İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi E.2021/1641 K.2025/552

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; otomotiv sektöründe faaliyet gösteren davalı şirketin 2012 yılının son altı ayında kaynak teli başına 0,7492 m3/kg olarak hesaplanan gaz maliyetinin, müvekkili şirket garantisinde kurulan verimlilik işbirliği programı (VIP) sistemi ile en çok 0,44 m3/kg seviyesine indirilmesi amacıyla 01/08/2012 tarihli Verimlilik İşbirliği Programı Sözleşmesinin akdedildiğini, taraflar arasındaki sözleşmenin 5 yıl süreli olduğunu, 01/08/2017 tarihinde sona erdiğini, sözleşmenin 6.4.

Maddesi gereğince müvekkili tarafından sözleşmede belirlenen oranın üstünde ekstra bir iyileştirme sağlanması halinde, müvekkili şirketin iyileştirme bedeline hak kazanacağını, müvekkilinin hak kazandığı iyileştirme bedeline ilişkin olarak 11/08/2017 tarihli KDV dahil 34.995,26 TL'lik e-fatura düzenlenerek davalı şirkete teslim edildiğini, davalı şirketin bu faturaya Bursa ...

Noterliği'nin 22/08/2017 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile itiraz ettiğini, müvekkili tarafından gerçekleştirilmiş olan kontrol ve izlemeler neticesinde alınması gereken önlemler konusunda davalının belirli aralıklarla uyarıldığını böylece müvekkili tarafından sistemin verimliliğinin sağlandığını, yine müvekkili şirketin VİP sistemi ile ilgili olarak tüm raporları düzenli olarak davalı şirkete gerek e-posta, gerekse kontroller esnasında elden teslim ettiğini, davalı şirket tarafından bilgisine sunulan bu ölçüm ve oranlara itirazda bulunulmadığını, müvekkilinin sözleşme kapsamındaki tüm edimleri yerine getirdiğini,

Sözleşme'nin 6.4. maddesinde düzenlenen şartları da sağlayarak iyileştirme bedeline hak kazandığını, ancak müvekkilinin hak kazanmış olduğu bedellerin davalı tarafından müvekkiline ödenmediğinden taraflar arasındaki Sözleşme'nin 6.4. maddesi uyarınca müvekkilinin hak kazandığı iyileştirme bedeli alacağının tespiti ile HMK 109.

Maddesi uyarınca bu alacağın şimdilik 1,000 TL'lik kısmının fatura son ödeme tarihi olan 26/10/2017 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; tarafların 01/08/2012 tarihli "Verimlilik İşbirliği Programı Sözleşmesini" akdettiklerini, sözleşmenin 3. maddesine göre davacının birim kilogram kaynak teli başına gaz maliyetini 0.7492 m3/kg'dan 0.44 m3/kg seviyesine indirmeyi taahhüt etiğini ve aynı sözleşmenin 6.4 maddesi gereği bu iyileştirmenin 0.3934 m3/kg oranının altına düşmesi halinde elde edilecek ekstra gaz hacimleri bedelinin yarı yarıya paylaşacağının kararlaştırıldığını, sözleşmenin 6.4 maddesindeki şartların sözleşmenin devamı sırasında hiçbir zaman uygulanma imkanının olmadığını,

davacının hiçbir zaman taahhüt ettiği rakamı yakalamayamadığını, davacı tarafından düzenlenerek dava dilekçesinin 4. maddesine eklenen ve 2013 ile 2017 yılları arası kullanılan gaz/tel oranını gösterdiği iddia edilen tablonun kesinlikle gerçekleri yansıtmadığını, davalı şirketin davacı firmadan aldığı gaz miktarı ile telin satın alındığı ... isimli firmadan alınan tel miktarının ticari defterlerinde kayıtlı faturalardan açıkça görüldüğünü, davacı şirketin hiçbir yılda taahhüt ettiği oranı yakalayamadığını, davalının davacıdan alacaklı olduğunu,

sözleşmenin 3.1 maddesine göre davalının "Birim kilogram kaynak teli başına 0,7492 m3/kg olan gaz maliyetinin" iyileştirilmesi amacıyla bu sözleşmenin düzenlendiğini, yani bu hesaba esas alınacak kriterin tel tüketimi verileri ile gaz maliyeti olduğu,

davalının resmi kayıtlarına göre her yıl için tükettiği tel miktarının, satın alınan firma ...'e kesilen faturalardan, gaz maliyetinin ise davacı ...'ye kesilen faturalardan açıkça belli olduğunu, davacının düzenlediği tablonun hangi kriterler asas alınarak düzenlendiği konusunda hiçbir açıklama olmadığını, davacı tarafın düzenlediği tablodaki verilerin denetimden uzak olduğunu, miktarların gerçekleri yansıtmadığını, davacı görevlilerinin sözleşmenin ilk zamanlarında işletmeye gelip gitiğini, 2016 yılının Nisan ayından sonra bir daha işletmeye gelmediklerini, ısrarlar ve çağrılar üzerine 2017 yılında bir kez gelip incelemeye yaptığını,

bundan sonra her nasılsa 2016 ve 2017 yılının tamamı hakkında tel/gaz oranını belirleyebilmesi mümkünmüş gibi dava dilekçesindeki tabloyu düzenlediğini, öncelikle davacının bu tabloyu hangi verilerle düzenlediği, verileri nasıl elde ettiğini açıklaması gerektiğini, davacının bazı yıllarda yılda bir kez gelerek yaptığını iddia ettiği ölçümlerde davalıya ait kaç kabinin çalıştığı, kaç işçinin ne kadar çalıştığı, hangi günler ve saatler arası kaç saat çalışıldığı, hangi tür ürün imal edildiği,

hafta sonu çalışması veya fazla mesai çalışması yapılıp yapılmadığına bakılıp bakılmadığının anlaşılmasının imkansız olduğunu, davacı ölçümlerinin sözleşme anlamında bir öneminin olmadığını, sözleşmeye göre hesaplamanın tel tüketimi verileri ile gaz maliyeti oranına göre yapılacağını, kaldı ki sadece davacı verileri esas alınarak inceleme yapılsa dahi davacı verilerinin çeliştiğini, davacı tarafından davalıya gönderilen 10/07/2015 tarihli elektronik postada aynen "Buna göre incelediğimde 2012 yılı VİP anlaşması öncesinde 0,75 olan gaz/tel oranınızın 2014 yılı sonunda 0,39'a düştüğünü görebiliyoruz...

Sözleşmeyi incelediğim kadarıyla 0,44 oranının altında kalındığı durumlarda aradaki farkın ...'nin fatura edeceği görülmüştür." denildiğini, davalının bu mail üzerine davacı ile görüşerek 2014 yılının verilerinin davacı ile uyuşmadığını ve kendilerinin verilerine göre gaz/tel oranının 0,4822 olduğunu, davacının 2014 yılı ile ilgili hiçbir talepte bulunmadığını, iddia ettiği iyileştirme gerçekleşmediğinden faturalandırma yoluna gitmediğini, davacıya ait dilekçenin 4. Nolu bendindeki tablo incelendiğinde 2014 yılı için gaz/tel oranının 0,34 olduğu belirtilerek davalıdan sözleşmenin 6.4 maddesi gereği bedel talep edilirken,

2015 yılında davacı tarafından gönderilen elektronik postada 2014 yılında gaz-tel oranının 0,39 olduğu söylendiğini, kabul anlamına gelmemek üzere davacı kayıtlarına göre 2014 yılında gaz/tel oranının 0,39 olduğunu, sözleşmenin 6.4 maddesine göre ve davacının kendi kayıtlarına göre 2014 yılı için davalıdan talep edebileceği bir miktarın olmadığını, dava dilekçesinde kontroller sırasında düzenlenen raporlara itiraz edilmediğini iddia edilmişi ise de aslında davalı firmanın bu raporları kabul etmediğini, her defasında telefonla görüşülerek kayıtların tutmadığının, kontrolörlerin düzenli olarak gelmediğinin,

hatta 2016 yılının Nisan ayından sonra hiç gelinmediğinin iletildiğini, 2016 yılında sadece 4 kez, 2017 yılında bir kez kontrolörün geldiğini, hiç bir yıl sonunda iyileştirmelerin sözleşme 6.4 te belirtilen rakama ulaştığına ilişkin bir tespitin yapılmadığını, alacaklı olduğunu iddia eden davacının davalıdan hiçbir alacağının olmadığının delillerin toplanması ile ortaya çıkacağını belirterek davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Mahkemece; davacının, Linde Vip sistemi ile sözleşmede garanti ettiği oranlarda iyileştirme sağlayamaması, davalının sözleme süresince her yıl davacının taahhüt ettiğinden daha fazla gaz kullanması, davacının dava dilekçesinde verdiği tablodaki değerleri doğrulayacak bir bilgi veya belgenin dava dosyasında bulunmaması, davacının sözleşmenin 6.4 maddesinde taahhüt ettiği 0,3934 m3/kg seviyesinin altında bir iyileştirme oranına sözleşme süresince inemediği, bu nedenle 01/08/2012 tarihli Verimlilik İş Birliği Programı Sözleşmesi'nin 6.4. maddesi uyarınca iyileştirme bedeli alacağının varlığını ispatlayamadığı,

davacının açıklanan nedenlerle davalıdan iyileştirme bedeli alacağına hak kazanmadığı, bunun sonucunda iyileştirme bedeli hakkı ve alacağı bulunmamakla dava konusu alacakla ilgili davacının davalıya kestiği faturanın dayanağı geçerli olmadığı gibi davacının davalıya düzenlediği 11/08/2017 tarihli faturanın davalı tarafından kabul edilmediği, davalının Bursa ...

Noterliği'nin ... nolu 22/08/2017 tarihli ihtarname ile faturaya itiraz ederek faturanın iadesinin davacıya bildirildiği, faturanın geçerli olmadığı, tarafların ticari kayıtları ve defterleri ile taraflar arasındaki sözleşme ve faturanın geçerliliğinin değerlendirilmesi sonucunda, davacının davalı taraf ile aralarındaki sözleşme gereğince iddia ettiği gibi davalı taraftan alacaklı olmadığı, davasını ispatlayamadığı, aksi duruma ilişkin bilgi ve belgeye rastlanılmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ Karar yasal süresinde davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir. Davacı vekili istinaf nedenleri olarak.

19/11/2020 tarihli rapora itiraz dilekçesinde tablo değerlerini doğrulayacak belgeleri dosyaya ibraz etmelerine rağmen mahkemece bu belgeler dikkate alınmadan karar verildiğini, 13/02/2019 tarihinde dosyaya sundukları delillerinin incelemeye konu edilmediğini, davalı şirkete yapılan rutin ziyaretler sonrası olağan dışı durumların ve gaz tüketimini etkileyecek hususların tespit edilerek ölçüm değerlerinin davalı şirkete bildirildiğini, e-posta ekinde gönderilen rutin ölçüm raporlarının davalı şirket tarafından itiraz edilmeden kabul edildiğini,

müvekkilinin sözleşme gereği tüm edim ve yükümlülüklerini yerine getirerek sözlşemenin 6.4 maddesinde düzenlenen şartları sağlayarak iyileştirme bedeline hak kazandığını, ancak mahkemece salt davalı ticari defter ve kayıtları ile beyanları esas alınarak eksik incelemeye dayalı bilirkişi raporunun hükme esas alınmasının hatalı olduğunu belirterek mahkeme kararının kaldırılmasını talep ve istinaf etmiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dava, davacı tarafından sözleşmeye dayalı olarak düzenlenen fatura alacağının davalıdan tahsiline yönelik açılan maddi tazminat davasıdır. Davacı 17/02/2021 tarihli ıslah dilekçesiyle, fazlaya ilişkin dava ve talep hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1.000,00 TL iyileştirme bedeli alacağının, 12.10.2020 tarihli bilirkişi raporuna istinaden 34.995,26 TL ye ıslah edildiği belirtilerek,

iyileştirme bedeli alacağı olan toplam 34.995,26-TL’nin faturanın son ödeme tarihi olan 26.10.2017 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi talep edilmiştir.Davacı, taraflar arasında imzalanan 01/08/2012 tarihli Verimlilik İş Birliği Programı Sözleşmesi'nin 6.4. maddesi uyarınca iyileştirme bedeli alacağının davalıdan tahsili talep edilmiştir. Davacı tarafından düzenlenen 11/08/2017 tarihli "...

Vip İyileştirme Bedeli" açıklamalı 34.995,26 TL bedelli faturanın davalı tarafından 22/08/2017 tarihinde davacıya iade edildiği anlaşılmıştır. Sözleşmenin 6.4. maddesi "Müşteri, üretim personelinin katılımı ve işbirliği ile ...'nin önerdiği ve taahhüt ettiği 0,3934 m3/kg oranının üzerinde elde edilebilecek ekstra iyileştirme gaz hacimleri yarı yarıya paylaşacaktır.

Bu bedel sene içindeki ortalama gaz fiyati ile fazladan tasarruf sağlanan gaz hacminin çarpılması ile bulunarak gaz fiyatı ile fazladan tasarruf sağlanan gaz hacminin çarpılması ile bulunarak ... iyileştirme bedeli olarak fatura edilecektir." şeklindedir.Talimat yoluyla davalı taraf kayıtlarının incelenmesi soncunda düzenlenen 09/05/2019 tarihli bilirkişi heyet raporunda; ... KALIP'ın, 2013-2014-2015-2016-2017 yıllarında, yıllık olarak ...

Gazdan satın aldığı corgon gaz miktarı (m3) ile piyasadan aldığı kaynak teli (kg) miktarının tablolardan anlaşılacağı üzere davacı ile davalının belirttikleri, ...

Kalıbın tüketim miktarlarının birbirini tutmadığını, bu nedenle taraflar arasında imzalanan 01/08/2012 tarihli Verimlilik İş Birliği Program Sözleşmesinin 6.4. maddesi uyarınca iyileştirme bedeli alacağının tespiti, davacının alacağının varlığı ve miktarının hesaplanması için davalının ticari defter ve kayıtları üzerinde inceleme yapılarak ... KALIP'ın ...

GAZ'dan satın aldığı CORGON GAZ miktarı (m3) ile piyasadan satın aldığı KAYNAK TELİ (m3) miktarının tespiti ile mümkün olacağını, bu nedenle ... Kalıp'ın kayıtlarından alınan gaz ve tel miktarlarının tespiti sonucunda yıllara göre gaz/tel oranlarının (m3/kg) olarak 2013 yılı %49 (0,49), 2014 yılı %48 (0.48), 2015 yılı % 44 (0,44 ), 2016 yılı % 44 (0,44), 2017 yılı % 57 (0,57) olarak belirlendiği, bu tespitlere göre taraflar arasında 01.08.2012 tarihinde imzalanan ...

Verimlilik İşbirliği Programı Sözleşmesinin 6.4.

Maddesi gereğince gaz/tel oranlarının 0,3934 m3/kg oranının üzerinde olması nedeniyle davacının davalıdan iyileştirme bedeli alacağının bulunmadığı, sözleşme uyarınca iyileştirme bedeli alacağının tespiti, davacının alacağının varlığı ve miktarının hesaplanması için davalının ticari defter ve kayıtları üzerinde inceleme yapılarak rapor hazırlanması istenmişse de tablolardan görüldüğü gibi iyileştirme bedeli alacağı hakkı doğmadığından kesilen faturanın geçersiz olduğu yönünde görüş ve kanaat bildirilmiştir.

Talimat yoluyla düzenlenen 12/10/2020 tarihli bilirkişi heyet raporunda; davacı şirketin 2017-2018 yılı ticari defterleri incelendiğinde, dava konusu 11.08.2017 tarihli 34,995,26 TL bedelli faturanın davacının ticari defter kayıtlarında olduğu ve bedelinin ödenmediği, davacı ticari defter kayıtlarına göre davacı şirketin davalı şirketten dava tarihi itibari ile 34.995,26 TL alacaklı olduğu, davacının ... sistemi ile sözleşmede garanti ettiği oranlarda iyileştirme sağlayamadığı, davalının sözleşme süresince her yıl davacının taahhüt ettiğinden daha fazla gaz kullandığı,

davacının dava dilekçesinde verdiği tablodaki değerleri doğrulayacak bir belge dava dosyasında tespit edilemediği, hesaplamaların dava dosyasına davalının sunduğu ticari defter kayıtlarında verilen davacı ... firmasından aldığı gaz miktarı (m3) ve ... firmasından aldığı tel miktarı (kg) incelenmesiyle ve sözleşmedeki formüller kullanılarak yapıldığı, hesaplama için kullanılan miktarların davalının ticari defterinin incelenmesiyle gaz ve tel miktarları için doğru miktarların tespitiyle ulaşılan miktarlar olduğu,

davacının tabloda da görüldüğü üzere, sözleşmenin 6.4 maddesinde taahhüt ettiği 0,3934 m3/kg seviyesinin altında bir iyileştirme oranına sözleşme süresince inilemediğinden dolayı davalıdan iyileştirme bedeli alacağının oluşmadığı, inceleme sonunda yapılan hesaplamalar ve tabloda görüldüğü gibi iyileştirme bedeli hakkı vuku bulmadığı için dava konusu alacakla ilgili davacının davalıya kestiği faturanın geçerli olmadığı, davacının davalıya 11.08.2017 tarihli düzenlediği faturanın davalı tarafından kabul edilmediği, Bursa ...

Noterliğinin ... yevmiye nolu 22.08.2017 tarihli ihtarname ile itiraz edilerek fatura iadesinin davacıya bildirildiği yönünde görüş ve kanaat bildirilmiştir.Dosya kapsamında alınan her iki bilirkişi raporunda da davalı kayıtları esas alınarak hesaplama yapılmıştır. Taraflar arasındaki 2012 tarihli verimlilik işbirliği sözleşmesinin delil sözleşmesi niteliğindeki 17. maddesinde uyuşmazlık halinde davacı kayıtlarının esas alınacağı kararlaştırılmıştır.

Dolayısıyla davacı tarafından 13/02/2019 tarihinde delil listesi olarak flash bellek içerisinde dosyaya sunulan ölçüm raporları, vip takip formları, diğer tüm teknik veri ve yazışmalar ile e-posta yazışmaları incelenmeden davalı kayıtları esas alınarak bilirkişi raporlarının tanzim edildiği tespit edilmekle davacı tarafından dosyaya sunulan tüm deliller birlikte değerlendirilerek ek rapor alınarak sonucuna göre değerlendirme yapılması gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesi yerinde olmamıştır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle; davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere;1-Davacının istinaf başvurusunun KABULÜNE,2- İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/211 Esas, 2021/134 Karar sayılı ve 18/02/2021 tarihli kararının HMK'nun 353/1a.6 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA,3-Dosyanın,

Dairemiz kararına uygun şekilde yargılama yapılmak ve yeniden bir karar verilmek üzere mahal Mahkemesine İADESİNE,4-Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı tarife gereğince alınması gereken 615,40 TL istinaf karar harcından davacı tarafından peşin olarak yatırılan 59,30 TL harcın mahsubu ile bakiye 556,10 TL harcın davacıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA,5-Davacının yapmış olduğu istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda dikkate alınmasına,Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde,