İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2019/2781 K.2023/121

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesi ile.

10/12/2016 ve 07/01/2017 tarihleri arasında davalıya ait araçların müvekkili tarafından işletilen Gebze-Orhangazi-İzmir Otoyolunu geçiş ücreti ödemeksizin kullandığını ve geçişi takip eden 15 günlük süre içinde geçiş ücretinin de ödenmediğini, 6001 Sayılı Yasanın 30/5. maddesi uyarınca ödenmeyen geçiş ücreti ile 10 katı tutarında ceza tutarının davalıdan tahsili gerektiğini, tahsil edilen ceza tutarının % 60'nın hazine payı olacağını, bu doğrultuda 7.634,25 TL geçiş bedeli ile 76.342,75 TL ceza tutarı toplamı 83.976,75 TL'nin tahsili için davalı aleyhine Bakırköy ...

İcra Müdürlüğü'nün ...

Esas sayılı dosyasında takip başlattıklarını, davalının takibe haksız itiraz ettiğini, davalının takibe itirazında; geçiş ücretinin, müvekkili şirket ile müvekkilinin anlaşmalı olduğu bankaların sistemsel hataları nedeniyle süresinde ödenemediğini beyan etmişse de, bugüne kadar bankalarca sayısız tahsilat yapıldığını ve ödeme yapılmasını geciktirecek bir sorun yaşanmadığını, kabul etmemekle birlikte müvekkili alacaklının temerrüdü durumunda davalı borçlunun borcunu ifa için,

tevdi yeri tayin edilmesini isteyerek borçtan ve temerrüde düşmekten kurtulabileceğini belirterek davalının takibe itirazının iptali ile alacağın % 20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP Davalı vekili cevabında özetle; müvekkili şirketin geçiş ücretini, davacının ve davacının anlaşmalı olduğu bankaların sistem arızası nedeni ile süresinde ödeyemediğini, davacı alacaklıdan iban numarası dahi talep edilmişse de sonuçsuz kaldığını, alacaklının kendinden kaynaklı sorunlara çözüm bulmayıp, bir de ceza tutarı talep etmesinin hakkaniyete aykırı olduğunu belirterek davanın reddine ve alacağın % 20'sinden az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Mahkemece; davacı şirketin geçiş ücretinin ödenmesi için, ödeme araçlarını sürekli çalışır durumda bulundurması yükümlülüğü bulunduğu, davalının geçiş bedellerinin ödenmesi için ... Bankası Bayrampaşa Şubesi'ne başvurduğu, fakat banka kayıtlarında işlem yapamaması nedeniyle ödeme yapamadığı, bu nedenle davacının sadece geçiş ücretini talep edebileceği, ceza tutarını isteyemeyeceği gerekçesiyle davalının takibe itirazının 7.634,25 TL geçiş ücreti yönünden iptaline, takibin bu miktar üzerinden devamına, fazlaya ilişkin talebin reddine, alacağın % 20'si tutarında icra tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ Karar yasal süresinde davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir. Davacı vekili istinaf nedenleri olarak; ... Bankası yazısında sadece anlık sorun yaşandığının belirtildiği, sürekli bir hata ve ödeme alınamaması durumunun söz konusu olmadığını, davalının 15 günlük süre içinde diğer günlerde veya müvekkili ya da diğer anlaşmalı bankalar aracılığıyla ödeme gerçekleştirebileceğini, davalının, ödemenin müvekkilinin kusuru nedeni ile gerçekleştirilemediği savunmasını kabul etmemekle birlikte, bu durumun kabulü halinde dahi davalının tevdi yeri tayini ile ödeme yapması gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını ve davanın kabulünü talep ve istinaf etmiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE HMK'nın 355. maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık olup olmadığı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan inceleme neticesinde. Dava, ihlalli geçiş bedelinin tahsili için yapılan takibe itirazın iptaline ilişkindir. Dosya kapsamından davacı şirketin 7.634,25 TL geçiş bedeli ile geçiş ücretinin 10 katı olan 76.342,75 TL ceza tutarı olmak üzere toplam 83.976,75 TL'nin tahsili için davalı aleyhine Bakırköy ...

İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasında takip başlattığı, davalının takibe süresinde itirazı üzerine eldeki itirazın iptali davasının açıldığı, yargılama sırasında 6001 Sayılı Yasa'nın 30/5 maddesinde düzenlenen, geçiş bedelinin 10 katı tutarındaki cezanın 4 katı olarak değiştirildiği anlaşılmaktadır. Mahkemece, 7.634,25 TL geçiş bedeli üzerinden takibin devamına karar verilmiş, davacı vekili hükmü istinaf etmiştir.

Taraflar arasında, davalı şirkete ait araçlarla davacının işleticisi olduğu köprü ve otoyoldan geçiş yapıldığı konusunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık; davalının geçiş ücretini izleyen 15 günlük süre içinde ödeme yapmamasının, sistem arızasından kaynaklanıp kaynaklanmadığı noktasında toplanmaktadır.

İlk derece mahkemesinde alınan bilirkişi raporunda; geçiş tarihlerinde davalıya ait araçların hesap bakiyelerinin yetersiz olduğu, davalının geçiş ücretini süresinde sistemsel hata nedeniyle ödeyemediklerini savunmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu belirtilmiştir.

Davanın dayanağını oluşturan 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanun’un 30/5. maddesinde “...(5) 4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerinden, işletici şirket tarafından geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte,

bu ücretin on katı tutarında ceza genel hükümlere göre tahsil edilir. ...” hükmü düzenlenmişken 25/05/2018 tarih ve 30431 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 16/5/2018 tarih ve 7144 sayılı Kanunun 18. maddesi ile birinci ve beşinci fıkralarında yer alan “on” ibareleri “dört” şeklinde değiştirilmiştir. Aynı Kanunun 19. maddesi ile 6001 sayılı Kanuna geçici 3. madde ilave edilmiştir.

6001 sayılı Kanuna eklenen Geçici 3. madde de ise “Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için belirlenen geçiş ücretlerini ödemeden yapılmış olan geçişlerde araç sahiplerine bu Kanunun 30. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca tahakkuk ettirilen ancak bu maddenin yürürlük tarihi itibarıyla tahsilatı yapılmamış olan para cezaları hakkında bu Kanunun 30. maddesinde yer alan oranlar uygulanır.” düzenlemesi yapılmıştır.

Kanunun 30. maddesinin, 27.03.2015 tarihli ve 6639 sayılı Kanunun 33. maddesi ile değişiklik yapılan (7) numaralı fıkrasında, geçiş ücreti ödenmeden geçiş yapılması hâlinde ödemesiz geçiş tarihini izleyen on beş gün içinde geçiş ücretini usulüne uygun olarak ödeyenlere bu maddenin (1) numaralı ve (5) numaralı fıkralarında belirtilen cezaların uygulanmayacağı öngörülmektedir.

Somut davada davalı vekili ödeme araçlarındaki sorun nedeniyle geçiş ücretini süresinde ödeyemediklerini savunmuşsa da, dosya kapsamı ve bilirkişi raporuna göre bu savunmasını ispatlayamadığından 7.634,25 TL geçiş ücretleri ile 4 katı olan 30.537,00 TL ceza tutarı olmak üzere toplam 38.171,25 TL alacak yönünden takibin devamına karar verilmelidir.

Bunun yanında davacının dava tarihi itibarıyla yürürlükte olan yasa gereği 10 katı ceza tutarı talep etmekte haklı olduğu, ancak davanın açılmasından sonra yürürlüğe giren yeni bir kanunla ceza tutarının, geçiş ücretinin 4 katı olarak belirlendiği anlaşılmakla, davacının takipte istediği kalan ceza tutarı yönünden, davanın konusuz kalması nedeniyle esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair hüküm kurulması gerekir.

Açıklanan nedenler ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile yeniden yargılama yapılmasına gerek olmadığından HMK'nın 353/1.b.2 bendi gereğince yeniden esas hakkında davanın kısmen kabulüne, kısmen konusuz kalan davada esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.