İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2020/1050 K.2023/1325

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı karşı davalı vekili dava dilekçesi ile; müvekkilinin işlettiği üç otelin reverse osmos sistemlerinin su analizlerinin yapılarak rapor düzenlenmesi hususunda taraflar arasında üç ayrı sözleşme yapıldığını, her bir sözleşmede iş bedelinin 14.750,00 TL olarak kararlaştırıldığını, sözleşmelerin 3. maddesine göre ölçümler yapıldıktan sonra,

on iş günü içinde raporun teslimi gerektiğini, davalı şirketin 28/07/2016 tarihinde tüm verileri toplayarak ölçümleri yapmasına rağmen on iş günü içinde raporları teslim etmediğini, süresinde raporların teslim edilmemesi nedeniyle çevre izin lisans başvurusu yapılamadığını ve idari cezalara muhatap kaldıklarını, ödedikleri 14.750,00 TL peşinattan sonra kalan bedelin raporların teslimini müteakip 06/12/2016 ve 31/01/2017 tarihli çeklerle ödeneceğini, bu nedenle davalının ödeme yapılmadığı için raporların teslim edilmediği iddiasının yersiz olduğunu,

süresinde raporların teslim edilmemesi nedeniyle 13/01/2017 tarihli ihtarname ile sözleşmeyi haklı nedenlerle feshettiklerini ileri sürerek davalıya ödenen 14.750,00 TL'nin ihtarnamenin tebliği tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP VE KARŞI DAVA Davalı karşı davacı vekili cevabında; sözleşmedeki yetki şartı nedeniyle davada yetkili mahkemenin İstanbul Mahkemeleri olduğunu, numunelerin 28/07/2016 tarihinde alındığını, incelemenin akademisyenler tarafından yapılacağı hususunda davacıya bilgi verildiğini, davacının akedemisyenlerden kaynaklı gecikme yaşandığını bildiğini, aksi halde sözleşmenin feshi için, numunelerin alınmasından on iş günü geçtikten sonra 4 aydan fazla beklemeyeceğini,

davacının ihtarına cevaben bakiye ücretin ödenmesi karşılığından raporu teslime hazır olduklarını belirtmelerine rağmen haksız dava açıldığını savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.Davalı karşı davacı vekili karşı davasında; karşı davalının ihtarnamesine verdikleri cevapta bakiye ücretin ödenip raporun teslim alınması istenmesine rağmen raporun teslim alınmasından kaçınıldığını ileri sürerek iki sözleşme bedeli 29.500,00 TL'nin davacı karşı davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Bodrum 1. Asliye Ticaret Mahkemesince; mahkemenin yetkisizliğine, süresinde talep halinde dosyanın yetkili İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesince; karşılıklı borç yükleyen akitlerde taraflardan birinin temerrüde düşmesi halinde, diğer tarafın TBK'nın 125. maddesinde öngörülen fesih hakkını kullanabilmesi için işin ifası hususunda uygun bir süre vermesi gerektiği, TBK'nın 124. maddesine göre süre vermenin etkisiz olacağı anlaşılıyorsa süre verilmesine gerek olmadığı, davacı karşı davalının 15/11/2016 ve 13/12/2016 tarihli e-postalar ile işin ifası hususunda davalı karşı davacıya makul süre verdiği, bu nedenle fesih hakkı bulunduğu,

kaldı ki makul süre verilmediği kabul edilse dahi, davalı karşı davacının raporun teslimini ödeme şartına bağlamasına dair gerekçesi dikkate alındığında, süre verme etkisiz olacağından süre verilmesine gerek olmadığı, buna göre davacı karşı davalının TBK'nın 125/3 maddesi uyarınca sözleşmeden dönebileceği ve ödediği bedelin iadesini isteyebileceği gerekçesiyle asıl davanın kabulü ile 14.750,00 TL'nin 14/02/2017 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, karşı davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Karar yasal süresinde davalı karşı davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir. Davalı karşı davacı vekili istinaf nedenleri olarak; davacının işin ifası için süre verdiğine dair e-postalarının davacı tarafından gönderilmediğini, raporun on iş günü içerisinde sunulması gerektiğine dair sözleşme hükmünün taraflarca zımnen ortadan kaldırıldığını, davacı karşı davalının 28/07/2016 tarihinde numune alınmasından sonra, 13/01/2017 tarihli fesih ihtarına kadar fesih talebinde bulunmamasının da bu durumu gösterdiğini belirterek kararın kaldırılarak asıl davanın reddine, karşı davalarının kabulüne karar verilmesini talep ve istinaf etmiştir.

DELİLLER VE DEĞERLENDİRME

Asıl dava, sözleşmenin feshi nedeniyle ödenen peşinatın iadesi, karşı dava ödenmeyen iş bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

Mahkemece; davalı karşı davacının borcunu ifa etmede temerrüde düşmesi nedeniyle, davacı karşı davalının sözleşmeden döndüğü, bu nedenle ödenen iş bedelinin iadesi gerektiği gerekçesiyle asıl davanın kabulü ile ödenen iş bedelinin davacıya iadesine, karşı davanın ise reddine karar verilmiş, davalı karşı davacı hükmü istinaf etmiştir.Taraflar arasında; davacı karşı davalının işlettiği üç otelin reverse osmos sistemlerinin su analizlerinin yapılarak rapor düzenlenmesi hususunda üç adet sözleşme bulunduğu, her bir sözleşmede iş bedelinin 14.750,00 TL olarak kararlaştırıldığı, 14.750,00 TL'nin davalı karşı davacıya ödendiği,

bakiye 29,500,00 TL'nin ödenmediği hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, davalı karşı davacının raporunu hazırlayıp teslim etmede temerrüde düşüp düşmediği noktasında toplanmaktadır.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 123. maddesinde ''Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde, taraflardan biri temerrüde düştüğü takdirde diğeri, borcun ifa edilmesi için uygun bir süre verebilir veya uygun bir süre verilmesini hâkimden isteyebilir.'' hükmü ile karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde taraflardan biri temerrüde düştüğü takdirde, diğer tarafın borcun ifa edilmesi için süre verebileceğini açıkça düzenlemiş olup, diğer taraf, temerrüde düşen tarafa verdiği uygun süre içinde ifa yerine getirilmediği takdirde, 125. maddedeki seçimlik hakları kullanabilir.

123. maddede öngörülen uygun süreyi temerrüde düşen borçluya vermeyen taraf, TBK 125. maddede öngörülen seçimlik hakları kullanamayacaktır.

TBK 124. maddede ise, süre verilmesini gerektirmeyen durumlar tadadi olarak sayılmış olup, temerrüde düşmüş borçlunun içinde bulunduğu durumdan veya tutumundan süre verilmesinin etkisiz olacağı anlaşılıyorsa veya borçlunun temerrüdü sonucunda borcun ifası alacaklı için yararsız kalmışsa veya borcun ifasının, belirli bir zamanda veya belirli bir süre içinde gerçekleşmemesi üzerine,

ifanın artık kabul edilmeyeceği sözleşmeden anlaşılıyorsa, diğer taraf temerrüde düşen tarafa süre vermesine gerek olmaksızın, doğrudan, TBK 125. ve devamı maddelerdeki seçimlik hakları kullanabilir (Yargıtay 11. HD'nin 2018/858 Esas, 2019/3417 Karar sayılı kararı) TBK 125. maddesine göre; temerrüde düşen borçlu, verilen süre içinde, borcunu ifa etmemişse veya süre verilmesini gerektirmeyen bir durum söz konusu ise alacaklı, her zaman borcun ifasını ve gecikme sebebiyle tazminat isteme hakkına sahip ise de (TBK 125/1) alacaklı ayrıca, borcun ifasından ve gecikme tazminatı isteme hakkından vazgeçtiğini hemen bildirerek,

borcun ifa edilmemesinden doğan zararın giderilmesini isteyebilir veya sözleşmeden dönebilir (TBK 125/2). Somut olayda, davalı ... şirketinin sorumluluğu başlığı altında düzenlenen sözleşmelerin 3. maddesinde; ölçümler yapıldıktan ve gerekli bilgiler sağlandıktan sonra raporun 10 iş günü içinde teslimi gerektiği düzenlenmiştir. 28/07/2016 tarihinde gerekli numuneler alınarak ölçümler tamamlanmasına rağmen rapor on iş günü içerisinde teslim edilmemiştir.

Davalı karşı davacı, raporun on iş günü içinde teslim edilmeyeceği hususunda taraflar arasında zımni kabul olduğunu beyan etmişse de, dosyada bu yönde bilgi ve belge bulunmamaktadır. Buna göre davalı karşı davacı edimini ifada temerrüde düşmüştür. Ayrıca davalı karşı davacı 08/02/2017 tarihli ihtarnamesinde, ücretin ödenmesi şartıyla raporu teslim edeceğini beyan etmiş ve edimini ifa etmemiştir.

Oysa ... nolu sözleşleşmenin altında el yazısı ile, raporun teslimini müteakip ücretin ödeneceği belirtilmiştir. Bu durumda davalı karşı davacının raporu teslim etmeme gerekçesine göre, borçluya edimin ifası hususunda makul süre verilmesinin etkisiz olacağı anlaşıldığından, davacı karşı davalının borcun ifa edilmesi için uygun bir süre vermesine gerek olmadan TBK 125 madde uyarınca sözleşmeden dönmesi ve daha önce ödediği peşinatın iadesini talep etmesi mümkündür.

Açıklanan nedenler ile ilk derece mahkemesi kararında hukuka aykırılık görülmediğinden, HMK'nın 353/1.b.1 bendi gereğince davalı karşı davacının asıl ve karşı davaya yönelik istinaf başvurusunun ayrı ayrı esastan reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere, 1-Dosya kapsamı ve delil durumuna göre İlk Derece Mahkemesi kararı usul ve yasaya uygun olduğundan HMK'nın 353/1.b.1 maddesi gereğince davalı-karşı davacı tarafın asıl ve karşı davaya yönelik istinaf başvurusunun ayrı ayrı esastan REDDİNE, 2-Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan 492 sayılı Harçlar Kanununu gereğince asıl dava ve karşı dava için alınması gereken toplam 539,70 TL istinaf maktu karar harcının davalı-karşı davacı tarafından peşin yatırılan 503,00 TL harcın mahsubu ile bakiye 36,70 TL harcın davalı-karşı davacıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA,