İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2021/132 K.2024/539

DAVANIN KONUSU Menfi Tespit (Ticari Nitelikteki Haksız Fiilden Kaynaklanan (2918 S.K.Hariç))

KARAR TARİHİ: 02/05/2024

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı arasında 14.01.2008 tarihli ... Merkezi Özel Güvenlik Hizmetleri Sözleşmesi imzalandığı, iş bu sözleşme gereği davalı şirketin ...

Merkezinin güvenliğini sağlamayı, müvekkili şirketin ise verilen güvenlik hizmeti karşılığı bir bedel ödemeyi taahhüt ettiğini, taraflar arasında akdedilen sözleşmeye istinaden müvekkili şirketin sayısı ve niteliği belirtilen personelin verdiği hizmetlerin karşılığı olarak toplam aylık 103.524,00 YTL +KDV ödeyeceğinin hüküm altına alındığını, müvekkili şirketin sözleşmeyle üzerine düşen edimleri tam ve eksiksiz olarak yerine getirmiş olmasına karşın davalı tarafın yükümlülüklerden kaçmış ve iyi niyet kuralıyla bağdaşmayan tutumlar sergilediğini,

davalı şirketin sözleşme yükümlülüklerini eksik olarak yerine getirerek sözleşmenin taraflarınca haklı olarak feshine sebebiyet verdiğini, tarafların hür iradeleriyle imza altına aldıkları sözleşmenin ifası sırasında doğabilecek her türlü zararın tazmini için davalı şirketin müvekkili şirkete 300.000,00-USD tutarında teminat mektubu teslim etmeyi üstlenmesine rağmen davalı şirketin sözleşme ile üstlendiği bu edimini 300.000,00 TL bedelli teminat mektubu teslim etmek suretiyle eksik ifa ettiğini, davalı tarafın müvekkili aleyhine hiçbir hukuki dayanağı olmaksızın İstanbul ....

İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile genel haciz yoluyla icra takibi başlattığını, müvekkili şirketin davalı şirkete ödenmemiş borcu bulunmadığını, iddia edilen faturaların hiçbir zaman düzenlenmediğini, tarafların aylık hak edişe bağlı olarak aylık ibraname yaptıkların ve ibranameler neticesinde müvekkili şirketin borçlu olmadığının sabit olduğunu,

davalı şirketin hangi belgeye istinaden 21.598,66 TL'lik icra takibi başlattığının taraflarınca anlaşılamadığını ve borçlu olmadıklarını ispat etme ve icra takibi neticesinde meydana gelmesi muhtemel ve telafisi mümkün olmayan zararlara sebebiyet verilmemesi adına işbu davayı ikame ettiklerini belirterek davalıya karşı müvekkili şirketin hiçbir borcunun olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin hizmet sözleşmesinden kaynaklanan alacağının cari hesap ekstresinden ve hizmet sözleşmesinden kaynaklanan 2013 yılından kalma gerçek bir alacak olduğunu, davacının 28.02.2013-08.03.2013 ve 22.03.2013 tarihlerinde müvekkili şirkete ödeme yaptığını, ancak kalan bakiye olan 21.598,66-TL alacağa ilişkin ödemeyi halen yapmadığını, davacı ile yapılan tüm görüşmelere rağmen davacının kötüniyetli bir şekilde müvekkili şirketin alacağını ödemediğini, icra dosyasının hizmet sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili için başlatıldığını,

müvekkilinin 2011-2013 yılları arasında davacı şirkete sağladığı güvenlik hizmeti kapsamında oluşan alacağına ilişkin kayıtların dosyaya sunulduğunu, davacının iddia ettiği ibralaşmaların hukuki bir geçerliliği bulunmadığını, davacının ibralaştığını iddia etmesine rağmen müvekkili şirkete iddia edilen ibradan sonra ödeme yapılmaya devam edilmesini davacının çelişkili ve dayanaktan yoksun iddialarını ortaya koyduğunu,davacının dava dilekçesinde belirttiği teminat mektubu dosyasının icra takibi ile bir alakasının bulunmadığını, müvekkili şirket lehine kötüniyet tazminatına hükmedilmesi gerektiği belirterek davanın reddini,

davacının kötüniyetli davranışı nedeniyle %20'den aşağı olmamak üzere müvekkili şirket lehine kötüniyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Mahkemece; takibe konu edilen borcun kaynağının taraflar arasındaki sözleşmeye istinaden güvenlik hizmetinden kaynaklı bakiye alacağa yönelik olduğu, davalının takibe konu hizmetin yerine getirildiğini ispat edemediği gibi, ticari defterlerini ibraz etmediği, davacı defterlerine göre davacının davalıya borcu olmadığı (10/05/2018 tarihli bilirkişi raporuna göre; davacının ibraz edilen ticari defter ve belgelerine göre defterinde 22.03.2013 tarihinde ... aracılığı ile davalıya 55.133,39 TL ödeme yapıldığı,

yapılan ödemeden sonra davacının davalıya ticari faaliyetten (faturalardan dolayı) kaynaklanan borcunun kalmadığı,...) anlaşıldığı, davacı tarafça sunulan ve davalı tarafından da imzaya itiraz edilmeyen ibranameler de nazara alınarak davalı tarafça ispata elverişli yasal delillerle İstanbul ... İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyasına konu alacağı kanıtlanamadığı gerekçesi ile davanın kabulüne, davacının İstanbul .... İcra Dairesi'nin ...

Esas sayılı dosyası nedeniyle davalı tarafa borçlu olmadığının tespitine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ Karar yasal süresinde davalı vekili tarafından istinaf edilmiştir.Davalı vekili istinaf nedenleri olarak; davacının dava dilekçesinde belirttiği teminat mektubu dosyasının icra takibi ile bir ilgisinin bulunmadığını, icra takibinin hizmet sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili için başlatıldığını, bilirkişi raporunda teminat mektubundan kaynaklı alacağın hesaplamaya dahil edilerek davacının alacağının varmış gibi gösterildiğini, İstanbul 6. Ticaret Mahkemesi'nin 2014/177 Esas 2018/1258 Karar sayılı 18/12/2018 tarihli kararında uyuşmazlık konusu teminat mektubunun davacı ...

Ltd. Şti. Tarafından haksız tazmin edildiği ve de müvekkili şirket ... AŞ'nin ... Ltd. Şti.

Den alacağının olduğunun tespit edildiğini, bilirkişi raporundaki hesaplamanın hatalı olduğunu, hükme esas alınabilecek yeterlilikte olmadığını, davacının güvenlik hizmetini tam ve eksiksiz aldığını, keşide edilen hiçbir hizmet faturasına itiraz edilmediğini, davacının iddia ettiği ibralaşmaların hukuki bir geçerliliğinin bulunmadığını, davacının ödemediği bir borç için ibralaştığını iddia ettiğini, davacının ibralaştığını iddia etmesine rağmen müvekkili şirkete iddia edilen ibradan sonra ödeme yapılmaya devam edilmesinin davacının çelişkili ve dayanaktan yoksun iddialarını ortaya koyduğunu, davacının 28.02.2013.

08.03.2013 ve 22.03.2013 tarihlerinde müvekkili şirkete ödeme yaptığını, ancak kalan bakiye olan 21.598,66 TL alacağa ilişkin ödemeyi halen yapmadığını, bu durumun ekte sunulu cari hesap ekstresinden de görüldüğünü ve 2013 yılından kalma bir alacak olduğunu, davacı ile yapılan tüm görüşmelere rağmen davacı kötüniyetli bir şekilde müvekkili şirket alacağını ödemediğini, müvekkili şirket defterlerinde ve davacı şirket defterlerinde bu durumun açıkça görüleceğini belirterek kararın kaldırılmasını talep ve istinaf etmiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dava, davalı tarafından güvenlik hizmet sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili amacıyla davacı aleyhine başlatılan icra takibine konu borç nedeniyle İİK 72. Maddesine dayalı menfi tespit istemine ilişkindir. İstanbul .... İcra Dairesinin ...

Esas sayılı dosyası ile davalı şirket tarafından davacı şirkete karşı 16.489,85TL asıl alacak ve 5.108,81-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 21.598,66 -TL alacağını tahsil amacıyla 28/12/2015 tarihinde ilamsız icra takibine girişildiği ve takibin kesinleştiği anlaşılmıştır. Mahkemece icra takibine dayanak alacağın ispat edilemediği gerekçesi ile davanın kabulüne, davacının İstanbul .... İcra Dairesi'nin ...

Esas sayılı dosyası nedeniyle davalı tarafa borçlu olmadığının tespitine karar verilmiş, davalı yasal sürede hükmü istinaf etmiştir. Taraflar arasında 14.01.2008 tarihli ... Özel Güvelik Hizmetleri Sözleşmesi akdedildiği konusunda bir uyuşmazlık bulunmadığı anlaşılmıştır.

İstinafa konu uyuşmazlık, davacının takip tarihi itibarıyla 2011-2013 yılları arasında, özel güvenlik hizmeti kapsamında cari hesap ekstresi ve faturaya dayalı alacak nedeniyle davalıya borçlu olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

İlk derece Mahkemesinde alınan 10.05.2018 tarihli bilirkişi raporunda, davalı tarafın ticari defterlerini sunmadığından inceleme yapılamadığı, davacı şirketin incelenen 2008,2009,2010,2011,2012,2013,2014,2015 yılı yevmiye, kebir ve envanter defterlerinin kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş olduğu, açılış ve kapanış tasdikleri yaptırıldığı ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olduğu,

davacının ibraz edilen ticari defterlerinin kendi lehine delil vasfı taşıdığını, davacının ibraz edilen ticari defter ve belgelerine göre defterinde 22.03.2013 tarihinde ... aracılığı ile davalıya 55.133,39 TL ödeme yapılmış olup (0,01 bakiye önemsiz olduğu değerlendirilmiştir.) yapılan ödemeden sonra davacının davalıya ticari faaliyetten (faturalardan dolayı) kaynaklanan borcunun kalmadığı tespit edilmiştir. Davalı vekili bilirkişi raporuna itiraz dilekçesi sunmamıştır.

Aynı bilirkişiden alınan 15/05/2019 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle; davalının çalıştırdığı işçilerin 4857 Sayılı İş Kanundan kaynaklanan alacakları için huzurda görünen davacıya ve davalıya dava açtıkları ve davaların 1. derece yerel mahkemede genel olarak davacı işçiler lehine sonuçlandığının tespit edildiği, ibraz edilen bilgi ve belgelere göre davalının işçilerinin 4857 Sayılı İş Kanunundan kaynaklanan alacakları için davacının 334.009,55 TL ödeme ihtimalinde olduğu, ibraz edilen bilgi ve belgelere göre davacının ödediği tutarların toplamda 83.269,52 TL olduğu,

şu halde davacı davalının işçilerine kök raporda ödemelere ilave olarak 83.269,52 TL ödeme yaptığı tespit edildiği, ibraz edilen bu ödemelerden sonra (235.874,30TL-83.269,52 TL) = 152.604,78 TL teminatta tutarı kaldığı görüldüğü, şu halde davacının 334.009,55 TL ödeme ihtimalinde olduğu ancak ödeme infazı için belirtilen belgelerin dışında başkaca bilgi ibraz edilmediği, taraflar arasındaki sözleşme kapsamında davacının davalıdan ek teminat talep etme değerlendirilmesinin mahkemeye ait olduğu, diğer yanda kök rapordaki görüşlerinin aynen devam ettiği yönünde kanat oluştuğu belirtilmiştir.

Davalı vekili ek bilirkişi raporuna itiraz dilekçesi sunmamıştır. Dosya kapsamına göre, davacı icra takibine konu alacak nedeniyle davalı şirkete ödenmemiş borcu bulunmadığını iddia etmektedir.

Mahkemece, taraf şirket defterleri üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verildiği, davacının ticari defter ve kayıtlarının HMK'nun 222. maddesi uyarınca usulüne uygun olarak tutulduğu, davacının ibraz edilen ticari defter ve belgelerine göre defterinde 22.03.2013 tarihinde ... aracılığı ile davalıya 55.133,39 TL ödeme yapılmış olduğu ve yapılan ödemeden sonra davacının davalıya faturalardan dolayı borcunun kalmadığının tespit edildiği,

Mahkemece davalı tarafa ticari defterlerini sunması için kesin süre verildiği ve kesin süre içinde defter ibraz edilmemesi halinde karşı tarafın ticari defter ve kayıtlarına dayanılarak karar verilebileceği yönünde ihtarda bulunulduğu, davalı tarafın verilen kesin süreye rağmen defter ve kayıtlarını ibraz etmediği anlaşılmıştır.

Davalı defterlerini sunmayarak davacının ticari defter kayıtlarının HMK'nın 222. maddeye göre lehine delil oluşturup oluşturmadığının tam olarak incelenebilmesine engel olduğundan, sunulmayan ticari defterlerinde de davacının borçlu olmadığına ilişkin kayıtların mevcut olduğu halde sunulmadığının ve bunun sonucunda da davacının incelenen defter kayıtlarının davacı lehine delil oluşturduğunun kabulü gerekmiş, ispat yükü üzerinde olan davalı tarafça, alacağa hak kazanıldığının usulüne uygun olarak ispatlanmadığı sonucuna varılmıştır.

Davacının ticari defterlerine göre, davalıya faturalardan dolayı borcunun kalmadığı tespit edilmiş, bu nedenle ilk derece mahkemesi kararında bir isabetsizlik görülmemiştir.Diğer taraftan, Mahkemece, davanın konusunun davacının davalıya İstanbul ... İcra Dairesinin ...

Esas sayılı dosyasından kaynaklı borcunun bulunup bulunmadığına ilişkin olduğu ve teminat mektubunun paraya çevrilmesine ilişkin taraflar arasında görülen İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesi 2014/177 esas sayılı dosyasının ve sair iş davalarının dava konusuna etkisi olmadığı belirtilmiş olup,

teminat mektubundan kaynaklı davaların iş bu davaya etkisi bulunmadığından davalı vekilinin bilirkişi raporunda teminat mektubundan kaynaklı alacağın hesaplamaya dahil edilerek davacının alacağının varmış gibi gösterildiği yönündeki istinaf nedeni yerinde görülmemiştir.Açıklanan nedenlerle Mahkeme kararında usul ve yasaya aykırılık bulunmadığından davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1.b.1 bendi gereğince esastan reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere.

1-İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2016/701 Esas, 2020/234 Karar sayılı ve 30/06/2020 tarihli karar usul ve yasaya uygun bulunduğundan davalı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 353/1b-1 bendi gereğince esastan REDDİNE, 2-Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı tarife gereğince alınması gereken 427,60 TL harçtan davalı tarafından peşin olarak yatırılan 368,85 TL harcın mahsubu ile bakiye 58,75 TL harcın davalıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA,3-Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda,