İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2024/169 K.2025/1324

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİDÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde. İstanbul 5. İcra Müdürlüğü' nün ... esas sayılı dosyasına konu senedin davalı ... İnş. Taah. San. Ve Dış Tic. Ltd.

Şti.' ne teminat senedi olarak verilmiş olduğunu, davacı şirketin bonoyu, davalı ... şirketine her biri 45.000,00-TL bedelli 10 adet çekten ötürü teminat olarak verdiğini, senedin teminat olduğu, çeklerden birinin ödenmemesi halinde diğer çeklerin günü beklenmeksizin icra takibine konu olacağının taraflarca yazılı sözleşme ile kararlaştırılmış olduğunu, davalı ... Ltd.

Şti.'nin davacı şirkete hiç bir mal göndermediği gibi, buna karşılık aldığı her biri 45.000,00-TL bedelli 10 adet çeki de iade etmemiş olduğunu, davalı ... Ltd. Şti.' ne sipariş karşılığı olarak verilen 10 adet çekin, keşidecisi davacı müvekkili, lehtarı davalı ... şirketi olan ... ... Bank'a ait 27/09/2017 keşide tarihli, 45.000,00-TL tutarlı, ... ... Bank'a ait 29/09/2017 keşide tarihli, 45.000,00-TL tutarlı, ... ...

Bank'a ait 02/10/2017 keşide tarihli, 45.000,00-TL tutarlı, ... ... Bank'a ait 19/10/2017 keşide tarihli, 45.000,00-TL tutarlı, ... ... Bank'a ait 20/10/2017 keşide tarihli, 45.000,00-TL tutarlı, ... ... Bank'a ait 26/10/2017 keşide tarihli, 45.000,00-TL tutarlı, ... ... Bank'a ait, 02/11/2017 keşide tarihli, 45.000,00-TL tutarlı, ... ... Bank'a ait 20/11/2017 keşide tarihli, 45.000,00-TL tutarlı, ... ...

Bank'a ait 20/12/2017 keşide tarihli, 45.000,00-TL tutarlı ve ...'a ait 04/12/2017 keşide tarihli, 45.000,00-TL tutarlı çekler olduğunu, çeklerin birinin ödenmemesi halinde diğer çeklerin gününün beklenmemesi amacı ile müvekkil şirketten davaya konu 270.000,00-TL senet ile davaya konu olmayan ancak halen müvekkiline teslim edilmemiş 180.000,00-TL bedelli senedin teminat olarak alınmış olduğunu, davaya konu bononun bir A4 kağıdının ortasında bulunduğunu, bononun teminat olduğuna ilişkin beyanın bononun üzerinde açıkça yazıldığını ve bononun neye teminat olarak alındığının da taraflarca açıkça kararlaştırıldığını,

bononun A4 kağıdından üzerindeki "teminattır" ibaresi de kesilerek diğer davalı ... ...' ye kötü niyetle ciro edilmiş olduğunu, icra takibine konu bononun, davalı ... Ltd.

Şti. ' ye verilen her biri 45.000,00-TL bedelli farklı tarihleri içerir 10 adet çeke teminat olarak verilmiş olduğunu, çeklerden ilkinin ödeme gününün 27/09/2017 tarihi olmasına rağmen müvekkilinin rızası hilafına ve teminat sözleşmesine açıkça aykırı olarak teminat olarak verilen senet 22/09/2017 tarihinde, yani ilk çekin dahi ödeme gününden önce ihtiyati haciz yolu ile icraya konulduğunu, sözleşmeye aykırı olarak bonoyu icraya koyan her iki davalının açıkça kötü niyetli olduğunun ortada olduğunu, teminat olarak verilen senetlerde ödeme gününün boş bırakılmış olduğunu,

kötü niyetli davalı veya ciro ettiği kişi tarafından ödeme günü doldurulup teminat senedinin ihtiyati haciz yolu ile icraya konu edilmiş olduğunu, senette hamil olarak görünen ...' nin şirket olan diğer davalı ... İnş. Taah. San. Ve Dış Tic. Ltd. Şti.' den gerçek bir alacağı bulunmadığını, tamamen kötü niyetli olarak senedi ciro yolu ile kendi üzerine almış olduğunu beyan ederek, davacı şirketin İstanbul 5. İcra Müdürlüğü' nün ...

Esas sayılı icra takibine konu 08/09/2017 vadeli, 08/08/2017 keşide tarihli 270.000,00-TL meblağlı bonodan dolayı borçlu olmadığının tespiti ile icra takibinin ihtiyati tedbiren durdurulmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalılara yasaya uygun olarak tebligat yapılmış olmasına karşın, davayı cevap vermemişler ve davayı takip etmemişlerdir.

MAHKEME KARARI

İstanbul 6.Asliye Ticaret Mahkemesi 11/07/2019 tarihli 2017/852E. - 2019/657 K. sayılı kararıyla; "...Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; davacı tarafça İstanbul 5. İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı takibine dayanak dava konusu bononun teminat bonosu olduğu, bu bononun davalı ... Şirketi'ne verilen 6 ayrı çekin teminatı mahiyetinde bulunduğu iddia olunmuştur.

Davacı vekilince dava dilekçesi ekinde sunulan, aslının mevcut olmadığı bildirilen sözleşme suretinden, 08/08/2017 tanzim tarihli bononun, her biri 45.000,00-TL değerindeki sırasıyla 27/09/2017, 29/09/2017, 02/10/2017, 19/10/2017, 20/10/2017, 26/10/2017 keşide tarihli çeklerin teminatı mahiyetinde olduğu, çeklerden birisinin ödenmemesi veya firmanın bir başka yerde karşılıksız çekinin bulunması durumunda, ödemede tekrar olmamak kaydıyla kalan tüm borçlar için çeklerin günü beklenmeksizin bononun işleme koyulabileceği hususlarının düzenlendiği anlaşılmaktadır.

Mahkememizce dava konusu bononun teminatını teşkil ettiği iddia olunan ve davacının keşidecisi olduğu çeklerin ibraz tarihlerinde ödenip ödenmediklerinin tespiti için ... A.Ş.'ye yazılan yazıya verilen cevaptan, sözleşmeye konu altı çekin de, ibra anında bakiyenin yetersiz olması nedeniyle karşılıksız işlemi gördükleri anlaşılmıştır.

Davacının incelenen ticari defter ve belgelerinde, dava konusu bonoya ve bononun teminatını teşkil ettiği çeklere ilişkin herhangi bir kayıt bulunmamaktadır. Davacı vekilince sözleşmenin aslı mahkememize sunulamamış, bu nedenle davalı ... Şirketi isticvap edilememiştir.

Öte yandan davacının iddiasını dayandırdığı sözleşmenin varlığının kabulü halinde, dava tarihi itibariyle bononun teminatını teşkil ettiği iddia olunan tüm çeklerin karşılıksız çıktığı, bu nedenle bononun teminat niteliğinin davalı ... Şirketi yönünden dava tarihi itibariyle ortadan kalktığının kabulü gerekir.

Öte yandan lehdardan sonra gelen ciranta ve hamillerin borçtan sorumlu olmadıklarının ispatı öncelikle borçlunun lehdara karşı borçsuzluğunu kanıtlaması, daha sonra da ciranta ve hamilin iyi niyetli olmadığını ispatlaması ile mümkündür. Başka ifade ile ciranta ve hamilin bonoyu iktisap ederken bedelsiz/teminat mahiyetinde olduğunu bile bile kötü niyetli devraldıklarının davacı tarafça kanıtlanması gerekir.

Somut olayda dava konusu bono üzerinde herhangi bir teminat kaydının bulunmadığı, ciro silsilesinde kopukluk olmadığı ve tüm dosya kapsamı delillerden lehdardan sonra gelen ciranta/hamil davalı ... ...'nin bonoyu teminat mahiyetinde olduğunu bile bile kötü niyetli devraldığının ispat olunmadığı hususları da dikkate alındığında davanın bu davalı yönünden de reddi gerekmektedir. İzah olunan gerekçelerle davanın reddine..." karar verildiği görülmüştür.

İSTİNAF İSTEMİ

Davacı vekilinin süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; dava dilekçesindeki iddialarını tekrarla, müvekkilinin davalı ... şirketi yetkilisine ulaşamadığını, çok sayıda kişiyi mağdur ettiğini, yani dolandırdığını öğrendiğini, müvekkili de dahil olmak üzere mağdurların şirket hakkında suç duyurusunda bulunmaya karar verdiklerini,Davalı ... ...'nin davalı ... şirketinden alacaklı olmadığını, davalıların kötüniyetli olduğunu, davaya konu bononun teminat için verildiğini, davalı ... ...'nin muvazaalı olarak bonoyu kabul ettiğini, müvekkilinin bonodan dolayı borcu bulunmadığını beyan ederek, arz ve izah edilen nedenlerle yerel mahkemenin davanın reddi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

İstanbul 5. İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı takip dosyası incelenmesinde; davalı ... ... tarafından davacı ve davalı ... şirketi aleyhine 270.000,00 TL asıl alacak olmak üzere toplam 271.819,73 TL alacak için 22/09/2017 tarihinde dava konusu bonoya dayalı olara Kambiyo Senetlerine Mahsus icra takibine başlandığı anlaşılmıştır.Dava konusu bono sureti incelenmesinde. 08/08/2017 keşide tarihli, 08/09/2017 vade tarihli, 270.000,00-TL bedelli, keşidecisi ... Kömür Dem. İnş. Nak.

San ve Tic. Ltd. Şti, lehtarı ... İnş. Taah. San ve Tic. Ltd. Şti. olan bono olduğu, ciro silsilesinde kopukluk bulunmadığı, arkasında ... şirketi ile ...'nin cirolarının bulunduğu, bedelinin malen ahzolunduğunun yazılı olduğu, bononun üzerinde teminat bonosu olduğuna dair herhangi bir kayıt bulunmadığı anlaşılmıştır. ...

Bank'a yazılan yazıya cevabından dava konusu çeklerin takas merkezine ibraz edildiğini, karşılıksız işlemi gördüğünün bildirildiği, ilk ibraz tarihinin 27/09/2017 olduğu anlaşılmıştır....'a yazılan yazıya cevabından dava konusu 04/12/2017 tarihli, 0022334 numaralı çekin bankaya 04/12/2017 tarihinde takas kapsamında karşılıksız kaldığı bildirilmiştir.İlk derece mahkemesince mali konularda uzman bilirkişi ...'ndan alınan 06/03/2019 tarihli bilirkişi raporunda; davacı tarafça ibraz edilen defterlerin HMK 222 uyarınca sahibi lehine delil niteliğinin bulunmadığı,

davacı lehine delil niteliği olmayan defterlerde dava konusu çek ve senetler ile ilgili herhangi bir kaydın olmadığı, davacının davalı şirket ve davalı gerçek kişi ile ilgili herhangi bir ticari ilişkisinin olduğuna dair de herhangi bir tespitin yapılamadığı, davacının davalı şirkete dava konusu çekleri ve teminat senedini neden verdiğine dair herhangi bir vesaikin bulunmadığı, davacı tarafça sunulan vesaike göre teminat senedinin işleme konulmasının şarta bağlanmış olduğu, bu şartların " firmanın başka bir yerde de karşılıksız çeki olma durumunda" ve "firmanın her ne sebeple olursa olsun izlemeye alınma durumunda" şeklinde olduğu,

bu şartların oluşup oluşmadığının dosya kapsamındaki vesaiklere göre anlaşılamadığı görüş ve kanaatini bildirilmiştir.

GEREKÇE

Dava, icra takibinden sonra açılan menfi tespit davasıdır.Mahkemece davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili istinaf yargı yoluna başvurulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Her ne kadar davacı tarafça davaya ve icra takibine konu bononun teminat amacıyla verildiği iddia edilmişse de, buna ilişkin sözleşme asıllarının dosyaya sunulamadığı, bono üzerinde teminat amacıyla verildiğine dair bir kayıt bulunmadığı,

ciro silsilesinin düzgün olduğu ve davalı son hamil ...’nin kötüniyetli olduğunun da davacı tarafça ispat edilemediği anlaşılmakla, Mahkemece davanın reddine karar verilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığından, davacı vekilinin istinaf talebinin reddine karar verilmiştir.