İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2020/2031 K.2024/214

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirketin, yumurta üretim faaliyetlerini gerçekleştirdiği Bandırma'daki fabrikada, 09/01/2017 tarihinde çatıda biriken karın ağırlık yapması sonucu çatının çökmesi neticesinde hasar ve zarar meydana geldiğini, bu kapsamda yumurta üretim binasında 212.832,55 TL ve binada bulunan yumurta ayırma makinesinde 506.782,00 TL'lik hasar meydana geldiğini, 09/01/2017 tarihinde meydana gelen hasarın sigorta şirketine bildirilmesinden sonra davalı sigorta şirketi tarafından görevlendirilen eksperin 5 gün sonra tespite geldiğini,

bu aradaki sürede toplanamaması sebebiyle biriken yumurtaların bir kısmını tavukların gagalarıyla kırdığını, bir kısmında ezilme, bir kısmında ise kirlenmeler meydana geldiğini, bu şekilde yumurtaların %20'sinin kullanılamaz hale geldiğini, olay sebebiyle 12.159 viol yumurtanın (yumurta kartonu - 364.770 adet yumurta) çökme sonucu hasar gördüğünü, ayıplı yumurtaların, yok pahasına satılması ile durumun telafi edilmeye çalışıldığını, ancak aradaki fark ile çökme nedeni ile imha edilmek zorunda kalınan yumurtaların bedelinin ödenmediğini, toplamda 820.770 adet yumurtanın imha edildiğini, 1.094.400 adet yumurtanın kirlendiğini,

145.920 adet yumurtanın da çatlamasına rağmen bu bedellerin, sigorta şirketince dikkate alınmadığını, yumurtaların %20'sinin kullanılamaz hale gelmesi sebebiyle imha edildiğini, kalan %60'ının, sanayi tipi (kirli) olarak pastörize olmak üzere %30 düşük bedelle satıldığını, kalan %20'sinin (kırık ve çatlak) %50 düşük bedelle satıldığını, 600 paket ... marka ve 100 paket ... marka yumurta violünün hasar görerek imha edilmek zorunda kalındığını, ... marka violün paketinde 140 adet viol bulunmakta olup paketinin 26,75 TL ve ... marka violün paketinde ise 240 adet viol bulunmakta olup paketinin 51,00 TL olduğunu, bu bedellerin de ödenmediğini,

taraflarınca kabul edilmeyen eksper raporundan sonra davalı sigorta şirketi tarafından müvekkili şirkete gerçek zarar miktarından daha düşük olarak ve %50 muafiyet uygulanmak suretiyle 348.889,45 TL ödeme yapıldığını, işbu poliçenin, süresinin bitmesi sebebiyle yenilenen sigorta poliçesi olduğunu, ilk poliçede muafiyet oranı %10 olarak belirlenmesine rağmen işbu poliçede muafiyet oranının %50 olarak belirlendiğine yönelik müvekkiline bir bilgilendirme yapılmadığını, bu muafiyet oranına göre ödeme yapılmasının hukuken mümkün olmadığını belirterek yapılacak keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde meydana gelen zararların tespiti ile,

davalı sigorta şirketi tarafından yapılan ödemeden bakiye kalan kısmının şimdilik işbu belirsiz alacak davası ile 5.000,00 TL'sinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili 30/10/2019 tarihli ıslah dilekçesi ile, taleplerini, 154.208,00 TL daha arttırarak 159.208,00 TL'ye ıslah ettiklerini, dava dilekçesinde sehven faiz talebinde bulunulmadığını belirterek temerrüt tarihinden itibaren dava değeri olan 159.208,00 TL'nin avans faiziyle birlikte tahsilini talep etmiş olup harcını yatırdığı görülmüştür.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; belirli alacak için belirsiz alacak davası açılamayacağını, davaya konu poliçede dain ve mürtehin olarak gösterilen dava dışı ...

AŞ'nin davaya muvafakatinin olması gerektiğini, davacıya ait işyerinin müvekkili tarafından 15/10/2016-15/10/2017 tarihleri arasında geçerli olmak üzere işyerim paket sigorta poliçesi ile sigortalandığını, eksper raporuna göre, poliçe özel şartları uyarınca %30'u sigortalı üzerinde kalmak üzere, 131.069,45 TL bina hasarı, 302.010,03 TL makina hasarı, 87.999,01 TL emtia hasarı ve 13.245,96 TL enkaz kaldırma hasarı hesaplandığını ve müvekkili tarafından sigortalı davacıya ödendiğini, kabul anlamına gelmemek üzere, davacının taleplerinin, sebepsiz zenginleşmeye sebebiyet verecek nitelikte olup fahiş ve haksız olduğunu,

iddia edilenin aksine poliçedeki muafiyet oranının %30 olduğunu, deprem ve GLKHHKNH Terör rizikoları dışında oluşan hasarlarda, oluşan hasarın %30'unun sigortalı üzerinde kalmak üzere koasürans uygulanacağını, ayrıca sigortacı üzerinde kalan kısım üzerinden 50.000 USD muafiyet uygulanacağını, koasürans ve 50.000,00 USD muafiyet uygulanarak sigortalıya 11/05/2017 tarihinde toplam 348.889,45 TL ödendiğini, poliçeye eklenen koasürans ve muafiyet şartları klozunun, TTK'nun 1425. maddesine uygun olduğu gibi TMK'nun 2. maddesine de kesinlikle aykırı nitelikte olmadığını, sigorta sözleşmesinin, imzalı ve kaşeli olup müvekkili şirketin,

üzerine düşen tüm yükümlülüklerini ilgili mevzuat çerçevesinde yerine getirdiğini, davacı tarafından TTK'nun 1423/2 maddesi uyarınca yapılmış bir itiraz bulunmadığından, sözleşmenin, poliçede yazılı şartlarla yapılmış sayıldığını, ödeme yapılmakla müvekkili şirketin sorumluluğunu yerine getirdiğini, davacının, poliçe teminatı dışında kalan ve fahiş olan tazminat taleplerinin reddi gerektiğini belirterek davanın usulden aksi halde esastan reddine karar verilmesini savunmuştur.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk derece mahkemesince; taraflar arasında bulunan olay tarihini kapsayan işyerim paket sigorta poliçesine karşı herhangi bir itirazı davalıya iletmeyen davacının, poliçede davalı yararına olan %30 oranındaki muafiyete ilişkin itirazının yerinde olmadığı, sigorta poliçesinin, her iki taraf için sözleşme şartları ile geçerli olduğu, poliçenin, kar yağışı sonucu çatının çökmesi ile gerçekleşen hasarı kapsadığı, tespit edilen 227.440,00 TL zararın %70'inin poliçe gereğince sigorta şirketinin üzerinde kalacağı ve zararın poliçe teminat limitinde kaldığı gerekçelerine istinaden davacının ıslah dilekçesi de gözetilerek davanın kabulü ile, 159.208,00 TL'nin 11/05/2017 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan alınıp davacıya verilmesine dair karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Karar yasal süresinde davalı vekili tarafından istinaf edilmiştir.Davalı vekili istinaf dilekçesinde; müvekkili şirket tarafından davadan önce sigortalı davacıya yapılan toplam 348.889,45 TL hasar ödemesinin 87.999,01 TL'sinin emtia zararına yönelik olduğunu, yapılan bu ödeme ile müvekkili şirketin, emtia hasarı ile ilgili olarak üzerine düşen tüm sorumluluğu yerine getirdiğini, bu doğrultuda bilirkişilerin, emtia hasarlarının dikkate alınmadığına yönelik beyanının gerçeği yansıtmadığını, bilirkişiler tarafından, dava konusu olay nedeniyle süresinde toplanamadığı iddia edilen, kaybedilen, kirlenen,

değer kaybeden ve çatlayan yumurtalar için de tazminat hesabı yapılmış ise de, hesabı yapılan emtia hasarının, çökme hadisesi sebebiyle doğrudan meydana gelen zararlardan olmayıp yumurta tasnif toplama ünitesinin değiştirilmesi sebebi ile davacının geçen sürede uğradığı dolaylı zararlardan olduğunu, bu zararın, bilirkişilerin de belirttiği üzere kar kaybı niteliğinde ortaya çıktığından emtia zararı olarak nitelendirilemeyeceğini, poliçede bu yönde verilmiş bir teminat bulunmadığından müvekkili şirketin, bu zarar ile ilgili bir sorumluluğunun olmadığını, emtia hasarı ile ilgili yapılan hesaplamada,

eksik sigorta hususu ile ilgili hiçbir inceleme ve açıklama yapılmadan hüküm kurulduğunu, bakiye zararın hesabında, eksik sigorta tenzilinin de yapılması gerektiğini, buna göre bir an için bilirkişiler tarafından hesabı yapılan bakiye zarardan müvekkili şirketin sorumlu olduğunun kabul edilmesi durumunda son tespit edilen tutarın 152.918,66 TL olduğunu belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep ve istinaf etmiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dava, meydana gelen olay sebebiyle oluşan zararın İşyerim Paket Poliçesi kapsamında tazmini istemine ilişkindir. Davacı şirket ile davalı sigorta şirketi arasında 15/10/2016-15/10/2017 tarihleri arasında geçerli İşyerim Paket Poliçesi akdedildiği, riziko adresinin ... Mah. ... Kumbasar Bandırma Tesisleri Bandırma/Balıkesir" olduğu, dain mürtehinin ...

AŞ olduğu, deprem ve GLKHHKNH Terör rizikoları dışında oluşan hasarlarda, her bir hasarda oluşan hasarın %70'inin sigortacı, %30'unun sigortalı üzerinde kalmak üzere koasürans uygulanacağı ve ayrıca sigortacı üzerinde kalan kısım üzerinden 50.000 USD muafiyet uygulanacağının kararlaştırıldığı, çatıda biriken karın ağırlık yaparak çökmesi sonucu meydana gelen hasar sebebiyle davalı sigorta şirketi tarafından davacı şirkete 11/05/2017 tarihinde 348.889,45 TL ödendiği, işbu davanın ise, gerçek zararın, ödenen miktardan daha fazla olduğundan bahisle açıldığı anlaşılmıştır.Bilirkişi heyeti tarafından sunulan 30/11/2018 tarihli raporda;

davacı tarafın muafiyete ilişkin iddialarının yerinde olmadığı, firmanın mali tabloları ve irsaliyeleri incelendiğinde yumurta başına maliyetin 0,22 Türk Lirası olduğu, üretici tarafından 1 yumurtanın fiyatının 0,276 TL olarak belirtildiği, toplam 5 kümes için %20 fire (her bir kümes için %4) hesabı yapıldığında 10 gün için üretilen toplam yumurta 2.349.600 adet olduğundan 469.920 adet yumurtanın fire olarak kabul edildiği ve 0,276 TL olan bir yumurtanın maliyetine göre fire kabul edilen yumurtaların bedelinin 103.382,00 TL olarak hesaplandığı,

toplam üretimin %50'si kirli kabul edildiğinden 2.349.600 adet - 469.920 adet = 1.879.680 adet yumurtanın 939.840 adet yumurtanın yarı fiyatına alıcı bulması sebebiyle 939.840 adet x 0,11 TL = 103.382,00 TL kirli yumurtadan zarar edildiği, geriye kalan 1.879.680 adet - 939.840 adet = 939.840 adet yumurtanın %20'si kırık ve çatlak olarak zayi olduğundan %50 fiyatla piyasadan alıcı bulduğu, buna göre 939.840 adet x %20 x 0,11 TL = 20.676,00 TL kırık ve çatlak yumurtadan zarar edildiği, bu durumda kar ağırlığı sonucu çökme ile meydana gelen yumurta üretiminin zarar / ziyan bedelinin toplam 227.440,00 TL olduğu,

tespit edilen zararın %70'inin poliçe gereğince sigorta şirketinin üzerinde kalacağı %30'luk kısım için poliçede muafiyet şartı bulunduğu, poliçedeki 50.000,00 USD muafiyetin ise önceden hasar ödemesi yapılırken tenzil edilmesi sebebiyle tekrar tenzil edilmesine gerek olmadığı bildirilmiştir.Bilirkişi heyeti tarafından sunulan 18/09/2019 tarihli ek raporda; davacının, basiretli bir tacir olarak TTK'nun 1423/2 maddesi kapsamında poliçeye 14 gün içinde itiraz hakkını kullanmadığından muafiyete ilişkin itirazlarının yerinde görülmediği, kök raporda, ekspertiz raporunda değerlendirmeye alınmamış emtia hasarının tespit edildiği,

bu nedenle, ekspertiz tarafından tespit edilen ve değerlendirmeye alınarak sigorta şirketince ödemesi gerçekleştirilen 87.999,01 TL emtia tazminatının değerlendirmeye hiç alınmayarak tespit edilen tazminat miktarından tenzil edilmediği, yumurta toplama makinelerinin hasarlanması neticesinde, sigortalı işyerinde bulunan yumurtaların toplanamaması ve kümes içinde kırılmaları dolaylı bir hasar olmayıp hasarın direkt etkisi olduğu, İşyeri Paket Sigortasında, eksik sigorta uygulaması 700.000,00 TL'ye kadar teminat altına alındığından eksik sigorta uygulaması yapılmadığı,

kök raporda belirtildiği üzere, tespit edilen 227.440,00 TL'nin poliçe teminatında olduğu ve bu zararın %70'inden sigorta şirketinin sorumlu olduğu bildirilmiştir.Eksper raporunda, emtia hasarı başlığı altında, ağır hasarlı yumurta viol ambalaj malzemeleri ve enkaz altında kalarak zayi olan üretimi ve ambalajı tamamlanmış 12.159 viol yumurta ( 12.159 kolu x 30 adet = 364.770 adet) ve ambalajının bedeli ile yumurtaların manuel olarak toplanması sebebiyle işçilik masrafları olmak üzere toplam 131.408,24 TL hasar hesabı yapılmış olup sovtaj, eksik sigorta ve muafiyet tenzili ile tespit edilen son tutar olan 87.999,01 TL'nin,

diğer hasar kalemleri ile birlikte davalı sigorta şirketi tarafından ödendiği anlaşılmaktadır.

Eksper raporunda; günlük ortalama 7.832 viol yumurta üretimi yapıldığı, hasar nedeni ile 6 gün yumurta toplanamadığı ve eksper çalışması sonrası, biriken yumurtaların 4 gün boyunca manuel toplandığı, birikmeden dolayı yumurtaların kırılma, ezilme ve kirlenme şeklinde fiziki hasara uğradığının belirlendiği, 10 gün için üretim miktarının 7.832 kolu x 10 gün =78.320 koli x 30 adet = 2.349.600 adet yumurtanın %20'si olan 469.920 adet yumurtanın kayıp/kırık zayi olduğunun belirtilmesine göre, bir adet yumurta 0,276 TL olmak üzere 129.697,00 TL + KDV hasar talebi; kayıp/kırık zayi olanlar dışında kalan yumurtanın 1.879.680 adet olduğu,

yumurtaların %60'ının kirlenme sonucu değer kaybına uğradığı belirtilerek değer kaybı talep edilmesine göre, 1.879.680 adet x %60 (değer kaybı oranı) =1.127.808 adet kirlenme nedeni değer kaybına uğrayan yumurta için 1.127.808 adet x 0,0828 TL (1 adet kirli yumurta için değer kaybı miktarı) = 93.382,00 TL + KDV hasar talebi; manuel olarak toplanan ve ayrıştırma işlemine tabi tutulan kayıp ve kirli olanlar dışında kalan 751.872 adet yumurtanın kalite kontrol çalışmalarına tabi tutulduğu ve %20'sinde kılcal çatlaklar olduğunun tespit edildiği ve bu yumurtaların da %50 birim fiyat ile pastörizeye satışı yapılarak değerlendirildiği,

751.872 adet x %20 = 150.374 adet çatlak yumurtanın her bir adedi 0,138 TL'den hesaplandığında bulunan 20.751,61 TL +KDV hasar talebi hesaplanmış ise de, kümeslerde bulunduğu esnada toplanamadığından hasarın dolaylı etkisi sonucu oluştuğu belirtilen hasar talepleri, bilgi mahiyetinde hesaplanmış olup hasar hesabına dahil edilmemiştir.

Somut olayda, eksper tarafından düzenlenen 16/03/2017 tarihli raporda, meydana gelen olay sebebiyle bina, makine, emtia ve enkaz kaldırma kalemleri olmak üzere hasar hesabı yapıldığı, işbu davanın ise, emtia hasarı kapsamında bedele dahil edilmeyen yumurta zararına ilişkin olduğu anlaşılmış olup davalı taraf, bu zararın, dolaylı zarar niteliğinde kar kaybı zararı olduğunu ve poliçede bu yönde bir teminat bulunmadığını ileri sürmektedir.

5684 sayılı Sigortacılık Kanununun 11/4 maddesine göre, sigorta sözleşmelerinde kapsam dahiline alınmış olan riskler haricinde, kapsam dışı bırakılmış riskler açıkça belirtilir, belirtilmemiş olan riskler teminat kapsamında sayılır.

O halde, eksper raporuna göre, enkaz altında kalarak zayi olan üretimi ve ambalajı tamamlanmış 12.159 viol yumurtanın (12.159 kolu x 30 adet = 364.770 adet) hesaplanan bedelini ödeyen davalı sigorta şirketi, işbu davaya konu olan, yumurtalarda meydana gelen zararların, poliçe teminatı kapsamı dışında olduğunu savunduğuna göre, bu iddiasını ispatlaması gerekir ise de bu anlamda ispat yükünü yerine getirdiği söylenemez.

Taraflar arasındaki poliçeye göre, sigorta konusu emtia; yumurta, yem vb ve mısır emtiası olarak sayılmış olup emtia ise, riziko adresinde bulunan ve sigortalının ticari kazanç sağlamak amacı ile ürettiği ve/veya sattığı mallar olarak tanımlanmıştır.

Riziko adresi, tavuk yumurtası üretim tesisi olup buna göre yumurtanın, poliçeye göre emtia olarak kabul edilmesinde ve davalının, kapsam dışında olduğunu ispatlayamadığı zararların talep edilebilmesinde bir duraksama bulunmamaktadır.

Öte yandan, davalı vekili, eksik sigorta sebebiyle zarar miktarından tenzilat yapılması gerektiğinden bahisle hükmü istinaf etmiş ise de, taraflar arasında akdedilen İşyerim Paket Poliçesinde eksik sigorta uygulaması sebebiyle 700.000,00 TL'ye kadar teminat verildiğinden ve zarar, bu miktarı geçmediğinden eksik sigorta sebebiyle tenzilat yapılması talebi yerinde görülmemiştir.Açıklanan nedenlerle, Mahkemece tesis edilen kararda usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla davalı vekilinin istinaf başvurusunun reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere.

1-İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2017/612 Esas 2019/1300 Karar ve 31/12/2019 tarihli kararı usul ve yasaya uygun bulunduğundan davalı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 353/1b-1 bendi gereğince esastan REDDİNE,2-Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı tarife gereğince alınması gereken 427,60 TL harcın davalı tarafından peşin olarak yatırılan 2.718,90 TL harçtan mahsubu ile bakiye 2.291,30 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davalı tarafa İADESİNE,3-Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,Dosya üzerinde yapılan inceleme