İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2024/76 K.2024/344

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacı vekili tarafından verilen dava dilekçesinde özetle; davacı tarafından dava dışı ... konut alımı için tanzim tarihi ve lehtarı yazılı bulunmayan 140.000,00 TL tutarlı (3) senet verdiğini, dava konusu 45.000,00 TL senedin bu şekilde verildiğini, ancak, dava dışı ... konut alımını yapmadığı gibi dava konusu senedi davalıya verdiğini, davalı tarafından İstanbul Anadolu .... İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı dosyası üzerinden hakkında icra takibi başlatıldığını, davalıyı tanımadığını ve borcunun da bulunmadığını bu nedenlerle dava konusu senetten dolayı davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, davalı ile dava dışı ... arasında olan iç ilişkilerin kendisini bağlamadığını, davalının senetten dolayı kambiyo ilişkisini oluşturan soyutluk ilkesi gereği alacaklı bulunduğunu bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DOSYA SAFAHATI

İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin 06/10/2022 tarihli ara kararıyla "...Mahkemece, itiraza konu 13/09/2022 tarihli ara karar ile HMK'nun 389. Maddesi ile İİK 72. maddesine ilişkin düzenlemenin değerlendirildiği, yasal düzenlemedeki şartların mevcut olduğu yönünde Mahkemede yeterli kanaat hasıl olduğu, HMK 389. maddesi gereğince tedbir talebinin kabulüne dair karar verildiği ... Gelinen durum itibariyle Mahkemede, tedbir kararı verilmesi aşamasında oluşan kanaatte bir değişiklik bulunmadığı gibi tedbirin kaldırılmasını gerektirecek bir gelişme de bulunmadığının, değerlendirildiği ..." gerekçesi ile davalı vekilinin ihtiyati tedbir kararına itirazının reddine karar verilmiştir.

DAİREMİZİN 2023/7 ESAS 2023/449 KARAR SAYILI KARARI:"...Davacı tarafça yargılamanın yenilenmesi davası İstanbul Anadolu 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nde açılmışsa da, esasen ilk derece mahkemesinin kararı istinaf incelemesi neticesinde Dairemizin 22/05/2021 tarihli 2018/3626 Esas- 2021/1374 Karar sayılı kararı ile kaldırılmış, yeniden hüküm kurularak davanın reddine karar verilmiştir. İhtiyati tedbir talebinin görevli ve yetkili mahkemece değerlendirilmesi gerekmektedir.

İstanbul Anadolu 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin yargılamanın iadesi davasına bakmaya görevli ve yetkili bulunup bulunmadığının kamu düzeniyle ilgili olduğundan mahkemece resen incelenmesi ve sonucuna göre tedbir talebinin ve tedbire itirazın değerlendirilmesi gerekirken bu hususun değerlendirilmemesi usul ve yasaya uygun görülmemiş, davalı vekilinin istinaf başvurusunun resen gözetilen sebeplerle kabulüne, ilk derece mahkemesinin 06/10/2022 tarihli itirazın reddine ilişkin ara kararının kaldırılmasına,

davalı itirazının kabulüne, mahkemenin 13/09/2022 tarihli tedbir kararının resen gözetilen sebeplerle kaldırılmasına..." şeklinde karar verilmiştir.

DAİREMİZ KARARINDAN SONRA İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI: "...Tüm dosya kapsamı ve istinaf karar ilamı gözetildiğinde; davacı tarafça ilk derece mahkemesi olarak mahkememizin kabul yönünde verdiği kararı istinaf mahkemesinin kaldırarak ret yönünde verdiği ve kesin olan karardan sonra yeni bulunduğu iddia edilen bir sözleşme metnine dayalı olarak yargılamanın yenilenmesi talebinde bulunulduğu, HMK 378/1.

Maddede, yargılamanın iadesi talebini içeren dilekçenin, kararı veren mahkemece inceleneceğinin düzenlendiği, kesin olarak verilen kararı istinaf mahkemesince verildiği, bu hali ile yargılamanın yenilenmesi talebinin ilgili istinaf mahkemesinden talep edilmesi ve ilgili mahkemece incelenmesi gerektiği anlaşılmış, davacı tarafça Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 25.10.2022 tarih, 2022/9-778 esas, 2022/1377 karar sayılı ilamı, yargılamanın yenilenmesi talebini değerlendirmesi gerekenin mahkememiz olduğu şeklinde emsal olarak gösterilmiş ise de; karar içeriğinde davamız safahati ile aynı olduğu,

sonuçta ilk derece mahkemesinin kabul kararını kaldırıp kesin olmak üzere davanın reddine karar veren bölge adliye mahkemesinin kararını bozan özel daire kararına karşı, yargılamanın iadesi talebi kararı veren mahkemeye verilecek bir dilekçeyle yapılacağından yargılamanın iadesi talep edilen yargılama istinaf yargılaması ise dilekçenin verileceği görevli ve yetkili mahkemenin de ilgili bölge adliye mahkemesi hukuk dairesi olacağı, bozma kararına göre ilk derece mahkemesi tarafından bölge adliye mahkemesince yapılan yargılamada yargılamanın iadesi gerektiği sonucuna varılması durumunda alt dereceli ilk derece mahkemesinin,

üst dereceli bölge adliye mahkemesi kararını kaldırarak yeniden hüküm kurması gerekeceği, fakat bu durumun da dereceli yargılama sistemine aykırı olacağı gerekçesiyle verilen direnme kararının HGK tarafından onanmasına karar verildiği anlaşılmakla davacının yargılamanın yenilenmesine yönelik davasının Mahkememizin görevsiz olması nedeniyle usulden reddine..." şeklinde karar verilmiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davacı vekili istinaf isteminde özetle. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 25.10.2022 tarih, 2022/9-778 esas, 2022/1377 karar sayılı ilamında “ ... Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin 24.03.2021 tarihli ve 2021/581 E., 2021/783 K. sayılı direnme kararı ile yargılamanın iadesi talep edilen yargılama istinaf yargılaması ise dilekçenin verileceği görevli ve yetkili mahkemenin de ilgili bölge adliye mahkemesi hukuk dairesi olacağı gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir.….

Hukuk Genel Kurulunda yapılan görüşmeler sırasında; yargılamanın iadesi talebini içeren dilekçenin İlk Derece Mahkemesince incelenip karara bağlanması gerektiği yönündeki Özel Dairenin bozma kararının isabetli olduğu görüşü ile yargılamanın iadesi talebi kararı veren mahkemeye verilecek bir dilekçeyle yapılacağından yargılamanın iadesi talebini içeren dilekçenin Bölge Adliye Mahkemesince incelenmesi gerektiği görüşü ileri sürülmüş ise de bu görüşler Kurul çoğunluğu tarafından benimsenmemiştir.” şeklinde olduğunu, Mahkemenin anılan Hukuk Genel Kurulu kararını yanlış yorumladığını, ilgili kararda Özel Daire Bozma kararının,

Bölge Adliye Mahkemesi’nin yargılamanın iadesi başvurusunun reddinin kesin olarak verilmiş olmasına karşın yapılan temyiz incelemesi sonucu ortaya çıktığını, Bölge Adliye Mahkemesi'nin ise kararı kesin olarak verdiği, temyiz incelemesine tabi tutulamayacağı yönünde de direnme kararı verdiğini, Hukuk Genel Kurulu ise işbu direnme kararının kesin olarak verildiği yönündeki direnme kararını onadığını, fakat tüm bunların yanı sıra Özel Daire kararında belirtilen yargılamanın iadesi başvurusunun ilk derece mahkemesine yapılan görüşü açıkça benimsediğini, görevsizlik gerekçesinin yerinde olmadığını,

İstanbul Anadolu 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2017/189 E., 2018/590 K. sayılı dosyasında davanın kabulüne karar verildiğini, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi'nin 2018/3626 E. - 2021/1374 K. sayılı ilamında ilk derece mahkemesinin kararı kaldırılmış ve davanın reddine kesin olarak karar verildiğini, bu süreçlerden sonra Müvekkilinin evinde yaptığı temizlik sırasında, yatak bazasının altında dava dışı lehdar ...'in eşyaları arasında sureti ibraz edilen sözleşmeyi bulduğunu, söz konusu sözleşmenin 12.11.2014 tarihinde ... ve ... şahitliğinde ... ile ... arasında tanzim edildiğini,

müvekkilimnin işbu sözleşmeden haberdar olmasıyla birlikte ilk derece mahkemesine yargılamanın yenilenmesi müracaatında bulunduğunu, yerel mahkemenin kısa kararının akabinde yargılamanın iadesi talepli olarak İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesinin 2023/1042 E. Sayılı dosyası üzerinden başvuruda bulunduklarını, dosyanın derdest olduğunu, sözleşmenin arka sayfasında davalının el yazısı ile ...'ten almış olduğu 80.000 TL bedelli senet ile 25.000 TL bedelli çekin iade edileceğini belirterek yerine müvekkilinden alınan 45.000 TL'lik 2 adet senedin alındığını beyan ettiğini,

bu hususun dahi davalının dava dışı ... ile birlikte müvekkilinin zararına hareket ettiğini ispatladığını, Elinde 105.000 TL'lik kambiyo senedi olan davalının işbu senet ve çekleri iade edeceğini belirterek; kendi kolluk ifadelerinden ve yargılamanın yenilenmesi başvurusuna dayanak sözleşme metninden açıkça anlaşıldığı üzere ... cirosundan evvel senetlerin boş halini bilmesi ve buna rağmen toplam bedeli 90.000 TL olan 2 adet senedi almış olması iyiniyet ilkelerine aykırı hareket ettiğini göstermekte olup hayatın olağan akışına da aykırılık teşkil ettiğini,

İstanbul Anadolu 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/506 esas sayılı dosyasının 21/02/2023 tarihli celsesinde davalı isticvap edildiğini, davalı ikrarda bulunduğunu,Davalının beyanlarının dava dışı ... ile ortak hareket ederek müvekkilin zararına hareket etme cihetinde bulunduklarını ispatladığını, davaya konu 10/01/2015 ödeme, 15/11/2014 tanzim tarihli, 45.000 TL bedelli senet dava dışı ... tarafından iradesi sakatlanarak müvekkilinden alındığını ve bedelsiz olduğunu, Müvekkil ile ...

2010-2016 yılları arasında duygusal birliktelik yaşamış olup müşterek çocukları bulunduğunu, ... müvekkiline ev alacağını, ev bedelinin yarısını peşin diğer yarısını ise vadeli olarak ödeyeceğini, tapu müvekkilin üzerine yapılacağından senetleri müvekkilinin imzalaması gerektiği yönünde iradesini sakatlayarak müvekkilinden teminat mahiyetinde 45.000 TL'lik 2 adet, 50.000 TL'lik 1 adet senet aldığını, ... de kendisine teminat olarak verdiği işbu bedelsiz senetleri davalıya ciro ettiğini, ev taahhüdünü de yerine getirmediğini,

İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2022/41141 soruşturma no'lu dosyası üzerinden ... ve davalı hakkında suç duyurusunda bulunulmuş, kovuşturma yapılmasına yer olmadığına ilişkin karar verildiğini, ...

İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2022/41141 soruşturma no'lu dosyası kapsamında "...daireyi ... üzerine söz vermeme rağmen yapamadım..." ibaresiyle müvekkilden senetlerin daire teslimi karşılığı teminat senedi mahiyetinde iradesini sakatlayarak aldığını ikrar ettiğini, Davalınıjn da aynı soruşturma dosyası kapsamında.

10/03/2022 tarihli şüpheli ifade tutanağında ... ...'in imzası bulunan 2 adet 45.000 TL'lik senet getirdiğini, bu senetleri ... de ciro edeceğini söylediğini, senetleri ciro edip kendisine verdiğini beyan ettiğini,İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/1057 esas sayılı dosyasında ... in cevap dilekçesinde müvekkilinden kendisine ev devredeceği vaadiyle 3 adet senet aldığını, evi devretmediğini, ... ile anlaşma yaparak müvekkili borçlu hale getirdiklerini,

...’daki 80.000 TL’lik senet ve 25.000 TL’lik çekini iade alarak müvekkilden aldığı 3 adet senedi ciro ettiğini açıkça ikrar ettiğini,davalı ...'ın müvekkil ile ... arasındaki ilişkiyi bildiği ve dava dışı ... ile birlikte müvekkilin zararına hareket ettiğinin delillere göre sabit olduğunu, Müvekkilinin mağduriyeti gözetilerek HMK m. 375/1-ç bendi gereğince yargılamanın iadesi talebinin ve davanın kabulüne karar verilmesini, teminatsız olarak takibin durdurulmasını, aksi kanaatte olması halinde takibin uygun bir bedel karşılığında durdurulmasını talep etmiştir.

GEREKÇE Dava, yargılamanın yenilenmesi istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince görevsizlik nedeni ile davanın usulden reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı davacı vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Somut uyuşmazlıkta, Dairemizin kaldırma kararına istinaden ilk derece mahkemesince davanın usulden reddine karar verilmesi yerindedir.

Davacı vekilinin sunduğu YHGK'nun 2022/9-778 Esas, 2022/1377 Karar sayılı ilamı, neticeten ilk derece mahkemesinin kararın kaldırılmasını gerektirir nitelikte olmadığı gibi Yargıtay'ın yeni tarihli kararlarının da aynı yönde olduğu, (Bknz. Yargıtay 5.HD'nin yeni tarihli 2023/8345Esas, 2024/28Karar sayılı, 08.01.2024 Tarihli ilamında da.

"Somut olayda, yargılamanın iadesi talebini içeren dilekçenin, yargılamanın yenilenmesi talebine dayanak kararı veren Gazinatep Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesince incelenip karar bağlanması gerekmektedir..." şeklindeki kararı) dikkate alındığında davacı vekilinin istinaf isteminin esastan reddi gerekmiştir.

Açıklanan nedenlerle ilk derece mahkemesinin kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığından davacının istinaf isteminin esastan reddine, davacının ihtiyati tedbir istemi ve esasa ilişkin istinaf istemleri görevli mahkemece değerlendirilecek olmakla sair hususlarda istinaf isteminin incelenmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştrir.