İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2024/721 K.2024/1103

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının tüm yatırımının ... ... işletmesine harcamış olmasına rağmen davalıların kapatma kararı ile daha kazanç elde edemeden zarar ederek kapatmak zorunda kaldığını, yatırım harcamalarına ek olarak bir de Franchise sözleşmesi ile birlikte davalı şirketlere verdiği teminat senetlerini geri alamadığı, banka kredileri ile başlayan süreçte bir de ...

AVM'deki işletmesi için de evini ipotek ettirerek kredi çekmek ve iş yeri aboneliklerini, restoranı işletebilmek için pos cihazı sözleşmeleri, abonelik ve tedarik sözleşmelerini imza edip mal satın almak durumunda kaldığını, işi öğrenmek bahanesi ile davacıya yanaşan davalı şahıs ve aile bireylerine işi öğretilirken, piyasadan mal tedariki ile İstanbul- Sakarya arası gel git ile koşturmaca içinde olan davacıya, ortak olmak istediğini ve davalı ... tarafından ortaklık teklifinde bulunulduğunu, davalı ...'nun ortaklık teklifine sıcak bakan davacının davalı şirket yönetimlerine de durumu aktardığını ve tanıştırdığını,

önce davalı şirket yönetimleri tarafından kabul görmeyen davalı ... ile ilgili, daha sonra resmi vergi açılışının yapılması ve davacı ile ortaklık sözleşmesi kurması istenildiğini, ancak kısa süre içinde davacının tüm yatırımları yaptığı işletmesinden ansızın parasız ve izinsiz uzaklaştırılarak adeta ortada bırakıldığını, davacının iş sebebiyle İstanbul'da olduğu sırada işbu davadaki tüm davalı tarafların bir araya gelerek işletmenin izinsiz ve bilgi dışı ... devri ve davacı müvekkilin uzaklaştırılması konusunda anlaştıklarını,

bu nedenle ticari işletme sözleşmesinin haksız feshi ve işletmenin davacının rızası olmaksızın haksız ve hukuka aykırı olarak devrinden kaynaklanan müspet zarar ile manevi zararın tazmini ile davalı şirketlerin elinde bulunan tarihsiz ve bedeli yazılı olmayan senetlerin iadesine veyahut işbu senetlerden dolayı borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalılar ... vekili cevap dilekçesinde özetle; HMK 389. madde ve 390/3. maddedeki şartlar somut olayda mevcut olmadığını, yaklaşık ispat şartı sağlanmadığını, ihtiyati tedbir kararı verilmesini gerektirecek bir delilin dosya kapsamında mevcut olmadığını, davacının tüm iddialarının yargılama yapılmasına muhtaç bir talep olduğunun içtihatlarla sabit olduğunu belirterek haksız açılan işbu davanın reddine, ihtiyati tedbir talebinin reddine, yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Bakırköy 6.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 01/02/2024 tarih ve 2024/94 Esas - 2024/103 Karar sayılı kararıyla; "Somut olayda; davanın ... AVM de bulunan ... isimli işletmenin ... tarafından haksız olarak el konulup konulmadığı hususuna ilişkin olduğu, davalılar ile yapılan sözleşmenin dava konusu olmadığı, davacının davalılardan talep ettiği bir hakkın söz konusu olmadığı, dolayısıyla davalıların davalı sıfatı bulunmadığı anlaşıldığından davalıların pasif husumet ehliyeti bulunmadığından davanın usulden reddine" karar verilmiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde.

"Dava dilekçesinde açıkça görüldüğü üzere, davanın franchise sözleşmesinin ihlali nedeniyle tazminat ve menfi tespit- franchıse sözleşmesine dayanarak verilen teminat senetlerinin iptali/iadesi talepli bir dava olduğunu,Dava konusunun davalı şirketler ile davacı arasındaki sözleşme devam ederken, davacının işletmesinin diğer davalı şahsa verilerek müvekkilin sözleşmeye dayalı haklarının ihlal edilmesi olduğunu, bu ihlalde ilk unsur davalı şirketlerin davacı aleyhine sözleşmeye aykırı hareket etmesi ve bu aykırılığa uygun olarak diğer davalı şahıs ile anlaşarak,

davacı müvekkili zarara uğratması olduğunu,Bu davalı şirketler grubu franchise verenler olarak, franchise sözleşmesine uygun şekilde markalarının kullanımını belirli teminatlar kapsamında veren, biri ürün tedariki konusunda satış yapan, diğeri marka kullanımını sağlayan, bir diğeri ise envanteri satan ve franchise işletmesinde birlikte hareket eden grup şirketleri olduğunu,Davacı müvekkil, taraflar arasında imza edilen bu sözleşmeye binaen önce ...

AVM'de, sonrasında, davalıların bu AVM'deki işletmeyi kapatma kararı almasından sonra, müvekkile yaptıkları teklif üzerine ... AVM de aynı şirketler grubuna ait ... markası altında faaliyet göstermek üzere işletmesini ...

AVM'ye taşıdığını, Bu süreçte müvekkilden işbu davaya konu, franchise sözleşmesinin eki niteliğindeki senetler alındığını, ancak davalılar müvekkile, tüm ısrar ve istemlerine rağmen yeni franchise sözleşmesinin kendileri tarafından imza edilmiş halini vermediklerini,Davalı şirketler, daha sonra, devre muvafakati almaksızın, hatta müvekkile haber dahi vermeden, habersizce aynı işletme için diğer davalı ... ile sözleşme imzaladıklarını, bu husus ... tarafından müvekkile açılan Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/2 Esas sayılı dosyasından öğrenildiğini,Diğer davalı sözleşmesine güvenerek,

davacı müvekkili kendi dükkanından kovduğunu, kısaca davalı şirketler ile diğer davalı ..., müvekkilin birçok masrafa katlanarak açtığı işletmesine işbirliği içinde el koyduklarını,Yine Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/108 Talimat numaralı dosyası üzerinden yapılan keşif sırasında dava dilekçemizde belirttiğimiz davalılara ait ... markalı işletmenin davalı tarafından kullanıldığı, işletme içerisindeki çoğu makina ve menkulun faturasının müvekkile ait olduğu halde davalı şahıs tarafından kullanıldığı tespit edildiğini;

davalı şirketler ile arasındaki sözleşmeye güvenerek işletmeye yatırım yapan müvekkilin bu iddiasının doğru olduğunun, faturalarla ve mahkeme tarafından yapılan keşifte de tespit edildiğini, Davalılar ... Limited Şirketi, ...Anonim Şirketi ve ...

Anonim Şirketi yönünden pasif husumet ehliyeti bulunmadığından davanın usulden reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu, Eksik inceleme ile, deliller dahi toplanmadan fahiş biçimde hatalı hüküm kurulduğunu; dava dilekçesinde ve davalıların cevaba cevaplarında açıkça davalı şirketler ile yapılan sözleşmelerden bahsedilerek AVM yönetimlerinden celbinin talep edildiğini, Zira müvekkilin zorla ve cebirle işyerinden uzaklaştırılmasının zaten işbu sözleşme asıllarına ulaşamamasının nedeni olduğunu, ancak delil listesinden işbu delillerin nereden ve nasıl celp edilebileceği de açıkça belirtilip talep edildiğini, Sözleşmeler ile.

AVM Yönetimlerindeki ilgili markanın işletmesinin ana hak sahibi ve franchise olarak işleten davacı müvekkilin hak sahibi olduğunun ve devamında diğer davalı ile imza edildiğinin anlaşılacağını, Mahkeme ve savcılık dosyaları ile; diğer davalı şahsın, davalı olarak belirttiğimiz şirketler grubu ile sözleşme imzalaması ile davacı müvekkilin haklarının gaspedildiğinin anlaşılacağını,Dava konusu işletmedeki makina ve menkullerin, davacının müvekkilin mahkemeye sunduğu faturalı ürünler olduğu,

faturaların hala müvekkil adına olduğu ancak ticari defter ve kayıtlar üzerinde inceleme ile tüm bunların bedelini davalı şirketlere ödediği halde bedelsiz olarak başka bir kişiye diğer davalıya verildiğinin anlaşılacağını, Yine İTO kayıtlarında yönetim ve ortaklık yapısı aynı olan ve markalar ile ilgili işletmelerin şubeleşmesinde ortaklaşa hareket eden davalı şirketler gurubunun şirket yapısı anlaşılacağı gibi, davacı müvekkil tarafından sunulan banka ve ödeme dekont kayıtları ile taraflarının aldığı ödeme belgelerinin de mahkemeye sunulduğunu,

Davalı şirketler grubunun şubesi olan işbu işletmenin tüm aboneliklerin müvekkil adına olmasına rağmen kullanamadığı da sunulmuş. ancak eksik olan en önemli deliller celp edilmeden, eksik inceleme ile hatalı hüküm kurulduğunu." beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması istenmiştir.

GEREKÇE

Dava, sözleşmenin haksız feshi nedeniyle maddi ve manevi tazminat ile sözleşme kapsamında verilen senetler kapsamında borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesi tarafından, "Davalılar ... Limited Şirketi, ... Anonim Şirketi ve ... Anonim Şirketi yönünden pasif husumet ehliyeti bulunmadığından davanın usulden REDDİNE ." karar verilmiştir. Hüküm davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir.

İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.Davacı, tüm yatırımları yaptığı işletmesinden ansızın parasız ve izinsiz uzaklaştırıldığını, davalı tarafların bir araya gelerek işletmenin izinsiz ve bilgisi dışında ...'ya devri konusunda anlaştıklarını,

ticari işletme sözleşmesinin haksız feshi ve işletmenin rızası olmaksızın haksız devrinden kaynaklanan müspet zarar ile manevi zararın tazmini ile davalı şirketlerin elinde bulunan tarihsiz ve bedeli yazılı olmayan senetlerin iadesi veyahut işbu senetlerden dolayı borçlu olmadığının tespitini istemiştir. İlk derece mahkemesi tarafından, "Davanın ...

AVM'de bulunan ... isimli işletmenin ... tarafından haksız olarak el konulup konulmadığı hususuna ilişkin olduğu, davalılar ile yapılan sözleşmenin dava konusu olmadığı, davacının davalılardan talep ettiği bir hakkın söz konusu olmadığı, dolayısıyla davalıların davalı sıfatı bulunmadığı anlaşıldığından davalıların pasif husumet ehliyeti bulunmadığından davanın usulden reddine" karar verilmiş ise de; dosyada mevcut deliller mahkemece aldırılan 11/12/2023 tarihli bilirkişi raporu ile; delil tespiti yapılan tarihte ...

AVM'de bulunan dükkanın ... adıyla fast-food restaurantı olarak ... tarafından işletildiği, ... AVM'deki dükkan için davacının davalılardan ...

Anonim Şirketi ile akdedilmiş alt kira sözleşmesi bulunduğu, sözleşmenin sona erdiğine dair bir belgenin dosyada bulunmadığı sabit olduğundan; mahkemece tarafların bildirdiği delillerin toplanması sonucu oluşacak sonuca göre davalıların hukuki durumlarının tayin ve takdiri gerekirken, eksik inceleme ile anılan şekilde karar verilmesi hatalı olduğundan, davacı vekilinin istinaf isteminin kabulüyle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.