık 16 ay önce kamuya sunulduğunu açıkça anlaşılmış olması) hükümsüzlük talebinin kabulü gerektiği" gerekçesiyle ; davanın kabulüne, davalı adına ... No ile tescilli faydalı model belgesinin hükümsüzlüğüne, karar verildiği görülmüştür.

KALDIRMA KARARI

Dairemizin 02/04/2021 tarihli 2018/1985 E. - 2021/714 K.sayılı kararıyla; "...Dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunda ise usulüne uygun yenilik değerlendirmesi yapılmadığı, istemler ile koruma altına alınan unsurların karşılaştırılmadığı, Faydalı Model belgelerinin hangi konuda yenilik getirdiği ve davalı belgesi ile koruma altına alınan ürünün, küçük/faydalı buluş niteliğinin bulunup bulunmadığının değerlendirilmediği anlaşılmakla, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının HMK 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına,

dosyanın, içerisinde patent vekili bilirkişi ile elektrik-elektronik mühendisi bilirkişinin de bulunduğu, uzman kişilerden oluşturulacak yeni bir heyetten rapor alınarak karar verilmek üzere mahkemesine gönderilmesine" karar verildiği görülmüştür.

KALDIRMA SONRASI MAHKEME KARARI

İstanbul 1.Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi 06/12/2022 tarihli 2021/148 E. - 2022/187 K. sayılı kararıyla; "...

Toplanan deliller, Davacıya ait faydalı model belgesinde belirtilen istemler, 551 Sayılı KHK'nin 47. maddesi ve Patent KHK'nin Uygulanma Şeklini Gösterir Yönetmelik hükümleri ile birlikte aynı KHK'nin 83. Maddesi, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 15.03.2016 tarihli 2015/6216 Esas, 2016/2834 Karar sayılı kararı, hükümsüzlüğe dayanak olarak gösterilen doküman, katalog ve belgeler bir bütün olarak incelendiğinde,

dosyaya kaldırma kararı sonrasında alınan her iki heyet raporu HMK 266 madde kapsamında denetim ve hüküm kurmaya elverişli bulunduğundan mahkememizce hükme dayanak yapılmış ve Dosyaya sunulu kaldırma kararı öncesindeki 22.08.2017 tarihli 1. Bilirkişi heyet raporunun davaya konu faydalı model belgesinde yer alan şekillerdeki tasarımın (fonksiyondan bağımsız olarak),

hükümsüzlük doğrultusunda sunulan endüstriyel tasarım belgesinde yer alan tasarım ile olan kıyaslamasına ağırlık verildiği ve benzer oldukları sonucuna varıldığı ancak bu raporun kaldırma kararı uyarınca denetime uygun bulunmadığı dolayısıyla 05.11.2021 tarihli Bilirkişi heyet raporunda ise, faydalı model belgesinde yer alan şekillerin tasarımına dair kıyaslama yapılmamış, sadece istemlerde yer alan parçalar doğrultusunda kıyaslama yapılmış ve benzer olmadıkları kanaatine varılmış olup, son heyet raporunda da isabetle belirtildiği üzere hem faydalı model belgesine dair fonksiyon ve fonksiyonların yerine getiriliş şekli,

hem de faydalı model belgesinde yer alan şekillerin tasarımına dair “ayrı ayrı” kıyaslama yapılmış ve “Faydalı model belgesinde yer alan istemler” doğrultusunda yapılan inceleme sonucunda hükümsüzlüğü talep edilen dava konusu ... no.lu ... belgesinin yenilik içermediğini kanıtlayan bir delilin dosya kapsamında mevcut olmadığı , .... no.lu .... Belgesinin yenilik kriterine sahip olduğunu; ...no.lu ... Belgesinin açıklık kriterine sahip olduğu, ... no.lu ...

Belgesinin kapsam aşmama kriterine sahip olduğu, bu nedenlerle ... nolu .... Belgesinin hükümsüzlüğünü gerektiren koşulların oluşmadığı" gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği görülmüştür.

İSTİNAF BAŞVURUSU

Davacı vekilinin süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde.

Mahkemece istem belgelerindeki bağımlı ve bağımsız istemler tek tek inceleme ve karşılaştırmaya tabi tutulmadan ... numaralı faydalı modelde acil çağrı butonu bulunmasının yenilik için yeterli sayılmasının 551 sayılı KHK ve yerleşik yargı kararlarına aykırı olduğunu, Daha önce Mahkemece verilen kararın BAM tarafından tasarımsal inceleme yapılması nedeniyle kaldırılmasına karar verilmesine rağmen, Mahkemece yine tasarımsal incelemeye girişildiğini, faydalı modelin hükümsüzlüğü davasında tasarımsal inceleme yapılamayacağını, Davalının buluşunun kesinlikle yeni bir buluş olmadığını, müvekkilinin buluşunu kopya ettiğini,

davalı tarafından müvekkilinin buluşuna eklenen panik butonunun USB şarj ünitesine fonksiyonel ve organik olarak yabancı olduğunu, davalının faydalı modelinde müvekkilinin tescilli faydalı modelinin yekun olarak bulunduğunu, davalının faydalı modelinin hükümsüzlüğüne karar verilmesi gerekirken davanın reddine karar verilmesinin yerinde olmadığını belirterek, istinaf başvurularının kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davalıya ait ... tescil numaralı faydalı modelin hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Dosyada bulunan ... kayıtları incelendiğinde; davalıya ait 13/05/2015 başvuru tarihli, . ... tescil nolu "...

Ve ..." buluş başlıklı Faydalı Modelin buluş özetinin "otobüs, minibüs, metro, tren gibi toplu taşıma araçlarında yolcuların akıllı telefon ve tabletlerini şarj etmesini sağlarken araç içi güvenliği sağlayan araç içi acil çağrı butonu ve ... güç kaynağı ünitesi ile ilgili olup, özelliği; sahip olduğu arka kapak ve/veya ön kapağının üzerinde panik butonu bulunmasıdır" biçiminde olduğu görülmüştür.Yenilik giderici delil olarak sunulan davacıya ait 04/10/2013 başvuru tarihli, ... sayılı "USB Şarj Ünitesi" buluş başlıklı Faydalı Model Belgesinin buluş özetinin.

"Buluş toplu taşıma araçlarında USB prizi üzerinden insanların kullandıkları mobil cihazların enerji ihtiyaçlarının karşılanması için geliştirilmiş bir USB şarj ünitesi (10) olup, toplu taşıma araçlarında üretilen voltaj seviyesini mobil cihazların enerji ihtiyacını karşılamak üzere uygun seviyeye dönüştüren bir gerilim dönüştürücü (13) ve gerilim dönüştürücüde (13) elde edilen akımın cep telefonu, tablet v.b.

Cihazlara aktarılması için kullanılacak USB şarj prizleri (14) içermektedir" biçiminde olduğu görülmüştür.İlk derece mahkemesince tasarım uzmanı bilirkişi, elektrik mühendisi bilirkişi ve bilişim uzmanı bilirkişiden oluşan üç kişilik heyetten alınan 22/08/2017 tarihli raporda; "...Her iki ürüne ait tasarım şekilleri, tanımlar, istemler ve tüm dokümanlar incelendiğinde;

kullanım ve işlevsellik bakımından her iki ürünün de asıl olarak toplu taşıma araçlarında bulunan yolcuların mobil cihazlarını şarj edebilecekleri uygun bir doğru gerilim seviyesi ve bağlantısı (USB konnektörler üzerinden) sağlayan .../... dönüştürücü barındırdığını, bu tür doğru gerilim seviyesi değiştiren dönüştürücüler, çoğunlukla Anahtarlamalı Güç Kaynakları (....) olarak isimlendirilmekle birlikte çok farklı devre yapılarında tipleri de bulunmakta olduğunu, Bu tür .../... gerilim dönüştürücülerin;

çok uzun yıllardır tüm dünyada ve ülkemizde çok farklı devre şemalarına sahip çok farklı ve Özgün modelleri ile üretilmiş ve hala da üretilmekte olduğunu, Güç Kaynağı Ünitesi olarak yer alsa bile, raporda görsel olarak resimledikleri belgelere göre Davacının yaklaşık 16 ay önce 30.12.2013 tarihli ... tasarımına mekanik formundan "Ana Gövde Birebir Aynı" olmak üzere Bütünsel tasarım bakışı ile davalının yüksek oranda esinlendiği, bütünsel tasarım bakışı sonucu davacının daha önce kamuya sunduğu ürün ile BENZER olduğu,

Her iki faydalı model, teknik açıdan göz önüne alındığında, kullanım ve işlevsellik bakımından her iki ürünün de asıl olarak toplu taşıma araçlarında bulunan yolcuların mobil cihazlarını şarj edebilecekleri, USB konnektörler üzerinden uygun bir doğru gerilim seviyesi ve bağlantısı sağlayan .../... dönüştürücü barındırıyor olduğu,

davalının farklı bir buluş ismi ile ...Kaynağı Ünitesi olarak ürünü tescil ettirmiş olsa da, faydalı modele konu ürünün davacının yaklaşık 16 ay önce 30.12.2013 tarihli .... li tasarımından "Ana Gövde Birebir Aynı" olmak Üzere bütünsel tasarım bakışı İle yüksek oranda esinlendiği keza ve tespit edilen kısmi farklıklara rağmen Bütünsel tasarım bakışı sonucu BENZER olduğu, dolayısıyla hükümsüzlük şartlarının oluştuğunu" bildirdikleri anlaşılmıştır.

Dairemiz kaldırma kararı sonrası ilk derece mahkemesince bilirkişiler ..., ..., ...'ten oluşan heyetten alınan 05/11/2021 tarihli bilirkişi raporunda; .... no.lu ... Belgesinin dava dosyasına sunulan ... delilleri karşısında yenilik kriterine sahip olduğunu; ... no.lu ... Belgesinin açıklık kriterine sahip olduğu, ... no.lu ... Belgesinin kapsam aşmama kriterine sahip olduğu, yani ... başvurusunun kapsamının aşılmadığı ve bu nedenlerle ... nolu ...

Belgesinin hükümsüzlüğünü gerektiren koşulların oluşmadığını bildirmişlerdir. Bilirkişiler ..., ..., ....'den oluşan heyetten alınan 11/04/2022 tarihli bilirkişi raporunda. Davalı taraf .... Şti.’ne ait ... no'lu faydalı model belgesinin dosya kapsamındaki deliller karşısında yenilik içermekte olduğu görüş ve kanaatine varıldığını bildirmişlerdir.

GEREKÇ E

Dava, davalıya ait faydalı modelin yenilik özelliğinin bulunmadığı iddiasıyla açılan hükümsüzlük davasıdır.

Mahkemece davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yargı yoluna başvurulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Bilirkişi raporunda hükümsüzlüğü talep edilen ... tescil numaralı faydalı modelin ücreti ödenmediğinden hükümsüz kaldığına dair bilgi verildiğinden, Dairemizce ...K’dan faydalı model tescilinin halen geçerli olup olmadığı sorulmuş, verilen cevapta 2016 yılı yenileme ücreti ödenmediğinden hükümsüz kaldığı bildirilmiştir.Dosya incelendiğinde;

bilirkişiler tarafından faydalı modelin yenlik özelliğinin bulunup bulunmadığına dair resen bir araştırma yapılmadığı, yalnızca davacı tarafından yenilik kırıcı olarak sunulan deliller üzerinde inceleme yapılarak görüş bildirildiği anlaşılmışsa da, davacı tarafın bu konuda bir istinaf talebi bulunmadığından, bu hususa değinilmekle yetinilmiştir.Hükümsüzlüğü talep edilen davalıya ait .... tescil numaralı "..." buluş başlıklı faydalı modelin istemleri incelendiğinde.

1 numaralı bağımsız isteminde "Buluş, tutma profiline sabitlenmiş arka kapağa monte edilmiş ön kapağının üzerinde şarj modülü bulunan araç iç, acil çağrı butonu ve ... güç kaynağı ünitesi olup, özelliği; sahip olduğu arka kapak ve/veya ön kapağının üzerinde panik butonu bulunmasıdır" açıklamasına yer verildiği, araç içi şarj ünitesi ve ... güç kaynağının teknik özelliklerin açıklanmadığı, bağımsız istemde korunan unsurun araç içi şarj cihazı ve ... güç kaynağının üzerindeki panik butonu olduğu,

nitekim bağımlı 2 ve 3 numaralı istemlerin de panik butonuyla ilgili oldukları, davacının yenilik kırıcı olarak gösterdiği kendisine ait .... tescil numaralı faydalı modelin ise.

1 numaralı bağımsız isteminde toplu taşıma araçlarında USB prizi üzerinden mobil cihazların enerji ihtiyaçlarının karşılanması için geliştirilmiş USB şarj ünitesinin teknik özelliklerinin açıklandığı ve korunduğu, bağımlı 2, 3, 4 ve 5 numaralı istemlerin de bu özelliklere ilişkin olduğu, her iki faydalı modelin koruma kapsamlarının farklı oldukları, davalının faydalı modelinin 3 numaralı bağımlı isteminde belirtildiği gibi, şarj ünitesinin üzerinde yer alan panik butonunun aynı zamanda toplu taşıma aracı duracak butonu olarak da kullanılacağının belirtildiği,

bu nedenle butonun araç içi şarj ünitesine getirdiği küçük buluş niteliğinde olduğu, faydalı modelin toplu taşıma araçlarında kullanılan şarj ünitesinin fonksiyonuna eklenen yeni bir fonksiyon olduğu, bu nedenle davalının faydalı modelinin yenilik özelliğinin mevcut olduğu, denetime uygun uzman bilirkişi raporlarında da bu yönde görüş bildirildiği, tasarımsal incelemenin davanın sonucuna etkisinin bulunmadığı anlaşılmıştır.Bu nedenlerle; davacı vekilinin istinaf taleplerinin yerinde olmadığı kanaatine varılmış, resen yapılan incelemede;

davaya konu ... numaralı faydalı model yargılama sırasında 14/05/2017 tarihi itibariyle hükümsüz kaldığından, ilk derece mahkemesince davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekirken davanın reddine karar verilmesi doğru olmadığından, mahkeme kararının kaldırılmasına, bu durum yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden yeniden hüküm kurularak, davanın konusu kalmadığından karar verilmesine yer olmadığına, davacının dava açmakta haksız olduğu anlaşıldığından yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yüklenilmesine karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜ M

Yukarıda açıklanan gerekçe ile;Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KISMEN KABUL, KISMEN REDDİ İLE.

1-6100 HMK’nun 355/1, 353/b-2 maddesi uyarınca İSTANBUL 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİNİN 06/12/2022 tarihli, 2021/148 Esas, 2022/187 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,2-Dava konusuz kaldığından KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,3-İlk derece yargılaması yönünden; a-Karar tarihine göre alınması gereken 427,60 TL harçtan peşin alınan 29,20 TL harcın mahsubu ile, bakiye 398,40 TL harcın davacıdan alınarak Hazineye gelir kaydına, b-Kendisini vekil ile temsil ettiren davalı lehine karar tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre takdir edilen40.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

c-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, d-Davalı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan 92,10 TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 4-İstinaf yargılaması yönünden;a-İstinaf talebi kabul edildiğinden davacı tarafça yatırılan istinaf harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde iadesine,b-İstinaf yargılaması için davacı tarafından yapılan 492,00 TL istinaf yoluna başvurma harcı, 106,90 TL tebligat, müzekkere ve posta gideri olmak üzere toplam 598,90 TL'nin,