İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2018/1500 K.2021/715

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA

Davacı vekili, 31.10.2013 tarihli dava dilekçesinde, müvekkilinin davalıdan olan 2 adet fatura alacağı için İcra takibi başlattığını, davalı tarafın itiraz ettiğini, itirazın taraflarına tebliğ edilmediğini, davalının itiraz etmesine rağmen müvekkilinin faturaları kendilerine noter aracılığı ile tebliğ ettirdiğini, davalı tarafça söz konusu faturalara herhangi bir itirazı olmadığını, itirazın haksız ve kötüniyetli olduğunu iddia ederek, İtirazın iptali ile takibin devamına %40 tan az olmamak üzere İcra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, müvekkili ile davacı arasında 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamında, Asya Bölgesi Daire Başkanlığı Görev Alanında Bulunan Abonelerin El Bilgisayarı ile Sayaç Endeks Tespiti ve Fatura Dağıtımı, Kaçak ve Usülsüz Su Kullanımı Tespiti, Binalara ve Sayaçlara Barkod Etiketi Takılması,

Su Kapama Açma, Sayaç Değiştirme ve Sayaç Sökme Takma İşi ihalesine ilişkin sözleşme imzalandığını, sözleşme kapsamında idari şartnamenin 25.3.2. maddesinde, çalışanların ücretlerinin zamanında ödenmesinin temini için, hakediş düzenleme tarihinden önceki aya ait çalışanların maaş listesi yüklenici tarafından tahakkuk ettirilerek kontrol teşkilatına teslim ettirileceği, idarenin maaşların uygun şekilde tahakkuk ettirilip ettirilmediğinin kontrol edileceğinin yapılan inceleme neticesinde çalışanlara maaşlarının zamanında ödenmediğinin anlaşılması halinde hesaplanan ücretlerin toplamının hak edişte kesinti kısmında gösterileceği,

firmaya ödeme yapılma safhasında personel ücretlerinin ödendiği banka hesabına uygun şekilde aktarılmasının sağlanacağının denildiğini, bu maddeye istinaden, personel maaşlarının ödenmediğinin anlaşılması halinde firmadan personel listeleri ve maaş tutarlarının talep edilerek aylık hak edişlerinden kesinti yapılıp personel hesaplarına aktarılmasının sağlandığını, takip konusu bedelin idari şartname hükümlerine uygun olarak davacı hak edişinden kesildiğini savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, davacının 1. ve 2. bölge ile ilgili 7 nolu hakedişlerle ilgili düzenlemiş olduğu fatura bedelleri toplamının 124.752,81 TL asıl alacak talebin yerinde olduğu, davacı tarafça ihtarnamelerin tebliğ şerhli örneklerinin sunulmamış olması karşısında talebin asıl alacak miktarı üzerinden kabulü gerektiği, taraflarca imzalanan hakedişler, ihtirazı kayıt bulunmaması ve faturadaki bedellere hükmedilmiş olması karşısında alacağın likit ve İtirazın haksız olduğu gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüne, davalının İstanbul ...

İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında vaki İtirazının 124.752,81 TL asıl alacak üzerinden iptali ile takip tarihinden itibaren bu miktara avans faizi yürütülerek takibin devamına, davalının hükmedilen alacağın %40’ı olan 49.900,00 TL İcra inkar tazminatını davacıya ödemesine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Karar yasal süre içerisinde davalı vekili tarafından istinaf edilmiştir.

Davalı vekili istinaf nedenleri olarak, kararın eksik inceleme sonucu verildiğini, raporlara itirazlarının dikkate alınmadığını, ayrıca alacağın likit olmadığını, müvekkili idarenin hükümlere uygun işlem yaptığını, personel maaşlarının ödenmediğinin anlaşılması üzerine aylık hak edişlerinden kesinti yapılıp personel hesaplarına aktarılmasının sağlandığını, davacı tarafça 05.05.2010 tarihli dilekçede 156.209,51 TL ‘nin hakediş hesabından kesilerek yatırılmasının istendiğini, 17.03.2010 tarihinde verilmiş olan dilekçelerle 569.232,21 TL ‘nin hakedişlerden kesilerek ödenmesinin istendiğini,

yapılan personel ödemelerinden sonra yüklenicinin hakediş alacağının eksi bakiyeye düşmüş olduğundan ödeme yapamadığını, ihale süreci boyunca devam eden bir sürece İlişkin olarak sadece faturaların düzenlendiği tarih itibariyle değerlendirilmesinin hatalı olduğunu, personele yapılan ödemelerin bir kısmının davacı tarafından verilen listeler üzerine değil işçiler tarafından sadece idareye karşı veya hem idareye hemde davacıya karşı açılan, idare hakkında İcra takibi yapılan dosyalar sebebi ile yapılan ödemeler olduğunu, idari şartnamenin 25.3.2. maddesinin idareye hak ediş bedelinden mahsup hakkı verdiğini,

sonuç olarak kararın esas ve usul bakımından hukuka aykırı olduğunu iddia ederek kararın kaldırılmasını istemiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE. Dava, sözleşme kapsamında düzenlenen fatura alacağının tahsili amacı ile başlatılan icra takibine karşı itirazın iptali davasıdır.

Dosya kapsamından, taraflar arasında, 14.09.2009 tarihinde hizmet alım sözleşmesi imzalandığı, sözleşmede davacı şirketin yüklenici, davalının idare olarak yer aldığı, sözleşme konusunun, 5. maddede İş tanımı başlığı ile idareye bağlı Asya Bölgesinde bulunan yaklaşık 1.580.000 Abonenin El Bilgisayarı ile Sayaç Endeks Tespiti ve Fatura Dağıtımı, Su Kapama - Açma, Sayaç Değiştirme, Binalara Barkod Etiketi Takma işleri olarak tanımlandığı, sözleşme süresinin 9. maddede 150 takvim günü olarak belirlendiği, 8. maddede, ihale dökümanının sözleşmenin eki ve ayrılmaz parçası olduğu, idareyi ve yükleniciyi bağlayacağının belirtildiği,

8.2. maddede, idari şartname, sözleşme tasarısı vb belgelerin idare dökümanını oluşturan belgeler arasında yer verildiği, ödeme yeri ve şartlarının 12. maddede düzenlendiği, ödeme evrakı olarak, muayene ve kabul heyeti tarafından düzenlenecek “ Hizmet İşleri Kabul Tutanağı “, yüklenici faturası, muayene kabul heyeti tarafından İş emirlerine göre düzenlenen hakediş raporlarından ibaret olduğuna yer verildiği, sözleşmenin eki olan idari şartnamenin 25. madde üst başlığının “ Teklif fiyata dahil olan giderler “ olduğu, 25.3.1. bölümde, personele yer verildiği, vasıfları ve sayılarının belirtildiği,

personel için ödenecek olan her türlü ücret ve giderlerin teklif bedeline dahil olduğunun ifade edildiği, 25.3.2. bentte, çalışanların ücretlerinin zamanında ödenmesinin temini için, hakedişin düzenlenme tarihinden önceki aya ait çalışanların maaş listesinin yüklenici tarafından tahakkuk ettirilerek kontrol teşkilatına teslim edileceği, idarece maaşların uygun şekilde tahakkuk ettirilip ettirilmediğinin kontrol edileceği, yapılan incelemeler neticesinde çalışanlara maaşlarının zamanında ödenmediğinin anlaşılması halinde personel listesinin ve ücretlerinin net olarak kontrol teşkilatına iletilmesinin isteneceğini,

yükleniciye ödeme yapma safhasında personel ücretlerinin ödendiği banka hesabına uygun şekilde aktarılmasının sağlanacağının belirtildiği, davalı tarafından düzenlenen ve konusu personel maaş ödemesine İlişkin olan 23.02.2010 tarihli yazıda, davacı şirketin oluruna istinaden, sözleşme kapsamında tahakkuk edilecek hak edişlerinin bedellerinin maaş miktarı ve hesap numarasını bildirecekleri personellerin aylık maaş tutarı 300.000,00 TL nin hesaba havale edilmesini, personellerin 2009 Aralık ayına ait maaş bakiye tutarlarının 339.760,17 TL olduğunu bildirerek bu tutarın ilgili hesaplarına aktarılmasının belirtildiği,

25.05.2010 tarihli yazınında benzer nitelikte olduğu, davacı şirketin davalı adına, 14.06.2010 tarihli 44.308,06 TL tutarlı, 02.09.2010 tarihli 80.444,75 TL tutarlı takip konusu faturaları düzenlediği, faturaların davalıya tebliğine dair noter ihbarnamesinin düzenlendiği, faturalar tutarı toplam 124.752,81 TL asıl alacak İle 16.219,97 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 140.972,78 TL alacağın tahsili amacı ile davalı hakkında İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyasında 08.06.2011 tarihli ilamsız icra takibi başlatıldığı, davalının yasal süre içerisinde borca itiraz ettiği, davacının ise İİK 67. madde gereğince 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde İtirazın iptali davasını açtığı anlaşılmıştır. Taraflar arasında, sözleşme, ekleri, davalı yüklenici firmanın vermiş olduğu hizmet konularında bir uyuşmazlık yoktur.

Uyuşmazlık, davacının takip konusu fatura alacaklarından dolayı, sözleşme ve idari şartname kapsamında alacaklı olup olmadığı ile kararın usul ve yasaya uygun olup olmadığıdır.

11.04.2016 tarihli bilirkişi heyet raporunda, inceleme ve tespitler sonucunda, davacı şirketin, davalı tarafından düzenlenen ihale ile davalının sayaç okuma işini üstlendiği, bu iş karşılığında hakedişlerinden personel ücretlerinin kesilerek işçilerine ödendikten sonra kendisine ödeme yapılmadığını, düzenlenen iki faturanın karşılığının kendisine ödenmediğini ve bu ödemeye ilişkin icra takibi başlatıldığını, takibe itiraz edildiğini, takibin devamına karar verilmesini talep ettiği, taraflar arasında düzenlenen sözleşme kapsamında, İstanbul Anadolu yakasındaki su abonelerinin sayaç okuma, sökme,

takma vb işleri için 2 ayrı kısımda 7 dönemde işin yürütüldüğü, her dönem için Anadolu -1 -2 ve Anadolu -3 adı altında davacı şirket tarafından yapılan işlemlere ilişkin olarak davalı tarafından düzenlenen yapılan işler listesi esas alınarak hakediş raporu düzenlendiği, düzenlenen hakediş raporlarında yapılan işlemler yanında cezalarında yer almakta olduğu davacının bu yönde bir İtirazının olmadığı, davalının her hakedişten davacı şirketin işçilerine ait ücret ödemelerini davacı şirket tarafından verilen listeye göre banka hesaplarına ödediği,

bu ödemelere ilişkin davacı şirket tarafından her ay düzenlenen talep yazısı ve listelerin dosya kapsamında olduğu, davacı şirketin her üç bölge için yaptığı işlerden dolayı hakedişleri ile bu hakedişlerden mahsup edilerek ödenen işçilik ücret toplamının 2.154.827,45 TL, davacı şirketin 7 dönem sonunda toplam hakediş tutarının 2.560.290,65 TL olduğu, bu durumda davacıya yapılan işlemlerden dolayı sözleşme dönemi için 2.560.290,65 TL -2.154.827,45 TL =534.667,17 TL ödeme yapmış olması gerektiği, dosya kapsamında davalı tarafından sunulan kayıtlardan işçilik ödemeleri dışında davacı şirkete yapılmış bir ödeme kaydının olmadığı,

davacı şirkete işçi ücretleri dışında bir ödeme yapıldığına dair bir kayıt sunulamaması karşısında bu iddiasına itibar etmenin mümkün olmadığı belirtilmiştir.

Rapora beyan ve itirazlar üzerine düzenlenen 13.10.2016 tarihli ek raporda, kök rapordaki tespitler tekrar edilerek, davalı itirazlarına yer verilir ve 400.389,43 TL tutarındaki ödemelerin dayanağı olabilecek herhangi bir belge sunulmadığı, bilgi notu başlıklı belgede yer alan bilgilere göre, idare tarafından yapılan ödemelerin toplam tutarı ( 2.154.827,45+427.905,08 )2.582.732,53 TL olup davacının hakediş alacağının bulunmadığını, hesap hareketleri raporlarının detaylarına göre, hakediş tutarları, işçi ödemeleri ve diğer ödeme tutarlarının bilgi notu ile uyumlu olduğu, sonuç olarak,

hakedişlerde yer alan cezalar düşüldükten sonra davacı şirkete ödenmesi gereken hakedişlerin toplam tutarının 2.582.732,53 TL, davalı idare tarafından işçilere yapılan ödemelerin toplam tutarının 2.154.827,45 TL olduğu, bu tutarın, dosyada mevcut muhtelif tarihli davacı talimatlarındaki tutarlarla uyumlu olduğu, diğer ödemeler adı altında davacı hakedişlerinden alacağının bulunmadığı, 427.905,08 TL tutarındaki diğer ödemelerin 27.515.65 TL ‘lik kısmının 1.Bölge 7 nolu hakediş nedeniyle oluşan davacı borcunun diğer bölgelerle ilgili hakediş alacağından düşürülen tutarlardan kaynaklandığı,

400.389,43 TL tutarındaki ödemelerin dayanağı olabilecek herhangi bir belge olmadığı, davacının 1. ve 2. Bölge ile ilgili 7 nolu hakedişler nedeniyle düzenlemiş olduğu fatura bedelleri toplamı 124.752,81 TL ‘yi asıl alacak olarak talep ettiği veriler ışığında davalının İtirazının iptali gerektiği belirtilmiştir.

23.03.2017 tarihli 2. ek bilirkişi raporunda, tüm bilgi ve belgeler, sözleşme birim fiyat cetvelleri ayrıntılı olarak yazılarak önceki incelemeler özetlendikten sonra, sonuç olarak, davacı şirketin 7 dönem sonunda tespit edilen toplam hakediş tutarının 2.560.290,65 TL, bu hakedişlerin 2.154.827,45 TL’sinin işçilik ödemesi olarak davacı şirket tarafından bildirilen hesaplara ödendiği, bu durumda davalı tarafça davacıya yapılan işlemlerden dolayı bu sözleşme dönemi için ödenmesi gereken hakediş alacağı tutarının 2.560.290,65 TL -2.154.827,45 TL =405.463,20 TL olduğu,

dosyadaki bilgi ve belgelerden farklı bir değerlendirme yapılabilmesinin mümkün olmadığı belirtilmiştir. Mahkemece rapor ve kök rapor sonuçlarına göre davanın asıl alacak yönünden kabulüne karar verilmiştir. Bilirkişi rapor ve ek raporları dosya kapsamına uygun, yeterli ve gerekçelidir. 6098 sayılı TBK’nın, birinci kısım, birinci bölüm, birinci ayrımının başlığı, sözleşmeden doğan borç ilişkileridir.

1. maddede, sözleşmenin, tarafların iradelerini karşılıklı ve birbirine uygun olarak açıklamaları ile kurulacağı ifade edilmiştir. Serbest iradeleri ile sözleşme gerçekleştiren tarafların, sözleşmenin kendilerine yüklediği edimleri yerine getirmeleri gerekir.

Aksi halde taraflar, sözleşmenin hiç veya gereği gibi ifa edilmemesinden dolayı zararlarının karşılanmasını talep edebilecek veya taraflardan biri haklı nedenle sözleşmeyi fesih edebileceği gibi zararlarını da talep edebilecektir.Somut davada, sözleşme, tam iki tarafa borç yükleyen sözleşmelerdendir.

Davacı yüklenici, üstlendiği hizmeti, hizmet sözleşmesi ve sözleşmenin eki ve ayrılmaz parçası olan teknik şartnamedeki edimlerini yerine getirdiğini usulüne uygun delillerle ispatlamıştır. Söz konusu edimlerden, personel ücretlerinin ödenmesi ile ilgili bölüme dair dilekçe ve tüm ekleri listeler halinde dosyaya ibraz edilmiştir.

Bilirkişilerce birden fazla yapılan inceleme sonucunda, idari şartname kapsamında davalı idare tarafından yerine getirilen ödemelerin davacı yüklenicinin hakediş miktarının tamamını karşılamadığı subuta ermiştir. Davacı yüklenicinin takip konusu alacağının davalı tarafça ifa edilmiş olduğu ispatlanamamıştır. Davalı idare, personel ödemeleri neticesinde davacı alacağının eksiğe düştüğünü savunmuş olmasına rağmen, bu savunmasını usulüne uygun delillerle ispatlayamamıştır.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 190/1. fıkrasında, ispat yükünün, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi adına hak çıkaran tarafa ait olduğuna yer verilmiştir. Bu durumda, davalının, davacı yüklenici hakedişinin tamamından fazlasını personele ödediğini, davacının hakediş alacağının olmadığına dair savunmasını ispat ettiğinin kabulü mümkün olmamıştır.

Açıklanan nedenlerle ve özellikle sözleşme ve ekleri, ilgili mevzuat çerçevesinde, davalının, sözleşme ve eki idari -teknik şartnamedeki edimlerini yerine getiren davacı yükleniciye, takip konusu hakediş bedelini ödediğini usulüne uygun delillerle ispat edemediğinden, ayrıca takip konusu alacak sözleşmeye istinaden düzenlenen faturadan kaynaklanıp, likit, bilinebilir olduğundan, davalı vekilinin aksine iddialarını ileri sürdüğü istinaf nedenlerinin yerinde olmadığı kanaatine varılarak, davalının istinaf başvurusunun reddine dair karar verilmesi gerekmekle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.