İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2023/1540 K.2025/681

MAHKEMENİN 2022/248 ESAS SAYILI DOSYASI İLE BİRLEŞEN BAKIRKÖY 1. FSHHM'NİN 2022/356 ESAS SAYILI DOSYASINDA

ASIL VE BİRLEŞEN DAVALARIN KONUSU

Endüstriyel Tasarımların Hükümsüzlüğü

KARAR TARİHİ: 15/05/2025

İstinaf incelemesi için Dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

ASIL DAVADA DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirketin ... olarak bilinen İstanbul/Bağcılar’da mukim ticari sahanın saygın ve kıdemli şirketlerinden biri olduğunu, imalat ve ihracat yapmasının yanında temel iştigal alanının ithalat olduğunu ve piyasaya ev ürünleri kapsamında hizmet verdiğini, müvekkilinin genel itibariyle Çin Halk Cumhuriyeti’nden ithalat gerçekleştirdiğini, hükümsüzlüğü talep edilen tasarım tesciline konu ürünün tasarımının davalılara ait olmadığını, müvekkili şirket tarafından Çin Halk Cumhuriyeti’nde bulunan ... şirketinden ithal edildiğini,

davalı tarafın kendisine ait olduğunu iddia ettiği tasarımın birebir aynı modellerini davalı tarafın tescil başvurusu bulunmadan önce ithal etmeye, imal ettiğini ve piyasaya sunduğunu, 16/08/2021 ve 10/08/2021 tarihlerinde davacının Çin’den satın aldığı malları üreten firma yetkilisinin mail adresi olan [email protected] adresinden müvekkili şirketin ithalat departmanı çalışanının mail adresi olan [email protected] adresine satın alınan ürünlerle ilgili görsellerin yer aldığını, müvekkilinin davaya konu tasarıma sahip çöp kutularının imalatını davalı şirketin tescil tarihinden önce yapmaya ve kalıplarını çıkartmaya başladığını,

uyuşmazlığa konu çöp kovasının birebir aynısının 03/07/2021 tarihinde müvekkili şirkete ait “...” adlı instagram hesabında yayınlandığını, davacının işbu çöp kutularının imalatını davalı şirketin tescil tarihinden 5 ay önce Türkiye’de yapmaya başladığını ve kalıplarını çıkarttığını, davacı müvekkil şirket sahibinin ortak olduğu ve davacı müvekkiline hizmet eden bir imalat şirketi olarak faaliyet gösteren ... vergi numaralı ...

Dış Ticaret Limited Şirketi'nin bizzat uyuşmazlığa konu çöp kovasını davalı şirketin tasarım tescil başvuru tarihinden 7-8 ay önce üretmeye başladığını, üretim için yapılan teknik çizimlerin [email protected] mail adresine gelen 30/04/2021 tarihinde saat 14:46'da gönderilmiş mailin ekinde bulunan ... dosyasının içindeki ... başlıklı görselin dava konu hükümsüzlüğü talep edilen çöp kovası tasarımıyla birebir aynı olduğunu, yine uyuşmazlığa konu çöp kovasının bire bir aynısının 03/07/2021 tarihinde müvekkili şirketin kardelenhomeistoc adlı instagram hesabında satışa sunulduğunu belirterek,

davalı şirketin TPE nezdinde 30.09.2021 başvuru tarihli ... başvuru ve tescil numarası ile davalı şirket adına kayıtlı çoklu tasarım tescilinin hükümsüz kılınması ve TPE sicilinden terkin edilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkili şirketin yıllardır mutfak ve banyo eşyaları tasarlamakta, üretmekte ve satışını yapmakta olduğunu, kendi tasarımlarını oluşturmak için yüklü miktarda yatırımlar yaptığını, yoğun emek ve masraf yapmak suretiyle davaya konu ... isimli tasarımlarını TPE nezdinde 24/09/2021 tarihinde ... numarası ile tescil ettirdiğini, 6769 SMK hükümlerine göre koruma altına alındığını, dava konusu tasarımların ilk defa müvekkili tarafından tasarlandığını, tescil tarihinden aylar önce tasarım üzerine çalışılmaya başlandığını, tasarımların katalog ve broşürlerde yer aldığını,

web sitelerinde ve sosyal medya hesaplarında paylaşıldığını ve aylar önce üretime ve satışa başlandığını, söz konusu 1 numaralı tasarımın müvekkiline ait trendyoldaki mağazasında satışının yapıldığını, Mart 2021 tarihinde itibaren müvekkili firma sosyal medya hesaplarında paylaşıldığını, 01/03/2021 tarihinde bir hediye çekilişine konu olduğunu, 3 nolu tasarımın 20/04/2021 tarihli facebook paylaşımı ve şirketleri dışında bir web sitesinde 12/05/2021 tarihinde satışa sunulduğunu, müvekkiline ait ... mağazasında 15/04/2021 tarihinde satışının yapıldığını, tasarımlarının yenilik vasfına sahip olduğunu belirterek,

hukuki dayanaktan yoksun davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

MAHKEMENİN 2022/248 ESAS SAYILI BİRLEŞEN DOSYASINDA

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesi ile, davaya konu tasarımların yeni ve ayırt edici nitelikte olmadığını, söz konusu tasarımların farklı firmalar tarafından davalının tescil tarihinden çok daha önce kamuya sunulmuş uzun yıllardır piyasada satışı gerçekleşen ürünler olduğunu, davalılara ait ... (2) ve ...

(1) numaralı Endüstriyel Tasarımların yenilik ve ayırt edicilik vasfını taşımadığını, dayanak olarak gösterdikleri tasarımlar karşılaştırıldığında ürünlerin dış görünüşlerinin birbirleriyle ayırt edilemeyecek derecede benzer olduğunu, bu tasarımların bilgilenmiş kullanıcılar üzerinde bıraktığı genel izlenim bakımından belirgin benzerliklerin olduğunu, davalı ... Dış Tic. Ltd. Şti.adına tescilli ... (2) ve ...

(2) numaralı endüstriyel tasarım tescillerinin hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesi ile, müvekkili şirkete ait tasarımların yeni, farklı ve ayırt edici tasarımlar olup, ilk olarak müvekkili şirket tarafından üretildiğini ve piyasaya sunulduğunu, tescil tarihinden aylar önce tasarımlar üzerinde çalışılmaya başlandığını ve yeniliğine halel gelmeyecek şekilde yine tescilden önce üretim satışına başlandığını, her ürünün elverdiği ve geliştirilebildiği ölçüde tasarım olarak tescilinin mümkün olduğunu, aslolan piyasada varolan ürünlerden farklı bir ürün yaratabildiğini, dava konusu ve müvekkilleri adına tescilli tasarımların da muadillerinden ilk bakışta göze çarpacak şekilde farklı ayırt edici ve yeni tasarımlar olduğunu, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

BAKIRKÖY 1. FSHHM'NİN 2022/356 ESAS SAYILI BİRLEŞEN DOSYASINDA DAVA: Davacı vekili birleşen 2022/248 esas sayılı dosya ile birleşen Bakırköy 1.Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2022/356 esas sayılı dosyasında dava dilekçesi ile;

davaya konu tasarımların yeni ve ayırt edici nitelikte olmadığını, söz konusu tasarımların farklı firmalar tarafından davalının tescil tarihinden çok daha önce kamuya sunulmuş uzun yıllardır satışı gerçekleşen ürünler olduğunu, davalı tarafından tescil edilen fırça ve çöp kovası tasarımlarının başvuru tarihlerinden çok öncesinde kamuya sunulmuş olup, yenilik ve ayırt edicilik özelliklerine haiz olmadığını, tasarımlar arasında karşılaştırma yapılırken tasarıma konu ürün açısından seçenek özgürlüğünün mevcut olup olmadığı,

ne derecede olduğunun belirlenmesi gerektiğini , bu manada bir değerlendirme yapıldığında davaya konu tasarımlar açısından seçenek özgürlüğünün geniş olduğunun açık olduğunu, bu manada herhangi herhangi bir yenilik ve ayırt edicilik katmayan tasarımların 6769 sayılı kanun kapsamında korunmasının mümkün olmadığını, davaya konu aynı tasarımlara ilişkin Bakırköy 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2022/248 Esas sayılı dosyası ile dava açıldığını, davalıya ait ...

(2) ve ... (2) numaralı endüstriyel tasarımların hükümsüzlüğü ile dosyanın Bakırköy 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2022/248 Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesi ile; davacı tarafça müvekkili tasarımlarının yeni olmadığının delili olarak sunulan ürün görsel ve çıktılarının internet sitelerinin değiştirilebilmeleri, üzerinde oynama yapılabiliyor olmaları gibi çeşitli sebeplerle tarihleri itibariyle gerçeği yansıtmıyor olabileceğini, ayrıca görüntülenme tarihinde görüntülenen görselin aynı görsel olmamasının da mümkün olduğunu, dava dilekçesinde, dava dışı ... tarafından 10/09/2019 tarihinde kamuya sunulduğu belirtilen ürün görselinin gerçeği yansıtmadığını, söz konusu ürün görselinin,

müvekkili şirketin uzun yıllardır ticari ilişki içerisinde bulunduğu ... web sitesinden alındığını, şirket fotoğraf stüdyosunda fotoğrafları çekilen, müvekkili adına tescilli, müvekkilince üretilen ve satılan ürünün fotoğrafı olduğunu, ancak dava konusu tasarım görselinin 10/09/2019 tarihinde görüntülenmiş olmasının imkansız olduğunu, müvekkili şirkete ait tasarımların, yeni, farklı, ayırt edici tasarımlar olduğunu, ilk olarak müvekkili şirket tarafından üretildiğini ve piyasaya sunulduğunu,

dava konusu tasarımlar açısından da seçenek özgürlüğünün kısıtlandığını ve ayırt edicilik eşiğinin aşağı çekilmesinin zorunlu olduğunu kabul etmek gerektiğini, açıklanan nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI

"... davaya konu ...tescil numaralı tasarım ile "https://www.instagram.com/.../" adresinde yer alan ürün görselinin ayniyet derecesinde benzer olduğu anlaşılmıştır.

Her ne kadar davalı yan söz konusu paylaşıma konu ürünün firmalarına ait olduğunu ve paylaşım tarihinin hoşgörü süresinde olduğunu beyan ve iddia etmiş ise de, paylaşımda bu yönde bir bilgi yer almadığı, paylaşımı yapan dava dışı firmanın ise hali hazırda davacı ürünlerini -bu arada davaya konu tasarım ürünlerini- satıyor olmasının davalı iddialarını ispata yeterli olmadığı ve nihayet ... numaralı tasarım ile 09/04/2021 tarihli ... tescil numaralı tasarımın bilgilenmiş kullanıcı nezdinde benzer olarak algılandıkları, bu itibarla yalnızca yukarıda anılı sosyal medya hesabındaki paylaşımın değil,

önceki tarihli tasarım tescilinin de davaya konu tasarımın yenilik vasfını kaldırdığı kanaatine ulaşılmıştır.

Asıl davaya konu ..., ... tescil numaralı tasarımlar yönünden ise, söz konusu tasarımların yenilik vasfını ortadan kaldırır mahiyette, bilgilenmiş kullanıcı nezdinde benzer algılanan ürün tespit edilemediği, delil olarak sunulan paylaşımdaki ürünlerin farklı algılandığı, res'en yapılan araştırmada da yenilik kırıcı ürün tespit edilemediği ve bu tasarımlar yönünden davanın reddi gerektiği anlaşılmıştır.

Birleşen Bakırköy 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 2022/356 esas sayılı dosyası ve mahkememizin 2022/248 esas sayılı dosyasına konu davalıya ait ... tescil numaralı tasarım ile "https://www...de/..." url adresinde yer alan 22/03/2017 tarihli görselde yer alan tasarımların benzer biçim, oran ve yüzeye sahip olduğu ve bilgilenmiş kullanıcı nezdinde benzer algılandıkları, bu itibarla hükümsüzlük koşullarının oluştuğu kanaatine varılmıştır." gerekçesi ile neticeten;

ASIL DAVA YÖNÜNDEN

1-Davacının davasının KISMEN KABULÜ İLE, -Davalıya ait ...tescil numaralı tasarımın hükümsüzlüğüne, karar kesinleştiğinde sicilden terkinine, -Davalıya ait ...,... tescil numaralı tasarımlar yönünden açılan davanın reddine, BİRLEŞEN BAKIRKÖY 1. FSHHM'NİN 2022/356 ESAS SAYILI DOSYASI YÖNÜNDEN: 1-Davacının davasının KABULÜ İLE, -Davalıya ait ... ve ... tescil numaralı tasarımların hükümsüzlüğüne, karar kesinleştiğinde sicilden terkinine, BİRLEŞEN MAHKEMEMİZİN 2022/248 ESAS SAYILI DOSYASI YÖNÜNDEN: 1-Davacının davasının KABULÜ İLE, -Davalıya ait ... ve ... tescil numaralı tasarımların hükümsüzlüğüne, karar kesinleştiğinde sicilden terkinine," Şeklinde karar vermiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Birleşen dosyalarda davacılar ... şirketi ve ... vekili katılmalı istinaf isteminde özetle. Kararda iki ayrı tasarım değerlendirilmiş ise de tek vekalet ücretine hükmedilmesinin yerinde olmadığını, müvekkilleri ...Şti ve ...'ın davalarında iki ayrı vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek hükmün bu yönden kaldırılmasını talep etmiştir. Davalı vekili gerekçeli süre tutum dilekçesinde ve ek istinaf isteminde özetle.

Mahkemenin itirazları değerlendirmediğini, 11.01.2021 Tarihli ... instagram hesabından yapılan paylaşımdaki ürünün müvekkili tarafından ...'ye satılan ürün olduğunu, ... nolu tasarıma ilişkin dellillerin sunulduğunu, 11.01.2021 deki paylaşımın hoşgörü süresinde olduğunu, son rapordaki bu tasarım için instagram adresindeki 11.01.2021 tarihli paylaşım ve ... nolu tasarım karşısında yenilik unusuru olmadığı belirtilmişse iligili tasarım hakkında ANkara 2.FSHHM 2022/179Esas sayılı dosyasında hükümsüzlük kararı verildiğini, ...nin ürün kodunun ... ile başladığını, kataloglar ile kendi ürünlerinin de ... ile başladığının görüleceğini,

...den de ürünün nerden tedarik edildiğinin sorulabileceğini, sektörü bilen bilirkişi fahil edilmesi halinde bilirkişinin de bilebilebileceğini, Raporda en eski paylaşım 11.01.2021 olarak belirtilmişse de en eski paylaşımın daha önce olduğuna dair deliller olduğunu, Müvekkili müşterilerinden ...'in "..." isimli instagram sayfasında 05.11.2020 Tarihinde yapılan paylaşımın sunulduğunu, ... nolu tasarımın kutusu üzerinde müvekkili tarafından üretildiğini belirtir şekilde "..." marka ve logosunu içerdiğini, ... nolu tasarım üzerinde de aynı marka ve logo olduğunu, mahkemenin bu hususları değerlendirmediğini,

11.01.2021 tarihli paylaşımın yenilik kırıcı delil olmayacağını, Ankara 2.FSHHM'nin 2022/179 Esas sayılı dosyasında ... numaralı tasarım hakkında hükümsüzlük kararı verildiğini, bu tasarımın benzer kabul edilen tasarım olduğunu, ilgili tasarımın başvuru tarihinin 09.04.2021 olup müvekkilinin ürünü daha önce kamuya sunduğuna dair deliller olduğunu, tasarım hakkında hükümsüzlük kararı nedeni ileSMK 79 maddesinini dikkate alınması gerektiğini, Esasen bu tasarım ile müvekkili tasarımı arasında çok sayıda farklılık olduğunu, Davada itirazların incelenmediğini, yenilik araştırmasının kamu düzeninden olduğunu,

eksik inceleme ile karar verildiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE Asıl dava, ... tescil numaralı tasarımın hükümsüzlüğü, birleşen dosyalardaki davalar ise ... (2) ve ... (2) tescil numaralı tasarımların hükümsüzlüğü istemlerine ilişkindir. İlk derece mahkemesince asıl davanın kısmen kabulüne, birleşen davaların ise kabulüne karar verilmiştir. Bu karara karşı asıl ve birleşen dosyalarda davalı ... SAN VE DIŞ TİC LTD ŞTİ vekili ile, birleşen dosyalardaki davacılar ...

DIŞ TİC LTD ŞTİ ve ... vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Dosyada mevcut kök ve ek raporlarda; asıl dava ve birleşen davalara konu ... numaralı "çöp kovası" ürün adlı tasarımın ve birleşen davalara konu ... numaralı "tuvalet fırça seti" ürün adlı tasarımın başvuru tarihinden önce kamuya sunulduğu, dosyaya yansıyan internet araştırmaları ile tespit edilmiş olup usulüne uygun karşılaştırma yapılmış olan bilirkişi raporları yeterli ve hükme elverişlidir.

Davalı vekili istinafında, ... numaralı tasarım yönünden yenilik kırıcı olduğu tespit edilen ürün görselinin kendisi tarafından 3.kişiye satılan ürün olduğunu, başvurunun hoşgörü süresi içinde olduğunu iddia etmiş ise de, bu husus mevcut delillere göre ispatlanamamıştır.

Bununla birlikte bilirkişiler ... numaralı tasarım yönünden ... numaralı tasarım başvuru belgesine göre de usulüne uygun karşılaştırma yapmışlar ve bu belgeye konu tasarım ile de dava konusu tasarımın ayırt edilemeyecek derecede benzer olduğunu yerinde olarak tespit etmişlerdir.

Davalı vekili ... numaralı tasarım hakkında hükümsüzlük kararı verildiğini, bu nedenle delil olarak esas alınmasının yerinde olmadığını ileri sürmüş ise de; kamuya sunulma tarihi belirli olan tasarımın iş bu hükümsüzlük davasında yenilik kırıcı delil olarak kabul edilmesi yerinde görülerek asıl ve birleşen dosyalarda davalılar vekilinin istinaf isteminin HMK 353.1.b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.

Birleşen dosyalarda davacılar vekilinin istinaf istemi ise vekalet ücretine yöneliktir. Somut uyuşmazlıkta; birleşen davalarda birden fazla tasarım hakkında tek harç yatırılarak tek bir dava açılmış olmakla mahkemece davanın kabulü ile tek bir vekalet ücretine hükmedilmesinde usul ve esas yönünden hukuka aykırılık görülmemiş, birleşen dosyada davacılar vekilinin istinaf isteminin HMK 353.1..b.1 maddesi gereğince ayrı ayrı reddine karar vermek gerekmiştir.

Açıklanan nedenlerle ilk derece mahkemesinin kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığından asıl ve birleşen davalarda davalı vekili ile birleşen dosyalardaki davacılar vekilinin istinaf istemlerinin ayrı ayrı reddine karar verilmiştir.