İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2024/121 K.2024/465

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ...'ın, üyesi bulunduğu ve geçmiş dönemlerde yöneticiliğini de yapmış bulunduğu Musiki Eseri Sahipleri Grubu Meslek Birliği (MSG) Yönetimi ile genel olarak sanat camiasına dair eleştirileri konu edilerek, önce Yönetim Kurulu Başkanı, daha sonra birkaç üye tarafından yapılan şikayetler üzerine,

MSG Haysiyet Kurulu tarafından, 12 Nisan 2023 tarihinde "Hak Mahrumiyeti" disiplin cezası verildiğini, bu işlemin usul ve esas itibariyle tümüyle haksız ve hukukî dayanaktan yoksun olduğunu, işbu hukuka aykırı kararın iptali için, huzurdaki davayı ikame zorunluluğu doğduğunu, MSG Üyesi olan Müvekkili ...'ın, besteci, söz yazarı, aranjör, müzik yönetmeni ve yapımcı sıfatıyla kırk yılı aşkın bir süredir müziğe hizmet veren, müzik camiası ve kamuoyunca tanınan, bilinen, sevilen bir sanatçı olduğunu, belleğimizde yer alan ... gibi yüzlerce eserin sahibi olduğunu, yine yüzlerce albümün yapımcısı, aranjörü ve müzik yönetmeni olduğunu,

müvekkilinin aynı zamanda müzik alanındaki meslek birliklerinde ve MSG'de, yıllarca Yöneticilik yaptığını, sanat camiasının ve meslek birlikleri ile ilgili yapmış olduğu tespit ve eleştirilerin, hiçbir şekilde hakaret ve iftira içermediğini; böyle bir kastının söz konusu bile olamayacağını; hangi sözü, kimlere yönelik söylediğinin belli olduğunu.

Birliği asıl küçük düşüren, tahkir eden davranışların, “meslek birlikleri” diye yazdığı halde MSG demiş gibi göstermeye çalışmak, yönergelerine rağmen TBK üyeleri arasında nota bilmeyenler olduğunu söylediği halde tümü için bu sözü söylemiş gibi iddia etmek, “şarkıcı” sözünü hakaret gibi göstermeye çalışmanın, üstelik tüm bunların başta Başkan olmak üzere, hazırlatılmış dilekçelerle üst kurul üyelerine yaptırmak olduğunu; meslek birliklerinin olması gerektiği gibi, liyakat esasına göre yönetilmesini ve bir an önce üyelerin hakkı olan telif ücretlerini alabilmeyi hedeflediğini; başkaca hiçbir gayesinin olmadığını.

MSG tüzel kişiliğini tezyif etmek bir yana, zerre zarar görmesin diye tüm bu eleştirileri yaptığını, kamusal alanda, kurumlarda yöneticilik yapanların, ne kadar ağır olsa dahi eleştirilere tahammüllü olmaları gerektiğinin, hem Yargıtay hem de AİHM içtihatları ile sabit olduğunu belirterek Hukukun temel ilkelerine, Anayasada ve uluslararası anlaşmalarda düzenlenen dernek kurma, derneğe üye olma, seçme ve seçilme, sanatın ve sanatçının korunması ve sair temel insan haklarına aykırı olan "Hak Mahrumiyeti" sözde disiplin cezasının düzenlendiği, MSG Üye Disiplin Yönergesinin 7'nci maddesinin iptaline.

Anılan madde uyarınca Müvekkil hakkında verilen "Hak Mahrumiyeti" sözde disiplin cezasının, usulen MSG Haysiyet Kurulu Yönergesinin 5'inci maddesinde düzenlenen sürelere riayet edilmediğinden, usulen yok hükmünde sayılmasına ve iptaline, Müvekkil hakkında verilen "Hak Mahrumiyeti" sözde disiplin cezasının, Yönergede belirtilen koşullar oluşmadığından, Müvekkilinin sosyal medya paylaşımlarının, genel olarak sanat camiası ve özellikle meslek birliklerine yönelik tespit ve eleştirilerden ibaret olduğu; bu eleştirilerin sarsıcı ve ağır ifadeler içermesinin, onları hakaret, iftira haline getirmeyeceği.

Kamusal alanda, kurumlarda yöneticilik yapanların, ne kadar ağır olsa dahi eleştirilere tahammüllü olmaları gerektiğini, İfade ve eleştiri özgürlüğü ile yönetici vasfını haiz kişilerin şöhret ve kişilik hakları çatıştığı hallerde, Yüksek Yargı Organlarınca ifade ve eleştiri özgürlüğünün üstün tutulmuş ve korunmuş olduğundan; disiplin cezasının iptaline, Yönerge uyarınca tebliğ tarihi itibariyle yürürlüğe giren "Hak Mahrumiyeti" sözde disiplin cezasının, özel sağlık sigortası ve seçme seçilme hakkını ortadan kaldırdığı,

Müvekkil Davacı aleyhine telafisi imkânsız zarara neden olacağı nedeniyle dava sonuna ve hükmün kesinleşmesine kadar tedbiren disiplin cezasının uygulanmamasına, ivedilikle ve dosya üzerinden karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının iddiaları haksız ve hukuka aykırı olduğunu, MSG Üyesi Davacı ...'ın, şahsi ... hesabı ve https://....com/ alan adlı haber sitesi üzerinden müvekkil Meslek Birliği tüzel kişiliği ve üst kurul üyeleri aleyhine kötüleme, hakaret, iftira içeren bazı paylaşımlar yayınladığını, anılan paylaşımlar, Davacı tarafça silinmiş ise de, noter aracılığıyla tespit edilmiş olup deliller arasında sunulduğunu, dava konusu 12.04.2023 tarihli Haysiyet Kurulu kararı,

... tarafından yapılan sosyal medya paylaşımlarının MSG Yönetim Kurulunca Haysiyet Kurulu’na şikayet edilmesiyle birlikte başlayan bir sürecin sonunda alınmış olduğunu, Davacının ısrarla ve taciz boyutuna varacak şekilde, Müvekkili Meslek Birliği tüzel kişiliği, başkanı, üst kurul üyeleri aleyhine gerçeğe aykırı, aldatıcı, kötüleyici ifadelerle, hakaret, tehdit, iftira nitelikli paylaşımlar yaptığını, Davacıya MSG Disiplin Yönergesi’nin 7/b hükmü uyarınca “Birlik Personeli, Birlik Üyesi, Birlik tüzel kişiliği, Birlik Divan Kurulu ve/veya üst kurullar hakkında yüze karşı ve/veya basın yayın organları, internet ve sosyal medya (twitter,

facebook, instagram vb.) aracılığıyla tahkir edici, onur kırıcı ve maddi/manevi itibar zedeleyici sözler sarf etmek ve/veya bu beyanları yaymak” eylemini gerçekleştirmesi nedeniyle 1 yıl hak mahrumiyeti kararı verildiğini, disiplin Yönergesi ve Haysiyet Kurulu Yönergesindeki tüm usuli süreçler adım adım izlenerek verilen bu karar usulen ve esas yönünden hukuka uygun olduğu gibi, en az 1 yıl en çok 4 yıl mahrumiyet cezası verilmesi imkanı bulunmasına rağmen, Kurul alt sınır olan 1 yıldan ceza verdiğini beyanlar davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI

"...Davacı tarafın talebinde, mensubu olduğu Musiki eseri sahipleri grubu meslek birliği haysiyet kurulu'nun 13.04.2023 tarih ve 001.06 karar sayılı 1 yıl süreyle hak mahrumiyeti uygulanmasına ilişkin kararın iptalini talep ettiği, davacının mensubu olduğu, Müzik konusunda besteci, söz yazarı, aranjör ve editör gibi eser sahiplerinin çıkarlarını korumak amacıyla oluşan birlik, dernek statüsünde olduğu, iptali istenen kararın davacının mensubu olduğu dernek statüsündeki meslek grubunun haysiyet kurulu tarafından düzenlendiği,

4721 sayılı Türk Medeni Yasası'nın 83. maddesinin 2. fıkrası uyarınca dernek içi denetim yolları tüketilmeksizin iptal davası ikame edilemeyeceğinin düzenlendiği, Federasyon Haysiyet Kuruluna itiraz edilmesinin söz konusu olamayacağını kabul etsek dahi, MESAM Tüzüğü ve Fikir ve Sanat Eseri Sahipleri ile bağlantılı hak sahipleri Meslek Birlikleri ve Federasyonları hakkındaki tüzüklerdeki atıflar gereğince uygulanması gereken hükmün TMK'nın 83. maddesi hükmü olduğu, bu düzenlemenin aksine davacı dernek tüzüğünde bir düzenlemenin bulunmadığı, davacının dava açmadan önce genel kurul nezlinde itirazının varlığının iddia edilmediği,

davalı tarafça sunulan dernek kayıtlarında da itirazın olduğunu gösterir bir kaydın bulunmadığı dikkate alındığında özel dava şartı olan TMK'nın 83/2. Maddesinde dava şartının bulunmadığı" gerekçesi ile davanın usulden reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle;Mahkemenin gerekçesinin terditli olduğunu, kesin bir kanı içermediğini, TMK'nin 83/2. maddesinin uygulanması tartışılmış ise de; meslek Birliklerinin kendine özgü statüsü olan, özel nitelikli tüzel kişiler olduğunu, Dernekler Kanununun bazı hükümlerinin ve Türk Medeni Kanununun uygun görülen hükümlerinin uygulanmasının meslek birliklerinin dernek olmasına değil,

ilgili ve yürürlükte olan mevzuatta düzenlenen atıflara dayalı olduğunu,Mahkemenin meslek birliğinin dernek kabul etmekle dava konusu karar ile ilgili federasyon haysiyet kuruluna itiraz edilmesi gerektiği sonucuna vardığını ancak Davalı Meslek Birliğinin, dava konusu olayın tarihi itibariyle herhangi bir federasyon üyesi olmadığını, bugün itibariyle bir federasyona üye olmakla birlikte, ne Birlik Tüzüğünde ne de Federasyon Tüzüğünde böyle bir atıf, herhangi bir görevlendirme söz konusu olmadığını,

Davalı Meslek Birliği haysiyet kurulu kararları ile ilgili federasyon haysiyet kuruluna itiraz edilmesi gibi bir uygulama ne mer'î mevzuatta hüküm olduğunu,Mahkemenin terditli gerekçesinde; "federasyon haysiyet kuruluna itiraz edilmesinin söz konusu olamayacağını kabul etsek dahi MESAM Tüzüğü ve Fikir ve Sanat Eseri Sahipleri ile bağlantılı hak sahipleri Meslek Birlikleri ve Federasyonları hakkındaki tüzüklerdeki atıflar gereğince uygulanması gereken hükmün TMK'nın 83. maddesi hükmü olduğu" hususlarına değinilmiş ise de,

MESAM 'ın davada taraf olmadığını,"Fikir ve Sanat Eseri Sahipleri ile bağlantılı hak sahipleri Meslek Birlikleri ve Federasyonları Hakkındaki Tüzük"ün ise 07.04.2022 tarih ve 31802 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren Telif Hakları Alanında Meslek Birliği Yönetmeliği ile yürürlükten kaldırıldığını, Davalı MSG'nin, 05.12.2022 tarihli Olağanüstü Genel Kurul toplantısında kabul edilerek yürürlüğe giren "Haysiyet Kurulu Yönergesi"nin 5'inci Maddesi, MSG Tüzüğünün 36'ncı maddesinin 3'üncü fıkrası, "Haysiyet Kurulu kararlarına karşı yargı yolu açıktır" hükmünü haiz olduğunu,

07.04.2022 tarih ve 31802 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren TELİF HAKLARI ALANINDA MESLEK BİRLİĞİ YÖNETMELİĞİ'nin 35'inci maddesinin 4'üncü fıkrası da aynı hükmü içerdiğini, Burada herhangi bir yasal boşluk bulunmadığını, Mahkemenin dayandığı MÜLGA Tüzük'ün 35'inci maddesinde. "Birlik haysiyet kurullarının kararlarına karşı yedi gün içinde federasyon haysiyet kurullarına itiraz edilebilir.

İtiraz olunmayan haysiyet kurulu kararlarına karşı yargı yolu açıktır." Şeklinde düzenleme mevcut olup mülga tüüzkte dahi zorunluluk getirilmediğini,Mahkemenin usulden red kararı yerinde olmadığı gibi davayı esastan incelememiş olması nedeni ile de dava ve cevaba cevap dilekçelerini tekrar ettiklerini, kararın kaldırılması gerektiğini belirmiştir.Davalı vekili istinafa cevabında.

Meslek birliklerine ilişkin mevzuatta hüküm bulunmayan hallerde FSEK 42 ve Telif Hakları Alanında Meslek Birliği Yönetmeliği md 71 uyarınca TMK ve Dernekler Mevzuatına atıf yapıldığından kararın yerinde olduğunu, istinaf isteminin reddi gerektiğini beyan etmiştir.

GEREKÇE Dava konusu, 12.04.2023 tarihli 001.06 sayılı MSG Haysiyet Kurulu Kararı'nın iptali istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince davanın usulden reddine karar verilmiştir.

Bu karara karşı davacı vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Uyuşmazlığın çözümü için yasal mevzuatın hükümlerinin değerlendirilmesi gereklidir. FSEK 42/5 maddesi uyarınca.

"4.10.1983 tarihli ve 2908 sayılı Dernekler Kanununun 21'inci maddesinin ikinci fıkrası, 30, 37, 40, 42, 43, 44, 45, 48, 65, 66, 67, 68, 69, 70 ve 90'ıncı maddeleri, bu maddeye göre kurulacak meslek birlikleri ve federasyon için de ceza hükümleriyle birlikte uygulanır".

07.04.2022 Tarihli 31802 sayılı Resmi Gazete ile yürürlüğe giren Telif Hakları Alanında Meslek Birlikleri Yönetmeliği 35/3 maddesi gereğince ; "haysiyet kurulunca resen ya da Yönetim Kurulunun talebi üzerine disiplin incelemesi yapılır ve disiplin yönergesinde öngörülen disiplin cezası ile üyelikten çıkarmaya ilişkin kararlar verilir" , 35/4 maddesi ise; "haysiyet kurulu kararlarına karşı yargı yolu açıktır" şeklindedir. Aynı yönetmeliğin 71.maddesinde.

"Yönetmelikte meslek birliklerinin ve federasyonun çalışmaları ile ilgili hususlarda hüküm bulunmayan hallerde 5253 sayılı Dernekler Kanunu, 4721 sayılı TMK ve 25772 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Dernekler Yönetmeliği'nin ilgili hükümleri uygulanır" şeklinde düzenleme yapılmıştır.

05.12.2022 tarihli MSG İçtüzüğü'nün üyelikten çıkarma başlıklı 16.maddesinde; üyelikten çıkarma kararına karşı, kararın verildiği tarihten itibaren bir ay içinde Haysiyet Kurulu'na itiraz edilebileceği, itirazın en geç bir ay içinde incelenerek karara bağlanacağı, itiraz neticesinde verilecek kararlara karşı kararın verildiği tarihten itibaren bir ay içinde yargı yoluna başvurulabileceği düzenlenmiştir.Somut uyuşmazlıkta.

MSG İçtüzüğü'nde daha ağır bir disiplin cezası olan üyelikten çıkarma cezası için öncelikle kurula itiraz yolu açılmış olmakla üyelikten çıkarmaya göre daha hafif olan hak mahrumiyeti cezası yönünden de davacının öncelikle haysiyet kuruluna itiraz hakkı olduğunun kabulü gerektiğinden mahkemece Dernekler Kanunu da dikkate alınarak iç denetim yolları tüketilmeden açılan davanın usulden reddine karar verilmesi yerinde olup davacı vekilinin istinaf isteminin reddine karar vermek gerekmiştir.

Açıklanan nedenle ilk derece mahkemesinin kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığından davacının istinafının esastan reddine karar verilmiştir.